{"id":960,"date":"2023-10-11T16:08:18","date_gmt":"2023-10-11T14:08:18","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=960"},"modified":"2023-10-18T09:25:55","modified_gmt":"2023-10-18T07:25:55","slug":"bronislaw-cepka-nestor-polskiego-powojennego-organmistrzostwa-w-100-rocznice-urodzin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiawronek.pl\/?p=960","title":{"rendered":"Bronis\u0142aw Cepka – nestor polskiego powojennego organmistrzostwa. W 100. rocznic\u0119 urodzin."},"content":{"rendered":"
\n
\"\"
Bronis\u0142aw Cepka (1923-2003)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Toczone w po\u0142owie XX w. wojny przyczyni\u0142y si\u0119 do wielkiego spustoszenia w ko\u015bcio\u0142ach i w\u015br\u00f3d organ\u00f3w. Na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej anektowano piszcza\u0142ki prospektowe i przetapiano je na amunicj\u0119, a w p\u00f3\u017aniejszych latach wiele instrument\u00f3w zosta\u0142o dodatkowo zniszczonych lub zrabowanych. St\u0105d, w latach mi\u0119dzywojennych, nast\u0105pi\u0142 szybki rozw\u00f3j budowy i remont\u00f3w organ\u00f3w. W tym czasie powstawa\u0142y te\u017c szko\u0142y muzyczne, filharmonie i sale koncertowe, a to stwarza\u0142o zapotrzebowanie na nowe instrumenty i w konsekwencji na fachowe firmy. Inaczej przedstawia\u0142a si\u0119 sytuacja po II wojnie \u015bwiatowej. Dziedzina organmistrzostwa trafi\u0142a w bardzo ci\u0119\u017cki dla siebie okres ustroju socjalistycznego, w efekcie zmniejszy\u0142a si\u0119 liczba wytw\u00f3rni organ\u00f3w. Ten niekorzystny czas, szczeg\u00f3lnie dla szeroko rozumianej sztuki sakralnej, odcisn\u0105\u0142 swoje pi\u0119tno na budowanych instrumentach. Brak dost\u0119pu do produkcji i pozyskiwania wysokiej klasy cz\u0119\u015bci organowych, jak r\u00f3wnie\u017c nieprzychylno\u015b\u0107 w\u0142adz pa\u0144stwowych, przyczyni\u0142y si\u0119 do powstawania instrument\u00f3w niskiej klasy, wykonanych z nieodpowiednich materia\u0142\u00f3w. Ograniczony dost\u0119p do nowych informacji na temat budownictwa za granic\u0105 pokutowa\u0142 (szczeg\u00f3lnie w II po\u0142owie XX wieku) r\u00f3\u017cnymi b\u0142\u0119dami, m.in. budow\u0105 instrument\u00f3w o przestarza\u0142ej ju\u017c trakturze pneumatycznej.
Do organmistrz\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w tym czasie nale\u017ca\u0142o a\u017c trzech z Ziemi Wronieckiej: W\u0142adys\u0142aw Kaczmarek, Jaros\u0142aw Ka\u0142u\u017cy\u0144ski oraz Bronis\u0142aw Cepka.

Bronis\u0142aw Cepka urodzi\u0142 si\u0119 23 grudnia 1923 roku w Popowie. Ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y Podstawowej nr 1 we Wronkach. Zanim zosta\u0142 organmistrzem, uczy\u0142 si\u0119 gra\u0107 na w\u0142asnor\u0119cznie wykonanych skrzypcach. Podczas okupacji pracowa\u0142 w niemieckiej firmie stolarskiej \u201eKemmler\u201d. Tam pozna\u0142 si\u0119 z W\u0142adys\u0142awem Kaczmarkiem – przedwojennym organmistrzem, kt\u00f3ry po II wojnie otworzy\u0142 sw\u00f3j zak\u0142ad we Wronkach. Znaj\u0105c muzyczne zainteresowania Bronis\u0142awa, Kaczmarek zatrudni\u0142 go w swojej firmie, gdzie ten m\u00f3g\u0142 poznawa\u0107 tajniki zawodu a\u017c do roku 1951.
Zak\u0142ad organmistrzowski Bronis\u0142awa Cepki rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 1 stycznia 1952 roku w Popowie ko\u0142o Wronek. W jednym ma\u0142ym pomieszczeniu powstawa\u0142y pierwsze organy o trakturze pneumatycznej oraz wiele element\u00f3w cz\u0119\u015bci organowych, potrzebnych do prac renowacyjnych instrument\u00f3w zabytkowych na terenie Wielkopolski, \u015al\u0105ska oraz Pomorza.
W latach siedemdziesi\u0105tych zak\u0142ad zosta\u0142 w znacznym stopniu rozbudowany, a do wsp\u00f3\u0142pracy do\u0142\u0105czy\u0142o drugie pokolenie: synowie – Marek i W\u0142adys\u0142aw.
W roku 1995, po uko\u0144czeniu nauki zawodu, rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 (jako trzecie pokolenie) syn Marka – Damian, pierwszy wnuk Bronis\u0142awa.
