{"id":614,"date":"2022-04-07T21:26:35","date_gmt":"2022-04-07T19:26:35","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=614"},"modified":"2022-04-07T21:41:27","modified_gmt":"2022-04-07T19:41:27","slug":"beroly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiawronek.pl\/?p=614","title":{"rendered":"Bero\u0142y"},"content":{"rendered":"\n

NIED\u0179WIEDZIE, BERO\u0141Y I SISIOKI czyli WIELKANOCNE POCHODY MASZKAR ZWIERZ\u0118CYCH<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eD<\/em>yngus, dyngus, po dyngusie\u2026<\/em>\u201d. Od tych s\u0142\u00f3w zaczyna si\u0119 jedna z wielkanocnych, ludowych przy\u015bpiewek. Przy\u015bpiewka, kt\u00f3r\u0105, jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015ble\u0107, nucono w Drugie \u015awi\u0119to Wielkiej Nocy, czyli w popularny dzi\u015b \u015bmigus dyngus.<\/em> Wykonywa\u0142a j\u0105 wyj\u0105tkowa grupa przebiera\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0119ta Wielkiej Nocy dawniej wygl\u0105da\u0142y zupe\u0142nie inaczej ni\u017c obecnie. Inaczej te\u017c wygl\u0105da\u0142 \u015bwi\u0105teczny poniedzia\u0142ek.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Biezdrowska Wielkanoc u Kolberga<\/p>\n\n\n\n

Kultur\u0119 ludow\u0105 w drugiej po\u0142owie XVIII w. zbada\u0142 i opisa\u0142 znany polski etnograf Oskar Kolberg w swej kilkudziesi\u0119ciotomowej pracy \u201eDzie\u0142a wszystkie\u201d. W cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej Wielkiemu Ksi\u0119stwu Pozna\u0144skiemu (wydawanej w latach 1875-1882), znale\u017a\u0107 mo\u017cna ciekawy opis zwyczaj\u00f3w wielkanocnych we wsi Biezdrowo, brzmi on nast\u0119puj\u0105co: \u201eW pierwsze \u015bwi\u0119to po po\u0142udniu bywa\u0142 dyngus, tj. wzajemne oblewanie si\u0119. W drugie \u015bwi\u0119to, ustrojonego parobka (wybranego spo\u015br\u00f3d wielu innych) w grochowiny jako nied\u017awiedzia, z dzwonkiem na g\u0142owie, oprowadza drugi po wsi od cha\u0142upy do cha\u0142upy, \u015bmiesz\u0105c ludzi a zbieraj\u0105c za to do kosza s\u0142onin\u0119, jaja, chleb itd. Przytem b\u0119bni\u0105 inni na jakiej desce, gwi\u017cd\u017c\u0105 itp. jakoby dla nied\u017awiadka\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Z powy\u017cszego cytatu wida\u0107, \u017ce zwyczaj polewania si\u0119 wod\u0105 (\u015bmigus dyngus<\/em>), odbywa\u0142 si\u0119 dzie\u0144 wcze\u015bniej ni\u017c obecnie, tj. w Niedziel\u0119 Wielkanocn\u0105, a poniedzia\u0142ek \u201eby\u0142 zarezerwowany\u201d dla przebiera\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u00a0 Nowowiejskie nied\u017awiedzie w Marianowie po 1945 r. Od lewej stoj\u0105: milicjant (?), Franciszek Bar\u0142\u00f3g, dziad (?), baba – Marian \u0141owi\u0144ski, Cygan – Zygmunt \u0141owi\u0144ski (?), Edward Oses, nied\u017awied\u017a – Franciszek \u015awiniarski, grajek – Stanis\u0142aw Kaszkowiak, posta\u0107 nios\u0105ca umar\u0142ego (?), kominiarz I (?), sisiok – Hieronim Dzik, kominiarz II (?), kominiarz III – Leon \u015awiniarski (?). Zbiory Franciszka \u015awiniarskiego<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u015amigus dyngus?<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego Drugie \u015awi\u0119to Wielkiej Nocy nazywamy \u015bmigusem dyngusem<\/em>? Etymologia s\u0142owa dyngus<\/em> wyja\u015bnia, \u017ce ma ono pochodzi\u0107 od \u201e\u015brednio-g\u00f3rno-niemieckiego dicnus, dyngus<\/em> oznaczaj\u0105cego okup, wykup od podpalenia, rabunku, czy kontrybucj\u0119 wojenn\u0105\u201d. Jednak w tym przypadku, nale\u017cy odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do gwary wielkopolskiej.<\/p>\n\n\n\n

