{"id":457,"date":"2016-01-05T17:00:23","date_gmt":"2016-01-05T16:00:23","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=457"},"modified":"2022-01-05T20:51:38","modified_gmt":"2022-01-05T19:51:38","slug":"widok-na-miasto","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=457","title":{"rendered":"Widok na miasto"},"content":{"rendered":"\n

Widok na miasto z ratuszem w tle<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poni\u017cej zamieszczam kilka amatorskich zdj\u0119\u0107, kt\u00f3re wykona\u0142em w latach 2013-15 z okna strychu naszego muzeum. W kadrze jest widoczny fragment panoramy Wronek z ratuszem, wie\u017c\u0105 ci\u015bnie\u0144 oraz poddaszami (z lewej) Domu Jadwigi i (z prawej) dawnego domu B\u0142a\u017cejewskich. Mo\u017cemy zatem zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da ten sam widok w r\u00f3\u017cnych porach dnia i roku. Ostatnie zdj\u0119cia przedstawiaj\u0105 \u201egorej\u0105ce\u201d niebo nad dachami star\u00f3wki wronieckiej o zmierzchu w dniu 28 pa\u017adziernika 2013 roku oraz to samo uj\u0119cie w szarej, jesiennej aurze.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owo o wspomnianych budowlach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stary spichrz przy ul. Szkolnej b\u0119d\u0105cy siedzib\u0105 muzeum, powsta\u0142 w po\u0142owie XIX wieku (jako dat\u0119 budowy podaje si\u0119 rok 1856). Oryginalno\u015bci wygl\u0105du elewacji budynku dodaj\u0105 p\u0142yciny, kt\u00f3re zamkni\u0119te s\u0105 w o\u015bli grzbiet ozdobnymi \u0142ukami. U podn\u00f3\u017ca spichrza od strony po\u0142udniowej jest zlokalizowany ostatni zachowany fragment fosy miejskiej. Za fos\u0105 rozci\u0105ga si\u0119 rejon dzisiejszej ulicy Ko\u015bciuszki, kt\u00f3ry pierwotnie zwano \u201ewiosk\u0105\u201d, p\u00f3\u017aniej \u201eulic\u0105 Ogrodow\u0105\u201d, w ko\u0144cu przemianowano na \u201eJadwigi\u201d, a nast\u0119pnie na \u201eKo\u015bciuszki\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Obecny ratusz oddany zosta\u0142 oficjalnie do u\u017cytku w dniu 5 listopada 1910 roku. W tym czasie urz\u0105d burmistrza pe\u0142ni\u0142 Paul Hornig, rodem z Janowca Wlkp. Ma\u0142o kto dzi\u015b wie, \u017ce kiedy\u015b biura magistratu mie\u015bci\u0142y si\u0119 tylko na parterze, za\u015b pi\u0119tro by\u0142o zamieszkane przez rodzin\u0119 aktualnego burmistrza. Jako ciekawostk\u0119 dodam, \u017ce mieszcz\u0105cy si\u0119 na rynku poprzedni ratusz wzmiankowany jest jeszcze w \u017ar\u00f3d\u0142ach w roku 1793 \u2013 p\u00f3\u017aniej s\u0142uch po nim zagin\u0105\u0142. Ratusz wroniecki posiada ilustrowany zdj\u0119ciami opis w albumie \u201eWielkopolskie ratusze\u201d (wydawnictwo pod red. L. Bednarskiej, Pozna\u0144 2005).<\/p>\n\n\n\n

Z kolei wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 zosta\u0142a zbudowana w 1893 roku. Wie\u017ca stanowi\u0142a integralny element kompleksu Centralnego Wi\u0119zienia Prowincji Pozna\u0144skiej. Autorem koncepcji architektonicznej obiektu by\u0142 radca budowlany Bohdan Gisevius z Berlina. Neogotycki kostium architektoniczny zaczerpni\u0119ty zosta\u0142 m.in. ze \u015bredniowiecznego budownictwa obronnego. Wi\u0119cej na temat zabytku mo\u017cna przeczyta\u0107 w artykule Mirona Urbaniaka \u201eWie\u017ca wodna wi\u0119zienna we Wronkach\u201d, kt\u00f3ry jest dost\u0119pny w \u201eKronice Wielkopolski\u201d (nr 3\/2010).<\/p>\n\n\n\n