Osi\u0105gni\u0119cie firmy w latach po rozbudowie i modernizacji parku maszynowego stanowi\u0142o kilkana\u015bcie nowych instrument\u00f3w: do po\u0142owy lat 80. by\u0142y to instrumenty z traktur\u0105 pneumatyczn\u0105 i elektropneumatyczn\u0105. P\u00f3\u017aniej firma rozpocz\u0119\u0142a budow\u0119 organ\u00f3w o wiatrownicach klapowo-zasuwowych ze sterowaniem elektromagnetycznym. Ostatnim etapem s\u0105 instrumenty o czysto mechanicznej trakturze gry, budowane do dnia dzisiejszego.
Zak\u0142ad organmistrzowski w Popowie od samego pocz\u0105tku istnienia systematycznie rozwija\u0142 sw\u00f3j park maszynowy. Niekt\u00f3re urz\u0105dzenia do produkcji cz\u0119\u015bci organowych wykonywane i przystosowywane by\u0142y przez samego organmistrza. Z up\u0142ywem czasu warsztat zosta\u0142 wyposa\u017cony we wszystkie niezb\u0119dne narz\u0119dzia. W\u015br\u00f3d nich nale\u017cy wymieni\u0107 cho\u0107by tokarki, frezarki, strugarki i wiertarki do obr\u00f3bki metali, r\u00f3\u017cnorodne maszyny stolarskie, prasy o r\u00f3\u017cnym nacisku, a tak\u017ce wiele innych potrzebnych
do jednostkowej produkcji urz\u0105dze\u0144.
<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Bronis\u0142aw Cepka podczas strojenia organ\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Monta\u017c piszcza\u0142ek prospektowych<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Rysunek przed obr\u00f3bk\u0105 materia\u0142u<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Budowa kontuar\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Monta\u017c element\u00f3w w nowych kontuarach elektrycznych<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Nowy g\u0142os typu flet<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Monta\u017c element\u00f3w piszcza\u0142ki<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Wiatrownica typu klapowego sterowana elektrycznie<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Monta\u017c \u0142awek piszcza\u0142kowych<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Wn\u0119trze nowych organ\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Elementy traktury mechanicznej<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Wiatrownica wraz z piszcza\u0142kami i mechanizmem zasuwowym<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Testowanie instrumentu<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Odbi\u00f3r organ\u00f3w. Przy instrumencie prof. J. Gembalski. Od lewej Marek Cepka, Bronis\u0142aw Cepka, Proboszcz parafii, Rzeczoznawca kurialny, Organistka parafii
(Zamieszczone fotografie pochodz\u0105 ze zbior\u00f3w rodzinnych.)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Bronis\u0142aw Cepka, prowadz\u0105cy od 1952 roku w\u0142asn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, wpisuje si\u0119 w histori\u0119 polskiego organmistrzostwa jako rzetelny organmistrz, jego warsztat sta\u0142 si\u0119 jednym z filar\u00f3w polskich firm buduj\u0105cych organy, a on sam uznawany jest za nestora wielkopolskich organmistrz\u00f3w.

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Bronis\u0142awa Cepki zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c uwieczniona w artyku\u0142ach prasowych i ksi\u0105\u017ceczkach p\u0142yt kompaktowych, opisuj\u0105cych zar\u00f3wno konkretne instrumenty jak i samego budowniczego. I tak w dwutygodniku \u201eJastrz\u0105b\u201d nr 14 (27) z 9 pa\u017adziernika 1992 roku ukaza\u0142y si\u0119 dwa artyku\u0142y pt. \u201eNiezwyk\u0142e organy\u201d oraz \u201eNowe organy w ko\u015bciele p w Matki Boskiej R\u00f3\u017ca\u0144cowej w Moszczenicy \u015al\u0105skiej\u201d autorstwa Gertrudy Sitek oraz Juliana Gembalskiego. Zawarte w nich informacje dotycz\u0105 nowo wybudowanych organ\u00f3w w Moszczenicy \u015al\u0105skiej oraz notki o budowniczym. W nadzwyczajnym dodatku (7) Czasopisma \u201ePielgrzym\u201d- Nasza Katedra z 14 i 21 grudnia 1997 roku znalaz\u0142 si\u0119 opis prac dotycz\u0105cych kapitalnego remontu organ\u00f3w w Katedrze Pelpli\u0144skiej. Autorem tekstu jest ks. Stanis\u0142aw Grunt. Nowo wybudowane organy ko\u015bcio\u0142a Matki Boskiej R\u00f3\u017ca\u0144cowej w Chropaczowie oraz notka o budowniczym zosta\u0142y opisane przez prof. Juliana Gembalskiego w artykule \u201eNowe organy w Chropaczowskim ko\u015bciele\u201d, czasopisma parafialnego p.t. \u201eWiadomo\u015bci Parafialne Wsp\u00f3lnoty Matki Boskiej