W literaturze etnograficznej znale\u017a\u0107 mo\u017cna informacj\u0119, \u017ce dyngus odnosi si\u0119 zar\u00f3wno do oblewania wod\u0105, jak i ch\u0142ostania, tj. bicia. Dlaczego bicia? Ot\u00f3\u017c, jedna z postaci nale\u017c\u0105cych do przebiera\u0144c\u00f3w, maszkar zwierz\u0119cych, kt\u00f3re w drugi dzie\u0144 \u015bwi\u0105t chodzi\u0142y po domach, a mianowicie konik, mia\u0142 w r\u0119ku bat, kt\u00f3rym bi\u0142 ka\u017cdego, kto stan\u0105\u0142 na jego drodze. Jak t\u0142umaczy\u0142 znawca gwary regionalnej, Janusz Gumny: \u201edynga<\/em>, to ta pr\u0119ga na ciele po uderzeniu batem\u201d. Przywo\u0142uje od razu stare powiedzenie: \u201eAle go zbili, jedna dynga<\/em>!\u201d. Starsi mieszka\u0144cy Wronek wspominali, \u017ce okre\u015blenie dyngus<\/em>, w naszym regionie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w Nowej Wsi, odnosi\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do owych pochod\u00f3w przebiera\u0144c\u00f3w. Zwyczaj polewania wod\u0105 nie mia\u0142 tu swojej nazwy. Oznacza to r\u00f3wnie\u017c, \u017ce s\u0142owo \u015bmigus<\/em> pojawi\u0142o si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie i nie jest zwi\u0105zane z naszym regionem, co r\u00f3wnie\u017c potwierdza literatura etnograficzna.<\/p>\n\n\n\n

W czasach przedwojennych, a tak\u017ce jeszcze pewien okres po wojnie, Drugie \u015awi\u0119to mia\u0142o nast\u0119puj\u0105cy przebieg: od rana polewanie wod\u0105, po obiedzie pochody przebiera\u0144c\u00f3w, a wieczorem odbywa\u0142a si\u0119 wsp\u00f3lna pota\u0144c\u00f3wka.<\/p>\n\n\n\n

Nied\u017awiedzie, bero\u0142y i sisioki<\/p>\n\n\n\n

\u201eG\u0142\u00f3wn\u0105 postaci\u0105 w pochodach wielkanocnych w \u015brodkowej i po cz\u0119\u015bci w zachodniej Wielkopolsce jest nied\u017awied\u017a, kt\u00f3remu towarzyszy orszak sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z dziada, baby, kominiarza, konia i diab\u0142a, a niekiedy te\u017c i czapli\u201d. Oczywi\u015bcie sk\u0142ad takiej grupy jest zr\u00f3\u017cnicowany regionalnie i mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug relacji Franciszka \u015awiniarskiego, mieszka\u0144ca Nowej Wsi, uczestnika dawnych, powojennych pochod\u00f3w, grupa ta posiada\u0142a jeszcze jedn\u0105, bardzo ciekaw\u0105 posta\u0107. By\u0142a to posta\u0107, kt\u00f3ra \u201enosi\u0142a na plecach umar\u0142ego\u201d. Umar\u0142y to kuk\u0142a wielko\u015bci cz\u0142owieka, najprawdopodobniej wypchana s\u0142om\u0105 lub szmatami. Co jest ciekawe, posta\u0107 ta nie pojawia si\u0119 w \u017cadnych opracowaniach naukowych, tym bardziej jest ona interesuj\u0105ca i trudna do wyja\u015bnienia zarazem. Franciszek \u015awiniarski, niestety, nie pami\u0119ta\u0142 ju\u017c, co ona mia\u0142a oznacza\u0107 i w jakim celu j\u0105 noszono. Zostanie to ju\u017c zapewne zagadk\u0105 nieodgadnion\u0105. Ciekawym jest fakt, \u017ce posta\u0107 ta nie wst\u0119puje ju\u017c w okolicach \u0106machowa, gdzie przebiera\u0144cy byli obowi\u0105zkowym elementem \u015bwi\u0105t, nikt nawet o niej nie s\u0142ysza\u0142, cho\u0107 wioski oddalone s\u0105 zaledwie o kilka kilometr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 jest nazwa grupy. Jak wspomina\u0142 F. \u015awiniarski, w Nowej Wsi za przebiera\u0144cami wo\u0142ano nied\u017awiedzie <\/em>lub bero\u0142y<\/em> (jest to pozosta\u0142o\u015b\u0107 z j\u0119zyka niemieckiego, oznaczaj\u0105ca w\u0142a\u015bnie nied\u017awiedzie). J. Gumny doda\u0142, \u017ce funkcjonowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c nazwa sisioki, <\/em>wyst\u0119puj\u0105ca jako g\u0142\u00f3wna w \u0106machowie. To ciekawe okre\u015blenie, wg \u201eS\u0142ownika gwar polskich\u201d autorstwa J. Kar\u0142owicza, oznacza konika, czyli drug\u0105 z czo\u0142owych postaci przebiera\u0144c\u00f3w. S\u0142ownik podaje form\u0119 sisiak<\/em>, natomiast gwara wielkopolska przekszta\u0142ci\u0142a nieco to s\u0142owo, zmieniaj\u0105c form\u0119 na sisiok.<\/em> Wielu ludzi z pobliskich wsi do dzi\u015b pami\u0119ta, \u017ce na \u017arebaka u\u017cywano w\u0142a\u015bnie okre\u015blenia sisiok. \u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

