{"id":48,"date":"2020-09-21T14:55:27","date_gmt":"2020-09-21T12:55:27","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=48"},"modified":"2021-04-30T09:26:46","modified_gmt":"2021-04-30T07:26:46","slug":"rys-historyczny-dawnej-stacji-poczty-konnej-we-wronkach","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=48","title":{"rendered":"Poczta konna we Wronkach"},"content":{"rendered":"\n

Rys historyczny dawnej stacji poczty konnej we Wronkach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwsza wiadomo\u015b\u0107 o poczcie we Wronkach pochodzi z 1841 roku. Od 1846 roku by\u0142a tutaj ju\u017c poczta konna, kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107 z budynkiem na rogu ul. Ogrodowej (pierwotnie tzw. Wioska, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce ul. Jadwigi, obecnie za\u015b Ko\u015bciuszki) i ul. Obrzyckiej (dzi\u015b Mickiewicza). Do zada\u0144 \u00f3wczesnych stacji pocztowych zwanych \u201epoczthalteriami\u201d nale\u017ca\u0142 przew\u00f3z ludzi oraz przesy\u0142anie korespondencji i paczek.<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej po\u0142owy XIX wieku pochodzi jednowersowa piosenka, jaka by\u0142a \u015bpiewana przez wronieckie dzieci na widok wje\u017cd\u017caj\u0105cego do miasta dyli\u017cansu pocztowego: \u201ePocztorynek jedzie, dwie panienki wiezie i \u017byda ty\u017c i \u017byda ty\u017c i \u017byda ty\u017c (itd.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n

Prawdopodobnie stacja przy ul. Ogrodowej dzia\u0142a\u0142a do 1898 roku, kiedy powsta\u0142 gmach urz\u0119du pocztowego \u201eKaiserliches Postamt\u201d na rogu ul. Pozna\u0144skiej i dzisiejszej ul. Dr. Ignacego Zimniaka. Ten ostatni budynek sp\u0142on\u0105\u0142 1 wrze\u015bnia 1939 roku od wybuchu granatu, kt\u00f3ry mia\u0142 zniszczy\u0107 znajduj\u0105ce si\u0119 w nim \u0142\u0105cznice telefoniczne.<\/p>\n\n\n\n

Przez jaki\u015b czas pomieszczenia po stacji poczty konnej mia\u0142y by\u0107 wykorzystywane przez szko\u0142\u0119 elementarn\u0105 katolick\u0105, mieszcz\u0105c\u0105 si\u0119 po drugiej stronie ul. Obrzyckiej. Na pocz\u0105tku XX wieku w\u0142a\u015bcicielem budynku zosta\u0142 bogaty kupiec \u017cydowski o nazwisku Koen (Cohn?), kt\u00f3ry prowadzi\u0142 w nim skup starej odzie\u017cy, szmat i papieru.<\/p>\n\n\n\n

W 1924 roku obiekt zosta\u0142 zakupiony przez Towarzystwo Akcyjne \u201eWalma\u201d w Poznaniu. Nowy w\u0142a\u015bciciel po przeprowadzeniu remont\u00f3w otworzy\u0142 tutaj zak\u0142ad produkuj\u0105cy wyroby z rafii. W 1927 roku w nast\u0119pstwie k\u0142opot\u00f3w finansowych \u201eWalmy\u201d, zarz\u0105dzono przymusowy przetarg wronieckiej filii, do kt\u00f3rej wed\u0142ug opisu z nast\u0119pnego roku nale\u017ca\u0142 dom mieszkalny z boczn\u0105 przybud\u00f3wk\u0105, podw\u00f3rzem i osobnym ust\u0119pem oraz dwa warsztaty, z kt\u00f3rych jeden zosta\u0142 urz\u0105dzony w budynku by\u0142ej stacji. Wiadomo, \u017ce grunt wraz z budynkami zamierza\u0142 przej\u0105\u0107 wroniecki magistrat w celu rozbudowy remizy stra\u017cackiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n

Ostatecznie w 1933 roku posiad\u0142o\u015b\u0107 naby\u0142 Antoni Michalak, kt\u00f3ry z kolei zajmowa\u0142 si\u0119 skupem i segregacj\u0105 surowc\u00f3w wt\u00f3rnych takich jak: z\u0142om, makulatura, odzie\u017c, szmaty, sk\u00f3ry, buty i ko\u015bci zwierz\u0119ce. W czasie okupacji hitlerowskiej jego firma dzia\u0142a\u0142a pod niemieckim nadzorem. A w 1950 roku w\u0142adze komunistyczne zamkn\u0119\u0142y przedsi\u0119biorstwo handlowe Michalaka, kt\u00f3ry od tego czasu prowadzi\u0142 gospodarstwo rolne oraz transport konny. Kolejn\u0105 w\u0142a\u015bcicielk\u0105 by\u0142a c\u00f3rka Michalaka \u2013 Wanda \u0141awida, a po niej ca\u0142o\u015b\u0107 odziedziczy\u0142 Bart\u0142omiej Powalisz. Ten ostatni w 2001 roku sprzeda\u0142 nieruchomo\u015b\u0107 Zbigniewowi Grzylowi. Obecnie w dawnym budynku stacji mieszcz\u0105 si\u0119 pomieszczenia magazynowe oraz prowadzona jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 us\u0142ugowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n