R\u00f3\u017ca\u0144cowej w Chropaczowie\u201d nr 37, z dnia 27 czerwca 1999 roku. Kr\u00f3tka charakterystyka zawodu organmistrza oraz warsztatu organmistrzowskiego w Popowie zosta\u0142a zamieszczona przez Kazimierza Rafalika w artykule pt. \u201ePraca jest moim \u017cyciem\u201d czasopisma Przewodnik Katolicki (44\/99). Publikacja autorstwa Andrzeja Kopli\u0144skiego pt. \u201eCudze chwalicie\u2026\u201d czasopisma \u201eSprawy Wronieckie\u201d z dnia 10 lutego 2000 roku opisuje warsztat Bronis\u0142awa Cepki i organy ko\u015bcio\u0142a klasztornego we Wronkach. Autor nawi\u0105zuje do wypowiedzi prof. Juliana Gembalskiego, por\u00f3wnuj\u0105c warsztat Bronis\u0142awa Cepki do wysokiej klasy krajowych i zagranicznych firm organmistrzowskich. Tak\u017ce w ksi\u0105\u017ceczce do\u0142\u0105czonej do p\u0142yty kompaktowej pt. Organy – improwizacje na tematy polskich pie\u015bni ko\u015bcielnych\u201d nagranej przez Juliana Gembalskiego znalaz\u0142 si\u0119 opis osoby Bronis\u0142awa Cepki oraz nowo wybudowanych przez niego organ\u00f3w w ko\u015bcio\u0142ach \u015bw. Barbary w Bieruniu Nowym i Matki Boskiej Szkaplerznej w Imielinie. W roku 1999 zosta\u0142 wyemitowany przez Telewizj\u0119 Polsk\u0105 program pt. \u201eOrganmistrzowstwo\u201d z serii \u201eTelewizja Edukacyjna\u201d. W nim m.in. Pan Bronis\u0142aw wyja\u015bnia skomplikowany proces budowy organ\u00f3w, strojenia i intonacji, a tak\u017ce przedstawia histori\u0119 swojej firmy. Aby jeszcze bardziej przybli\u017cy\u0107 osob\u0119 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Bronis\u0142awa Cepki, poni\u017cej zamieszczam w ca\u0142o\u015bci artyku\u0142 prasowy autorstwa Krzysztofa Kalki sporz\u0105dzony w formie wywiadu pt. \u201eOrganmistrz\u201d, zaczerpni\u0119ty z czasopisma \u201eTygodnik Nowy\u201d nr 45\/46. <\/p>\n\n\n\n


\u201eBy\u0142em g\u0142uchy. Na s\u0142owa, gesty, nawet na obraz z kaset wideo przedstawiaj\u0105cy wn\u0119trze\u2026 szafy. Nie rozumia\u0142em s\u0142owa: szafa. Jeszcze ratowa\u0142em si\u0119; gdzie\u015b w zakamarkach m\u00f3zgownicy \u015bwidrowa\u0142o mi s\u0142\u00f3wko zapami\u0119tane z podr\u0119cznika o instrumentach.
– A piszcza\u0142ki?
Spokojnie t\u0142umaczy\u0142. Te metalowe, na zewn\u0105trz, to s\u0105 piszcza\u0142ki prospektowe; daj\u0105ce d\u017awi\u0119k ostry, ale jasny. Wewn\u0105trz w szafie, jest ich kilka tysi\u0119cy: otwartych i zamkni\u0119tych, okr\u0105g\u0142ych i czworok\u0105tnych, metalowych i drewnianych, kilkumetrowych i nawet siedmiomilimetrowych\u2026 Szereg piszcza\u0142ek r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci lecz o tej samej barwie d\u017awi\u0119ku, to g\u0142os; a w tym szeregu mo\u017ce ich sta\u0107 nawet kilkaset, a g\u0142os\u00f3w jest najmniej kilkadziesi\u0105t\u2026
Czasem g\u0142os nazywa si\u0119 rejestrem, ale by nie pomiesza\u0107 – g\u0142os niech b\u0119dzie g\u0142osem, a rejestr – przyrz\u0105dem do jego w\u0142\u0105czania.
Zdaje si\u0119, \u017ce pomyli\u0142em rejestr z klawiszem. Zacz\u0119li wi\u0119c inaczej, najpro\u015bciej:
– strumie\u0144 powietrza wchodzi stop\u0105 do labii\u2026tu jest dolna warga, to g\u00f3rna\u2026a to s\u0105 bokobrody…I teraz, gdy strumie\u0144 powietrza uderza w g\u00f3rn\u0105 labi\u0119 \u2013 nast\u0119puje zawirowanie\u2026
M\u0142odszy spostrzeg\u0142, \u017ce si\u0119 gubi\u0119: – w stopach okre\u015bla si\u0119 te\u017c wysoko\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku, wi\u0119c \u017ceby nie pomyli\u0107, nazwijmy doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 piszcza\u0142ki – nog\u0105. Powietrze wpada nog\u0105\u2026.
S\u0142ucha\u0142em ich kilka godzin, ale ju\u017c po dw\u00f3ch kwadransach by\u0142em sko\u0142owany. S\u0105dzi\u0142em, \u017ce lektura kilku recenzji koncert\u00f3w organowych, dwa \u0142yki z historii i encyklopedii, par\u0119 p\u0142yt z fugami Bacha wystarczy, by rozmawia\u0107 z organmistrzem; w klimat tej muzyki wpisa\u0107 jego \u017cycie, nastroje.
Bronis\u0142aw Cepka, sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciosiedmioletni organmistrz z Popowa k. Wronek, nie dziwi\u0142 si\u0119: – Zdolny ucze\u0144, w ci\u0105gu trzech lat systematycznej, solidnej pracy mo\u017ce tu tylko wszystko zobaczy\u0107.
Marek Cepka, trzydziestoparolatek, prawie organmistrz, syn organmistrza zauwa\u017cy\u0142, \u017ce jeszcze niewiele widzia\u0142em, mo\u017ce w warsztacie dojrzej\u0119.