W \u201enaszej wronieckiej tradycji\u201d, jak \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, by\u0142y dwie centralne postaci wymienione wcze\u015bniej: nied\u017awied\u017a i konik.<\/p>\n\n\n\n

Przechodz\u0105c do opisu maszkar zwierz\u0119cych zaznaczy\u0107 nale\u017cy, \u017ce jest on oparty na wspomnieniach kilku os\u00f3b, uczestnicz\u0105cych b\u0105d\u017a pami\u0119taj\u0105cych dawne zwyczaje.<\/p>\n\n\n\n

Niezwykle cenn\u0105 dokumentacj\u0119 nowowiejskich pochod\u00f3w z okresu powojennego, stanowi zdj\u0119cie nale\u017c\u0105ce do Franciszka Bar\u0142oga z Marianowa, wykonane kr\u00f3tko po wojnie, przez fotografa Edmunda Kr\u00f3la, przed domem rodzinnym pa\u0144stwa Bar\u0142og\u00f3w. Pokazuje ono liczn\u0105 grup\u0119 przebiera\u0144c\u00f3w oraz jednego muzykanta, kt\u00f3ry przygrywa\u0142 na harmonii<\/em> (pozosta\u0142e osoby to rodzina w\u0142a\u015bciciela zdj\u0119cia). W\u015br\u00f3d przebiera\u0144c\u00f3w wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna (od strony lewej): milicjant (lub \u017co\u0142nierz), dziad i baba, Cygan, nied\u017awied\u017a, grajek, posta\u0107 nios\u0105ca umar\u0142ego, konik i trzech kominiarzy. G\u0142\u00f3wnym celem przebiera\u0144c\u00f3w by\u0142a zabawa i psoty wszelkiego rodzaju.<\/p>\n\n\n\n

Drugie cenne zdj\u0119cie, tym razem z \u0106machowa, udost\u0119pni\u0142a Mechtild Scheele (c\u00f3rka Alfreda von Bake – w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku \u0106machowo), kt\u00f3ra wspomina\u0142a: \u201eSisiak\u00f3w bardzo dobrze pami\u0119tam. Chocia\u017c zawsze wiedzia\u0142am, kt\u00f3rzy to byli (ch\u0142opacy), ale zawsze ucieka\u0142am do ostatniego k\u0105tu. W dalszych czasach ju\u017c nie mia\u0142am strachu!! Zdj\u0119cie ja zrobi\u0142am: Wielkanoc 1938 r.\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0106machowo, Wielkanoc 1938 r. Zbiory Piotra Pojaska<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201eNajbardziej szk\u00f3dni<\/em> byli Kominiorze\u201d- <\/em>jak wspomina\u0142 F. \u015awiniarski. Trzymali oni w r\u0119kach miot\u0142y brzozowe zrobione z witek, niby do czyszczenia komin\u00f3w, ale naprawd\u0119 s\u0142u\u017cy\u0142y one do wygarniania popio\u0142u i sadzy z piec\u00f3w na pod\u0142og\u0119. Po zabrudzeniu ca\u0142ej izby, murzyli <\/em>sadz\u0105 kogo si\u0119 da\u0142o, a szczeg\u00f3lnie upatrywali sobie m\u0142ode panny! Urszula Wika z \u0106machowa doda\u0142a, \u017ce: \u201eje\u017celi podczas obchodzenia wsi, kto\u015b im umkn\u0105\u0142, rzucali mu owe witki pod nogi, aby si\u0119 przewr\u00f3ci\u0142, a wtedy nie pozostawili na nim \u00abczystej nitki!\u00bb\u201d. Kominiarze mieli ca\u0142e czarne twarze i r\u0119ce, a w kieszeniach sadz\u0119 najcz\u0119\u015bciej wymieszan\u0105 z jajkiem czy kremem, co umo\u017cliwia\u0142o wybrudzenie ka\u017cdej napotkanej osoby.<\/p>\n\n\n\n