Dom Jadwigi przy ul. Ko\u015bciuszki 20 (dawniej Jadwigi) pochodzi z 1903 roku. Ten pot\u0119\u017cny gmach zaprojektowa\u0142 i wybudowa\u0142 budowniczy z Wronek Maksymilian von Wilczewski. Historia domu jest zwi\u0105zana z fundacj\u0105 charytatywn\u0105 ks. J\u00f3zefa Grabowskiego (\u017cyj\u0105cy w latach 1836-1923 i pochowany w krypcie kaplicy rodzinnej na cmentarzu parafialnym we Wronkach). Patronk\u0105 domu, na cze\u015b\u0107 matki fundatora (Jadwigi z Dezor\u00f3w, 1. voto Grabowskiej, 2. voto S\u0142odowiczowej), wybrano \u015bw. Jadwig\u0119 \u015al\u0105sk\u0105. W latach 1906-61 mie\u015bci\u0142 si\u0119 tu sierociniec, kt\u00f3ry przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego czasu prowadzi\u0142y siostry s\u0142u\u017cebniczki. O Domu Jadwigi, osobie ks. radcy Grabowskiego i siostrach zakonnych pisze Piotr Nowak w ksi\u0105\u017cce \u201eDzieje parafii \u015bw. Katarzyny Aleksandryjskiej we Wronkach\u201d (Pozna\u0144 2011).<\/p>\n\n\n\n

Dawny dom B\u0142a\u017cejewskich przy ul. Ko\u015bciuszki 9 datowany jest na koniec XIX wieku. Przed laty mieszka\u0142 w nim Walenty B\u0142a\u017cejewski (1878-1951), o kt\u00f3rym Janusz \u0141opata-\u0141owi\u0144ski napisa\u0142: \u201eBy\u0142 w okresie dwudziestolecia (1919-1939) postaci\u0105 we Wronkach wybitn\u0105, ciesz\u0105c\u0105 si\u0119 du\u017cym autorytetem i powa\u017caniem za wk\u0142ad w wyzwolenie Wronek spod pruskiego panowania, a tak\u017ce za przewodzenie miejscowym soko\u0142om [Towarzystwo Gimnastyczne SOK\u00d3\u0141]\u201d (\u201eWronieckie Sprawy\u201d, nr 1\/1995). Nale\u017cy nadmieni\u0107, \u017ce nazwisko W. B\u0142a\u017cejewskiego cz\u0119sto wyst\u0119puje w ksi\u0105\u017cce \u201eCzas pami\u0119ci. W 90. rocznic\u0119 Powstania Wielkopolskiego\u201d autorstwa Mariana \u015aliwy i Wies\u0142awa Michalaka (Wronki 2008). Muzeum Ziemi Wronieckiej posiada liczne pami\u0105tki po rodzinie B\u0142a\u017cejewskich, w tym po samym Walentym B\u0142a\u017cejewskim.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Pojasek. Grudzie\u0144 2015.<\/p>\n\n\n\n

Postscriptum<\/p>\n\n\n\n

Przy okazji chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 trwa\u0142ego upami\u0119tnienia (np. nadanie imienia ulicy?) osoby ks. J\u00f3zefa Grabowskiego i osoby Walentego B\u0142a\u017cejewskiego. Pierwszy z nich odda\u0142 sw\u00f3j maj\u0105tek sierotom funduj\u0105c Dom Dziecka, a drugi latami formowa\u0142 ducha patriotyzmu w\u015br\u00f3d miejscowej m\u0142odzie\u017cy, z kt\u00f3r\u0105 wyzwala\u0142 Wronki w pami\u0119tnym roku 1918.<\/p>\n\n\n\n

Cze\u015b\u0107 Ich pami\u0119ci!<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Widok na miasto z ratuszem w tle Poni\u017cej zamieszczam kilka amatorskich zdj\u0119\u0107, kt\u00f3re wykona\u0142em w latach 2013-15 z okna strychu naszego muzeum. W kadrze jest widoczny fragment panoramy Wronek z ratuszem, wie\u017c\u0105 ci\u015bnie\u0144 oraz poddaszami (z lewej) Domu Jadwigi i (z prawej) dawnego domu B\u0142a\u017cejewskich. Mo\u017cemy zatem zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da ten sam widok w r\u00f3\u017cnych […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":458,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[120,121,16],"class_list":{"0":"post-457","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-miejsca","9":"tag-ratusz","10":"tag-wieza-cisnien","11":"tag-wronki","12":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=457"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":600,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/457\/revisions\/600"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/458"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}