Damian Cepka, nastolatek, syn Marka, wnuk Bronis\u0142awa, zwolennik Metalu (heavy!) – milcza\u0142, przys\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 rozmowie.
Stefania Cepka, \u017cona, matka, babcia, oderwa\u0142a nas od ziemi: – Smak! Smak
w tym wszystkim jest najwa\u017cniejszy. W \u017cyciu i w tym co si\u0119 robi\u2026tak jak w kuchni.
I by\u0142 obiad: barszcz, golonka z kapust\u0105 i ziemniakami, kompot agrestowy.
I by\u0142y r\u00f3\u017cne przyprawy.
<\/em><\/p>\n\n\n\n

Podkre\u015bla\u0142: – organmistrz, to siedem zawod\u00f3w i \u00f3sma bieda\u2026
Gdy zacz\u0105\u0142 wymienia\u0107, to opr\u00f3cz biedy, naliczy\u0142em ich grubo wi\u0119cej. Organmistrz musi by\u0107 dobrym: stolarzem, \u015blusarzem, elektrykiem, instalatorem, blacharzem, malarzem\u2026 no i muzykiem, a mo\u017ce i architektem. Wszystkim musi by\u0107, bo to nie jest produkcja seryjna i nigdy nie wiadomo, co nowego przyjdzie zrobi\u0107, czego nowego trzeba b\u0119dzie si\u0119 nauczy\u0107.
Chocia\u017c ju\u017c przed wojn\u0105 uczy\u0142 si\u0119 gra\u0107 na skrzypcach, ustalili\u015bmy \u017ce najpierw by\u0142 jednak stolarzem; w czasie okupacji w niemieckiej firmie Kemmlera. Tam pracowa\u0142 z W\u0142adys\u0142awem Kaczmarkiem – przedwojennym organmistrzem, kt\u00f3ry po wojnie utworzy\u0142 sw\u00f3j zak\u0142ad we Wronkach i \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 Bronis\u0142awa Cepk\u0119. Pierwsze organy? Nie, tak od razu\u2026 Wpierw do ko\u015bcio\u0142a w Ka\u017amierzu przenosili organy z ewangelickiego zboru w Obrzycku, tego samego, kt\u00f3ry teraz przebudowuje si\u0119 na dom kultury. To by\u0142a wielka robota: brzmienie dostosowa\u0107 do nowych warunk\u00f3w; wedrze\u0107 si\u0119 albo wpisa\u0107 w obc\u0105 architektur\u0119. Nale\u017ca\u0142o dok\u0142adnie zbada\u0107 stary instrument: przejrze\u0107, opisa\u0107, narysowa\u0107, zrozumie\u0107. Dopiero potem, w nowym ko\u015bciele, postawiono ch\u00f3r, na kt\u00f3rym zbudowali w\u0142a\u015bciwie nowe organy. Ze starych. Podobnie by\u0142o z organami przewo\u017conymi wagonami z ewangelickiej \u015bwi\u0105tyni w Sob\u00f3tce – na Hel, do ko\u015bcio\u0142a garnizonowego. Te w Sob\u00f3tce mia\u0142y w \u015brodku wie\u017c\u0119: w nowych warunkach zabrak\u0142o na ni\u0105 miejsca.
Z tamtego okresu zapami\u0119ta\u0142: d\u0142ugie miesi\u0105ce poza domem, noce w zimnych ko\u015bcio\u0142ach, odmro\u017cone r\u0119ce, pierwsz\u0105 wyp\u0142at\u0119, kt\u00f3ra starczy\u0142a mu na koszul\u0119 i – przede wszystkim – wydzieranie tajemnicy. Ka\u017cde organy j\u0105 mia\u0142y. Rysowa\u0142 schematy, podpatrywa\u0142, szuka\u0142. Cieszy\u0142 si\u0119, gdy rozszyfrowa\u0142 dzia\u0142anie mechanizmu, a cho\u0107by i tylko detalu, o kt\u00f3rym milcza\u0142a literatura, nie wiedzieli znawcy. Dumny by\u0142, gdy uda\u0142o mu si\u0119 udoskonali\u0107 kt\u00f3ry\u015b z element\u00f3w. Tworzy\u0142 swoj\u0105 tajemnic\u0119.
W\u0142asny zak\u0142ad za\u0142o\u017cy\u0142 w Popowie, dok\u0142adnie z Nowym Rokiem:
1 stycznia 1952 roku. Kilka dni wcze\u015bniej widzia\u0142 grup\u0119 ku\u0142ak\u00f3w, z zawini\u0105tkami pod pach\u0105, prowadzonych do wronieckiego wi\u0119zienia. I mo\u017ce troch\u0119 si\u0119 ba\u0142.
Czas dla rzemios\u0142a by\u0142 fatalny. Dla rzemios\u0142a zwi\u0105zanego z ko\u015bcio\u0142em – szczeg\u00f3lnie.