Baba z dziadem ubrani byli zawsze w stare \u0142achy<\/em>. \u201eBaba trzyma\u0142a w r\u0119ku koszyk do kt\u00f3rego przebiera\u0144cy zbierali r\u00f3\u017cne datki. Ludzie dawali wszystko: jajka, m\u0105k\u0119, pieni\u0105dze!\u201d. Czes\u0142aw Hoffman z \u0106mach\u00f3wka, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do grupy wielkanocnych przebiera\u0144c\u00f3w chodz\u0105cych po \u0106machowie i okolicznych wioskach, wspomnia\u0142, \u017ce tamtejsza \u201ebaba i dziod<\/em> poduszki mieli na garbie, okulary pozak\u0142adane, w spudnikach<\/em> baba d\u0142ugich, obszarpana ca\u0142a\u201d. Urszula Wika doda\u0142a, \u017ce baba i ch\u0142op mieli w\u00f3zek z lalk\u0105 lub misiem w \u015brodku. Ten fakt nie zgadza si\u0119 z poprzedni\u0105 wypowiedzi\u0105, co oznacza, \u017ce \u00f3w w\u00f3zek musia\u0142 pojawi\u0107 si\u0119 p\u00f3\u017aniej, tzn. gdy Cz. Hoffman ju\u017c nie bra\u0142 udzia\u0142u w pochodach.<\/p>\n\n\n\n

Do grona przebiera\u0144c\u00f3w nale\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c Cygan. Jest to posta\u0107 o sumiastych w\u0105sach, w kapeluszu z lask\u0105 w d\u0142oni.<\/p>\n\n\n\n

Przebiera\u0144cy wchodz\u0105c do ka\u017cdej cha\u0142upy, \u015bpiewali i ta\u0144czyli z gospodarzami w rytm wygrywanej przez grajka melodii. Podczas, gdy baba z dziadem ta\u0144cowali, kominiorze<\/em> murzyli<\/em> pozosta\u0142ych domownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jak wspomniano wcze\u015bniej, jedn\u0105 z najistotniejszych postaci by\u0142 nied\u017awied\u017a. <\/em>Wed\u0142ug opisu F. \u015awiniarskiego, nied\u017awied\u017a by\u0142\u201eubrany w s\u0142om\u0119, dok\u0142adnie w d\u0142ugi snop owini\u0119ty plecionymi warkoczami z d\u0142ugiej s\u0142omy\u201d. Jak dok\u0142adnie wida\u0107 na zdj\u0119ciu, snop zwi\u0105zany by\u0142 nad g\u0142ow\u0105 osoby i okrywa\u0142 ca\u0142e jej cia\u0142o. Posta\u0107 mia\u0142a ob\u0142o\u017cone s\u0142om\u0105 i obwi\u0105zane warkoczami r\u00f3wnie\u017c nogi i r\u0119ce. Nied\u017awied\u017a by\u0142 jedyn\u0105 postaci\u0105, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142a, na sznurku, inna osoba. W \u0106machowie, jak wspomina Cz. Hoffman, by\u0142a to kolejna osoba, nie przebrana za \u017cadn\u0105 posta\u0107, natomiast w Nowej Wsi nied\u017awied\u017a by\u0142 prowadzony przez tego, co gra\u0142 na harmoszce<\/em> (akordeonie). G\u0142\u00f3wnym celem nied\u017awiedzia, poza psoceniem, by\u0142o robienie w izbach odwiedzanych go\u015bci ba\u0142aganu, co doskonale umo\u017cliwia\u0142a wypadaj\u0105ca s\u0142oma.<\/p>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 i barwn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 sam sisiok<\/em> czyli konik.<\/em> Przebranie z wygl\u0105du przypominaj\u0105ce krakowskiego lajkonika, w Nowej Wsi by\u0142o w kolorze bia\u0142ym, w \u0106machowie natomiast, w czasach przedwojennych i przez pewien czas po wojnie – niebieskim. P\u00f3\u017aniej kolor ten zmieniono na biel, kt\u00f3ra wyst\u0119puje do dzi\u015b. Osoba przebrana za konika mia\u0142a przymocowan\u0105, wystrugan\u0105 z drewna, czy zrobion\u0105 innym sposobem, ko\u0144sk\u0105 g\u0142ow\u0119, a z ty\u0142u przyczepiony ogon. Konik w r\u0119ku zawsze trzyma\u0142 bat i bi\u0142 gdzie popad\u0142o, szczeg\u00f3lnie upatrzywszy sobie dziewczyny. Sisiok<\/em> z Nowej Wsi mia\u0142 na g\u0142owie wysok\u0105 czap\u0119 co wida\u0107 na zdj\u0119ciu.<\/p>\n\n\n\n