Z planu Wronek z 1822 roku wynika, \u017ce zabudowa posesji przy dzisiejszej ul. Ko\u015bciuszki 26 by\u0142a jedn\u0105 z nielicznych, kt\u00f3re przetrwa\u0142y dwa wielkie po\u017cary miasta w sierpniu i pa\u017adzierniku 1822 roku. W tym czasie grunt ze stoj\u0105cymi na nim dwoma budynkami znajdowa\u0142 si\u0119 w posiadaniu farbiarza Bollfrassa.<\/p>\n\n\n\n

Jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomniano omawiany budynek prawdopodobnie od samego pocz\u0105tku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 stacji poczty konnej. Jego budowa musia\u0142aby zatem przypada\u0107 na po\u0142ow\u0119 XIX wieku. W ca\u0142ym obiekcie na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje dekoracyjnie opracowana fasada zachodnia wymurowana z ceg\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Poza tym na elewacji p\u00f3\u0142nocno-zachodniego naro\u017ca uwag\u0119 zwracaj\u0105 dwie stare metalowe tabliczki \u2013 wodoci\u0105gowa i geodezyjna. Na tabliczce orientacyjnej dla sieci wodoci\u0105gowej znajduj\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce oznaczenia: \u201e\u2192 S 2.40 \/ 5.80\u201d. Z kolei na przedwojennym reperze geodezyjnej osnowy wysoko\u015bciowej widnieje ma\u0142o czytelny wizerunek or\u0142a w koronie (wg wzoru z lat 1919\u20131927) oraz napis: \u201eZNAK\u2013WYSOKO\u015aCI P N\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n

Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 charakterystyczna bry\u0142a dawnej stacji poczty konnej wzbogaca krajobraz miasta. Ze wzgl\u0119du na wyj\u0105tkowe walory historyczne i architektoniczne budynek ten kwalifikuje si\u0119 do wpisu do rejestru zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Pojasek. Wronki, wrzesie\u0144 2020 r.<\/p>\n\n\n\n

PS.<\/p>\n\n\n\n

Du\u017co r\u00f3\u017cnych ilustracji dotycz\u0105cych konnej poczty znajduje si\u0119 na niemieckoj\u0119zycznej stronie Berufe dieser Welt (w zak\u0142adce Der Postkutscher) pod tym linkiem https:\/\/berufe-dieser-welt.de\/postkutscher\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

Opracowano na podstawie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Archiwum Pa\u0144stwowe w Poznaniu (APP), Akta Miasta Wronki, sygn. 426: Rozbudowa i wyposa\u017cenie remizy stra\u017cackiej 1927\u20131928.<\/p>\n\n\n\n

2. Archiwum Parafii \u015bw. Katarzyny we Wronkach (APWr), sygn. 313\/7: Acta tycz\u0105ce si\u0119 budowy i reparacyi budynk\u00f3w proboszczowskich w Wronkach [1823\u20131860].<\/p>\n\n\n\n

3. Biblioteka Wy\u017cszego Seminarium Duchownego pw. b\u0142. Jana Dunsa Szkota Zakonu Braci Mniejszych Prowincji \u015aw. Franciszka z Asy\u017cu we Wronkach (BWSDWr), sygn. C00484: Album ze zdj\u0119ciami (klasztor we Wronkach).<\/p>\n\n\n\n

4. Muzeum Ziemi Wronieckiej we Wronkach (MZW), Plan miasta Wronki z 1822 r.<\/p>\n\n\n\n

5. Urz\u0105d Miasta i Gminy Wronki, Karta Gminnej Ewidencji Zabytk\u00f3w, nr 63\/1414 i 64\/1414.<\/p>\n\n\n\n

6. Czes\u0142aw Grot, Wronki. Z dziej\u00f3w miasta. Od czas\u00f3w najdawniejszych do 1945 roku, Wronki 1987, s. 59, 69 i 115.<\/p>\n\n\n\n

7. \u017bydzi we Wronkach i Wartos\u0142awiu: historia, dziedzictwo i pami\u0119\u0107, \u201eZeszyty Muzeum Ziemi Wronieckiej\u201d 2018, nr 1.<\/p>\n\n\n\n

8. Wies\u0142aw Michalak, Walma, \u201eWronieckie Sprawy\u201d 2003, nr 38.<\/p>\n\n\n\n

9. (am), Stare i nowe, \u201eWronieckie Sprawy\u201d 2000, nr 42.<\/p>\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rys historyczny dawnej stacji poczty konnej we Wronkach Pierwsza wiadomo\u015b\u0107 o poczcie we Wronkach pochodzi z 1841 roku. Od 1846 roku by\u0142a tutaj ju\u017c poczta konna, kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107 z budynkiem na rogu ul. Ogrodowej (pierwotnie tzw. Wioska, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce ul. Jadwigi, obecnie za\u015b Ko\u015bciuszki) i ul. Obrzyckiej (dzi\u015b Mickiewicza). Do zada\u0144 \u00f3wczesnych stacji […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":109,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[17,15,6,16],"class_list":{"0":"post-48","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-miejsca","8":"tag-gzyl","9":"tag-konie","10":"tag-poczta","11":"tag-wronki","12":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":362,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions\/362"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/109"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}