– trzy razy likwidowali zak\u0142ad. Trzy razy musia\u0142em zaczyna\u0107 od nowa. To by\u0142o podziemne rzemios\u0142o. Dos\u0142ownie\u2026
-W mojej pralni – wyja\u015bni\u0142a pani Cepkowa<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zbudowa\u0107 organy, to znaczy stworzy\u0107 gam\u0119 d\u017awi\u0119k\u00f3w, kt\u00f3ra w ca\u0142ym brzmieniu szczelnie wype\u0142ni pomieszczenie. Prac\u0119 zaczyna si\u0119 od bada\u0144 akustycznych, projektu architektonicznego, dyspozycji: takiego doboru g\u0142os\u00f3w w danym ko\u015bciele, by s\u0142u\u017cy\u0142 liturgi ale i koncertom.
Akustyka zale\u017cy od kubatury, materia\u0142\u00f3w z jakich ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowano, ilo\u015bci naw, ich wielko\u015bci\u2026Trzeba wymierzy\u0107, zbada\u0107, ogarn\u0105\u0107, wypr\u00f3bowa\u0107; przewidzie\u0107, czy g\u0142os gambowy z charakterystycznym szmerem dotrze w najodleglejszy zakamarek, czy nie st\u0142umi go dudni\u0105ce, niskie brzmienie kontrabasu albo zakryje soczysta, d\u017awi\u0119czna barwa dzwon\u00f3w. Czy dr\u017c\u0105ce tremolo spot\u0119guje nastr\u00f3j, czy go zburzy.
Czy d\u017awi\u0119k, gama d\u017awi\u0119k\u00f3w, zab\u0142y\u015bnie w ca\u0142ej przestrzeni, czy te\u017c spadnie w d\u00f3\u0142, zmatowieje.
Potem na ko\u0144cu, mo\u017cna d\u017awi\u0119k dopie\u015bci\u0107, cho\u0107by g\u0142os fletu – z\u0142agodzi\u0107, zaokr\u0105gli\u0107.
– Organy sw\u0105 architektur\u0105, powinny odpowiada\u0107 o\u0142tarzowi g\u0142\u00f3wnemu, harmonizowa\u0107 z nim. W starych ko\u015bcio\u0142ach odwzorowujemy niekt\u00f3re charakterystyczne elementy o\u0142tarza i przenosimy do konstrukcji organ\u00f3w, bo one, prosz\u0119 pana, nie mog\u0105 by\u0107 obcym cia\u0142em\u2026.
Gdy jest to mo\u017cliwe s\u0105 architektonicznym echem. Je\u015bli skrzyd\u0142a boczne o\u0142tarza wygi\u0119te s\u0105, tak jak ramiona, ku wiernym – organy powtarzaj\u0105 ten gest. Odbij\u0105 podobny ornament, z\u0142ocenia, snycerk\u0119. Raz zdarzy\u0142o si\u0119 organmistrzowi z Popowa, \u017ce dyspozycji g\u0142os\u00f3w nie m\u00f3g\u0142 zamkn\u0105\u0107 w konstrukcji odpowiedniej dla stylu o\u0142tarza. Wn\u0119ka
na ch\u00f3rze nie pomie\u015bci\u0142aby instrumentu. Znalaz\u0142 inne rozwi\u0105zanie: piszcza\u0142ki wyfrun\u0119\u0142y znad balustrady ch\u00f3ru, w g\u00f3r\u0119, pod sklepienie.
Pierwsze w\u0142asne organy zbudowa\u0142em do ko\u015bcio\u0142a w Buczku Wielkim. Pi\u0119\u0107 g\u0142os\u00f3w. Najmniejsze.
– A najwi\u0119ksze?
Zn\u00f3w przez moment nie rozumieli\u015bmy si\u0119. Ja oczekiwa\u0142em wymiar\u00f3w: metr\u00f3w, mo\u017ce pi\u0119ter, Bronis\u0142aw Cepka m\u00f3wi\u0142 o g\u0142osach, manua\u0142ach. Wielko\u015b\u0107 organ\u00f3w mierzy si\u0119 si\u0142\u0105 ich brzmienia. Najwi\u0119ksze? Pewnie organy, kt\u00f3re rekonstruowa\u0142 w Piekarach \u015al\u0105skich: 68 g\u0142os\u00f3w rozdzielonych na cztery klawiatury; w chorzowskim ko\u015bciele \u015bw. Antoniego: 56 g\u0142os\u00f3w i 3 manua\u0142y; w Poznaniu na Smochowicach: 52 g\u0142osy, 4 manua\u0142y\u2026
Ale czy wielko\u015b\u0107 jest najwa\u017cniejsza? W organach ko\u015bcio\u0142a Matki Boskiej Szkaplerznej w Imielinie Bronis\u0142aw Cepka zastosowa\u0142 – po raz pierwszy w Polsce – tr\u0105bki hiszpa\u0144skie, horyzontalnie wysuni\u0119te z g\u0142\u00f3wnego zespo\u0142u, si\u0119gn\u0105\u0142 do skomplikowanego, barokowego mechanizmu gry, wprowadzi\u0142 dziesi\u0105tki oryginalnych pomys\u0142\u00f3w. O tych organach znany wirtuoz napisa\u0142, \u017ce daj\u0105 pe\u0142n\u0105 satysfakcj\u0119 artystyczn\u0105 i estetyczn\u0105, \u017ce brzmi\u0105 szlachetnie zar\u00f3wno w pleno, jak i w zestawach poszczeg\u00f3lnych grup g\u0142osowych, \u017ce ka\u017cdy rejestr posiada w\u0142asny charakter, \u017ce\u2026O organmistrzu z Popowa wyra\u017ca\u0142 si\u0119: Budowniczy, Mistrz, Artysta. W\u0142a\u015bnie- tak. Z najwi\u0119kszym szacunkiem.