Pr<\/a>zebiera\u0144cy chodzili tak d\u0142ugo, dop\u00f3ki nie odwiedzili wszystkich domostw w wiosce. Po ta\u0144cach, \u015bpiewach, i psotach z domownikami, na zako\u0144czenie grupa sk\u0142ada\u0142a \u017cyczenia i \u015bpiewa\u0142a r\u00f3\u017cne piosenki. Jedna z charakterystycznych przy\u015bpiewek, jak\u0105 pami\u0119ta\u0142 J. Gumny sprzed ponad trzydziestu lat, brzmia\u0142a nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

\u201eDyngus, dyngus po dyngusie,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Le\u017cy placek na obrusie,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pani kraje, pun rozdaje,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0119 o \u015bwincone jaje<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Za takie odwiedziny i \u017cyczenia, gospodarze w podzi\u0119kowaniu wk\u0142adali do koszyka co tylko mogli i mieli. Nierzadko r\u00f3wnie\u017c cz\u0119stowano gorza\u0142k\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czes\u0142aw Hoffman z u\u015bmiechem wspomina\u0142 psoty, na kt\u00f3re pozwalali sobie m\u0142odzi w ten wyj\u0105tkowy dzie\u0144: \u201eA najweselej to by\u0142o, jak na Wielkanoc wesela si\u0119 odbywa\u0142y. Ja by\u0142em wtedy za m\u0142ody, mia\u0142em dopiero czterna\u015bcie lat, ale przebiera\u0144cy stali ko\u0142o ko\u015bcio\u0142a, a kuminiorze <\/em>mieli kieszenie pe\u0142ne sadzy!!\u201d. Jak si\u0119 okaza\u0142o, nie mieli \u017cadnych skrupu\u0142\u00f3w!<\/p>\n\n\n\n

Gdy ju\u017c ka\u017cda chata zosta\u0142a odwiedzona przez przebiera\u0144c\u00f3w, nale\u017ca\u0142o przygotowa\u0107 si\u0119 do zabawy. W Nowej Wsi zabawa odbywa\u0142a si\u0119 jeszcze tego samego wieczora w niemieckiej szkole w sali gimnastycznej. Na tak\u0105 zabaw\u0119 schodzili si\u0119 wszyscy, kt\u00f3rzy mieli ochot\u0119. Na zabawie najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywano to co znajdowa\u0142o si\u0119 w koszyku. Przyby\u0142ych go\u015bci zazwyczaj zabawia\u0142 ten sam grajek, kt\u00f3ry maszerowa\u0142 w pochodzie – czasem tylko kto\u015b mu przygrywa\u0142 na b\u0119bnach czy skrzypcach.<\/p>\n\n\n\n

W powojennym \u0106machowie zabawa odbywa\u0142a si\u0119 tydzie\u0144 po \u015bwi\u0119tach. Cz. Hoffman t\u0142umaczy\u0142, \u017ce gdy przebiera\u0144cy obeszli \u0106machowo, Wr\u00f3blewo, Biezdrowo i Olin, to ju\u017c na zabaw\u0119 nie mieli ochoty. J. Gumny doda\u0142, \u017ce w czasach p\u00f3\u017aniejszych, w ka\u017cdym niemal domu cz\u0119stowano sisiok\u00f3w<\/em> gorza\u0142k\u0105<\/em> – nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce zabawy odbywa\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Z dalszej relacji J. Gumnego wynika, \u017ce nadmiar \u201edar\u00f3w w koszyku\u201d, tj. zazwyczaj jaj, sprzedawano tydzie\u0144 po \u015bwi\u0119tach na targowisku, a za zarobione pieni\u0105dze organizowano zabawy. \u201eWysy\u0142ali wtedy takiego co go nikt nie zna, bo tak to nikt nie chcia\u0142 kupi\u0107 w sklepie. W GS-ach m\u00f3wili – od sisiok\u00f3w<\/em> to nie, bo gotowane! A jak do miasta zaszli, to nie ka\u017cdy si\u0119 zna\u0142 i kobiety kupi\u0142y!\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dawniej w pochodach maszkar zwierz\u0119cych, chodzi\u0142a \u201esama kawalerka\u201d. Ich wiek to \u015brednio 25 lat. Tyle mieli F. \u015awiniarski i Cz. Hoffman po wojnie, gdy zaczynali chodzi\u0107. Oznacza to, \u017ce tradycja ta by\u0142a do\u015b\u0107 powa\u017cnie traktowana. M\u0142odsi ch\u0142opcy nie byli w og\u00f3le brani pod uwag\u0119. W czasie wojny, \u017cadne pochody si\u0119 nie odbywa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Jaki by\u0142 cel pochod\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n