– Cz\u0142owiek nigdy, do ko\u0144ca, nie jest zadowolony ze swojej pracy. Zawsze czuj\u0119, \u017ce jeszcze mo\u017ce co\u015b poprawi\u0107, udoskonali\u0107. Wiem, \u017ce zrobi\u0119 to przy budowie nast\u0119pnych. I potem zn\u00f3w \u2013 nast\u0119pnych\u2026
Dziwne, ale Bronis\u0142aw Cepka nie pami\u0119ta\u0142 ile to ju\u017c organ\u00f3w jego konstrukcji czy rekonstrukcji s\u0142u\u017cy Bogu i ludziom.
Czas na emerytur\u0119 powiedzia\u0142a \u017cona. B\u0119dzie okazja by je wreszcie zliczy\u0107. <\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zadowolony by\u0142 z jednego powodu: uda\u0142o mu si\u0119 prze\u0142ama\u0107 monopol zachodni. Latami zazdro\u015bci\u0142 europejskim organmistrzom materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mieli w zasi\u0119gu r\u0119ki, narz\u0119dzi, kt\u00f3rymi mogli zrobi\u0107 najbardziej zmy\u015blny detal.
Organy to przecie\u017c kilka \u2013 kilkana\u015bcie ton najrozmaitszych cz\u0119\u015bci wykonanych z przer\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w. Samego drewna stosuje si\u0119 kilka rodzaj\u00f3w: d\u0119bowe, mahoniowe, hebanowe\u2026 Z metali: cynk, cyn\u0119, o\u0142\u00f3w, mied\u017a, aluminium, srebro, \u017celazo, fosforobr\u0105z\u2026 Sk\u00f3ry, filce, kaszmiry. Te najdelikatniejsze trzeba by\u0142o sprowadza\u0107. Kiedy\u015b zawierzy\u0142 polskim garbarzom i mieszki, membrany wykona\u0142 ze sk\u00f3r krajowych. W upalne lato, gdy sk\u00f3ra wysch\u0142a, organy\u2026 gra\u0142y same. Prawie \u017ce zbankrutowa\u0142 i \u2013 co gorsze \u2013 omal nie straci\u0142 reputacji. Zawsze daj\u0119 gwarancje na 10 lat,
bo jest pewien ka\u017cdej cz\u0119\u015bci. Wtedy sprowadzi\u0142, w wielkim trudzie i za ci\u0119\u017ckie pieni\u0105dze, sk\u00f3ry z RFN-u, by wymieni\u0107 wszystkie membrany.
Ile w tej wielkiej strukturze zale\u017cy od detalu, niewielkiego skrawka materia\u0142u\u2026 Opowiedzia\u0142 o zdarzeniu w pewnym ko\u015bciele, podczas po\u015bwi\u0119cenia organ\u00f3w. Tu\u017c przed uroczystym nabo\u017ce\u0144stwem, jeszcze w pustym ko\u015bciele, na pustym ch\u00f3rze, kt\u00f3ra\u015b z piszcza\u0142ek za\u0142ka\u0142a. Proboszcz by\u0142 przera\u017cony, ale jeden z ksi\u0119\u017cy znaj\u0105cy mechanizm, pr\u0119dko go uspokoi\u0142:- noworodek zawsze p\u0142acze przy narodzinach\u2026
\u0141kanie organ\u00f3w \u2013 t\u0142umaczyli – to b\u0142\u0105d; sygna\u0142, \u017ce co\u015b niedobrego dzieje si\u0119 z membran\u0105, lub, \u017ce \u0142kaj\u0105cej piszcza\u0142ce brakuje powietrza.
Powiedzia\u0142em – \u0142kanie to bardzo ludzkie okre\u015blenie\u2026
Opowiedzia\u0142 mi wtedy o innym zdarzeniu. W grudniow\u0105 noc stanu wojennego ko\u015bciele na \u015al\u0105sku montowa\u0142 organy. By\u0142 sam na ch\u00f3rze. Na dole, przed o\u0142tarzem modli\u0142y si\u0119 kobiety. \u0141ka\u0142y\u2026
W zak\u0142adzie organmistrza Bronis\u0142awa Cepki i jego syn\u00f3w Marka i W\u0142adys\u0142awa, wielkie organy, dziesi\u0119ciu ludzi buduje dwa – trzy lata. Potem przez p\u00f3\u0142 roku montuj\u0105.
Zaczynali w pralni, na podw\u00f3rzu, po latach zbudowali warsztat. Zaczynali r\u0119cznie, potem dokupili jakie\u015b maszyny, przerabiali je, dostosowywali. Konstruowali nowe.
-To jest prawdziwe rzemios\u0142o – twierdzi\u0142 Bronis\u0142aw Cepka.