Pozostaje jeszcze pytanie, dlaczego w og\u00f3le odbywa\u0142y si\u0119 takie zabawy i co one mia\u0142y oznacza\u0107. Ot\u00f3\u017c literatura wyja\u015bnia, \u017ce pojawienie si\u0119 przebiera\u0144c\u00f3w mia\u0142o zapewni\u0107 spo\u0142eczno\u015bci wiejskiej urodzaj, zdrowie i dobrobyt. Dzi\u015b uczestnicy tamtych wydarze\u0144 odpowiadaj\u0105, \u017ce urz\u0105dzali pochody tylko \u201edla zabawy\u201d. Nikt ju\u017c nie pami\u0119ta w jakim celu odbywa\u0142y si\u0119 owe maszkary i co oznaczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne postaci.<\/p>\n\n\n\n

Zwyczaj ten, ju\u017c niemal\u017ce ca\u0142kowicie wymar\u0142y, zachowa\u0142 si\u0119 jeszcze w \u0106machowie. Do tej pory, w Drugie \u015awi\u0119to Wielkiej Nocy, mo\u017cna przygl\u0105da\u0107 si\u0119 grupie przebiera\u0144c\u00f3w. Poch\u00f3d rozpoczyna si\u0119, jak dawniej po obiedzie i trwa dop\u00f3ki, dop\u00f3ty wszystkie napotkane osoby nie zostan\u0105 umurzone.<\/em> I oby przetrwa\u0142 jak najd\u0142u\u017cej \ud83d\ude0a<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0106machowo, Wielkanoc 1981r. Zbiory Ma\u0142gorzaty i Romana Gehrke<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u0106machowo, Wielkanoc 1981r. Zbiory Ma\u0142gorzaty i Romana Gehrke<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u0106machowo, Wielkanoc 1981r. Zbiory Ma\u0142gorzaty i Romana Gehrke<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u0106machowo, Wielkanoc 1981r. Zbiory Ma\u0142gorzaty i Romana Gehrke<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u0106machowo, Wielkanoc 2008 r. fot. Daria Wajdeman-Waszy\u0144ska<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Daria Wajdeman-Waszy\u0144ska, wsp\u00f3\u0142praca Piotr Pojasek<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

NIED\u0179WIEDZIE, BERO\u0141Y I SISIOKI czyli WIELKANOCNE POCHODY MASZKAR ZWIERZ\u0118CYCH \u201eDyngus, dyngus, po dyngusie\u2026\u201d. Od tych s\u0142\u00f3w zaczyna si\u0119 jedna z wielkanocnych, ludowych przy\u015bpiewek. Przy\u015bpiewka, kt\u00f3r\u0105, jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015ble\u0107, nucono w Drugie \u015awi\u0119to Wielkiej Nocy, czyli w popularny dzi\u015b \u015bmigus dyngus. Wykonywa\u0142a j\u0105 wyj\u0105tkowa grupa przebiera\u0144c\u00f3w. \u015awi\u0119ta Wielkiej Nocy dawniej wygl\u0105da\u0142y zupe\u0142nie inaczej ni\u017c obecnie. […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":616,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,9,10,11],"tags":[134,8,30,133,135,16],"class_list":{"0":"post-614","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-ludzie","9":"category-miejsca","10":"category-wydarzenia","11":"tag-cmachowo","12":"tag-historia","13":"tag-ludzie","14":"tag-tradycja","15":"tag-wielkanoc","16":"tag-wronki","17":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=614"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":624,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions\/624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}