Ka\u017cdy wyr\u00f3b tej firmy jest inny, wymaga wi\u0119c coraz to nowszych narz\u0119dzi; cz\u0119sto takich, kt\u00f3re – jak i organy – nie pochodz\u0105 z typowej produkcji. Ka\u017cd\u0105 z tysi\u0119cy cz\u0119\u015bci organ\u00f3w buduj\u0105 sami. Od klawisza po kontuar, od stroika po piszcza\u0142k\u0119, od przycisku po dmuchaw\u0119, od \u015brubki po spr\u0119\u017cynk\u0119\u2026 po ornament. Wszystko. Ogromne, wielkie, ma\u0142e i zupe\u0142nie malutkie – mikroskopijne. Metalowe, drewniane, sk\u00f3rzane\u2026 niklowane, posrebrzane, lakierowane\u2026 Precyzyjne.
– Czy w tym tkwi tajemnica zak\u0142adu?
Zaprzeczy\u0142. Ju\u017c nie ma tajemnic. Czas wyda\u0107 katalog cz\u0119\u015bci, pora zaoferowa\u0107 ten dorobek innym.
Marek Cepka, syn organmistrza, patrzy\u0142 jeszcze dalej. Widzia\u0142 wielki zak\u0142ad, nowe rynki; przecie\u017c znaj\u0105 tajemnic\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna dobrze sprzeda\u0107. Spyta\u0142, czy zauwa\u017cy\u0142em czego brakuje w ich warsztacie.
– D\u017awi\u0119ku\u2026 Po latach, dopiero, po zmontowaniu organ\u00f3w, poznaje si\u0119 prawdziwy efekt swojej pracy. To d\u0142ugo, za d\u0142ugo\u2026
Co jest wa\u017cniejsze w pracy organmistrza: cierpliwo\u015b\u0107 czy przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107?
Nie spyta\u0142em<\/em>.”
Krzysztof Kalka
<\/em>
Wykaz wa\u017cniejszych prac, budowy nowych instrument\u00f3w, oraz remont\u00f3w istniej\u0105cych. <\/strong>
1. Organy ko\u015bcio\u0142a OO. Franciszkan\u00f3w na Helu (przeniesienie i przebudowa)
2. Organy ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Wojciecha w Margoninie (rozbudowa)
3. Organy ko\u015bcio\u0142a sukursalnego w Bukowcu Obornickim (remont)
4. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Floriana w Chodzie\u017cy (nowy instrument)
5. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Jana Chrzciciela w Zdunach (remont)
6. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Wszystkich \u015awi\u0119tych w K\u00f3rniku (remont)
7. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Stanis\u0142awa Bpa w Buku (remont)
8. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Bninie (renowacja)
9. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. \u015bw. Andrzeja Aposto\u0142a w Poznaniu-Sp\u0142awie (przeniesienie i przebudowa)
10. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. \u015bw. Micha\u0142a w Skrzyszowie (nowy instrument)
11. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Gorzycach (nowy instrument)
12. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Niepokalanego pocz\u0119cia NMP w Katowicach (nowy instrument)
13. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Narodzenia Pa\u0144skiego w Ka\u017amierzu (przebudowa i remont)
14. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. \u015bw. Jana Chrzciciela w Raciborzu (diecezja opolska, nowy instrument)
15. Organy ko\u015bcio\u0142a p w \u015bw. Antoniego w Chorzowie (renowacja)
16. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Maryi Kr\u00f3lowej w Poznaniu (nowy instrument)
17. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Zmartwychwstania Pa\u0144skiego w Poznaniu (nowy instrument)
18. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. \u015bw. App. Piotra i Paw\u0142a w Katowicach- Brzozowie-Kamie\u0144 (nowy instrument)
19. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Katowicach (nowy instrument)
20. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. \u015bw. Ducha w Chorzowie (nowy instrument)
21. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Anny w Poznaniu (przebudowa i remont)
22. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a w Katowicach (nowy instrument)
23. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Bo\u017cego Cia\u0142a w Poznaniu (rozbudowa)
24. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Wniebowzi\u0119cia N M P w Toruniu (remont)
25.Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela w Zielonej G\u00f3rze (rozbudowa)
26. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Teresy w Zabrzu- Mikulczycach (nowy instrument)
27. Organy ko\u015bcio\u0142a kolegiackiego w \u015arodzie Wielkopolskiej (rozbudowa)
28. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Imienia Maryi w Poznaniu- Smochowice (nowy instrument)
29. Organy ko\u015bcio\u0142a Matki Boskiej Szkaplerznej w Imielinie (nowy instrument)
30. Organy Bazyliki Mariackiej w Piekarach \u015al\u0105skich (renowacja i przebudowa)
31. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Marii Magdaleny w Czarnkowie (remont)
32. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Drawsku (przebudowa)
33. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Krzy\u017ca w Poznaniu (nowy instrument)
34. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. Matki Bo\u017cej R\u00f3\u017ca\u0144cowej w Moszczenicy \u015al\u0105skiej (nowy instrument)
35. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Ostrorogu (renowacja)
36. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Jana Chrzciciela w Lesznie (remont)
37. G\u0142\u00f3wne organy Bazyliki Katedralnej N. M. P w Pelplinie (renowacja)
38. Organy ko\u015bcio\u0142a klasztornego we Wronkach (przebudowa, renowacja)
39. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Polskich Braci M\u0119czennik\u00f3w w Bydgoszczy (nowy instrument)
40. Organy ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. \u015bw. Barbary w Boguszowicach (nowy instrument)
41. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Jana Chrzciciela w Krotoszynie (remont)
42. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. Matki Boskiej R\u00f3\u017ca\u0144cowej w Chropaczowie (nowy instrument)
43. Organy ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Barbary w Bieruniu Nowym (nowy instrument)

Organy ko\u015bcio\u0142a klasztornego we Wronkach <\/strong>
Informacje na temat pierwotnego instrumentu w tutejszym ko\u015bciele s\u0105 bardzo sk\u0105pe. Wiadomo jedynie, \u017ce do 1934 roku istnia\u0142y niewielkie organy, kt\u00f3re rozebrano pod budow\u0119 nowych, wykonanych w 1935 roku przez zak\u0142ad W\u0142adys\u0142awa Kaczmarka z Wronek. Instrument ten mia\u0142 13 g\u0142os\u00f3w, 2 manua\u0142y i peda\u0142 oraz pneumatyczn\u0105 traktur\u0119. Dyspozycja reprezentowa\u0142a typ romantyczny, cechuj\u0105cy si\u0119 brzmieniem ciemnym, przesyconym g\u0142osami smyczkowymi.
Po po\u017carze klasztoru w 1984 roku firma organmistrzowska Andrzeja Mi\u0119\u017ca\u0142a z Wronek przeprowadzi\u0142a remont i cz\u0119\u015bciowo zmieni\u0142a brzmienie organ\u00f3w, wprowadzaj\u0105c dwa nowsze g\u0142osy w miejsce strych. Poniewa\u017c z biegiem czasu organy uleg\u0142y zniszczeniu, powsta\u0142a konieczno\u015b\u0107 przeprowadzenia kolejnego remontu, kt\u00f3rego wykonanie powierzono firmie Bronis\u0142awa, Marka i W\u0142adys\u0142awa Cepki z Popowa ko\u0142o Wronek.
W czerwcu 1994 roku organy zdemontowano w celu przeprowadzenia niezb\u0119dnych prac remontowych, podczas kt\u00f3rych okaza\u0142o si\u0119, \u017ce instrument wymaga kompletnej rekonstrukcji. W ramach prac firma \u201eCepka\u201d (g\u0142\u00f3wny sponsor remontowanego instrumentu) wykona\u0142a now\u0105 obudow\u0119 organ\u00f3w, zostawiaj\u0105c jedynie stary front.
Powi\u0119kszone wn\u0119trze szafy przystosowano do zainstalowania nowoczesnego zespo\u0142u brzmieniowego, wzbogaconego o nowe g\u0142osy. Dotychczasow\u0105 pneumatyczn\u0105 traktur\u0119 zamieniono na elektro-pneumatyczn\u0105. Zainstalowano nowy elektromagnetyczny st\u00f3\u0142 gry z dwiema wolnymi kombinacjami. Wymieniono miechy i wentylator oraz przebudowano i unowocze\u015bniono wiatrownice. Zesp\u00f3\u0142 brzmieniowy przystosowano do wymaga\u0144 koncertowych, zbli\u017caj\u0105c jego charakter do d\u017awi\u0119ku organ\u00f3w barokowych.
W 2000 roku firma Marka Cepki zainstalowa\u0142a przy wydatnej pomocy w\u0142adz miasta i gminy Wronki podarowany klasztorowi g\u0142os j\u0119zyczkowy Trompete 8′ natomiast w 2022 i 2023 roku firmy Marka i W\u0142adys\u0142awa Cepki nieodp\u0142atnie wykonywa\u0142y drobne prace naprawcze i przygotowywa\u0142y organy do ponownie odbywaj\u0105cych si\u0119 w ko\u015bciele koncert\u00f3w.
Organy ko\u015bcio\u0142a klasztornego we Wronkach posiadaj\u0105 obecnie 25 g\u0142os\u00f3w a podniesione walory brzmieniowe umo\u017cliwiaj\u0105 wykonanie muzyki organowej ze wszystkich epok i styl\u00f3w.


<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


Dodatkowe urz\u0105dzenia: 2 wolne kombinacje, Tutti, Pleno, Aparat \u201epiano-peda\u0142\u201d, Crescendo, W\u0142\u0105cznik j\u0119zyk\u00f3w, Tremolo. <\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Prospekt organowy (fot. Micha\u0142 D\u0105browski)
 <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
St\u00f3\u0142 gry (fot. Micha\u0142 D\u0105browski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Zebra\u0142 i opisa\u0142 Micha\u0142 D\u0105browski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Toczone w po\u0142owie XX w. wojny przyczyni\u0142y si\u0119 do wielkiego spustoszenia w ko\u015bcio\u0142ach i w\u015br\u00f3d organ\u00f3w. Na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej anektowano piszcza\u0142ki prospektowe i przetapiano je na amunicj\u0119, a w p\u00f3\u017aniejszych latach wiele instrument\u00f3w zosta\u0142o dodatkowo zniszczonych lub zrabowanych. St\u0105d, w latach mi\u0119dzywojennych, nast\u0105pi\u0142 szybki rozw\u00f3j budowy i remont\u00f3w organ\u00f3w. W tym czasie powstawa\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":963,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,9],"tags":[30,144,143,16],"class_list":{"0":"post-960","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-ludzie","9":"tag-ludzie","10":"tag-organmistrz","11":"tag-organy","12":"tag-wronki","13":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=960"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1044,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/960\/revisions\/1044"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}