{"id":416,"date":"2016-04-08T14:57:34","date_gmt":"2016-04-08T12:57:34","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=416"},"modified":"2021-04-30T14:57:52","modified_gmt":"2021-04-30T12:57:52","slug":"ocaleni-z-niepamieci","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=416","title":{"rendered":"Ocaleni z niepami\u0119ci"},"content":{"rendered":"\n

Ocaleni z niepami\u0119ci \u2013 Kapral \u017candarmerii rezerwy Franciszek Zakrzewski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kpr. \u017cand. rez. Franciszek Zakrzewski, urodzi\u0142 si\u0119 1 pa\u017adziernika 1900 roku w Oporowie k\/Wronek w rodzinie Micha\u0142a i Marianny z Ha\u0142upniczak\u00f3w. Uczestniczy\u0142 w powstaniu wielkopolskim i wojnie polsko-bolszewickiej. S\u0142u\u017cy\u0142 w 7 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych Wielkopolskich.<\/p>\n\n\n\n

We wrze\u015bniu 1939 roku pracowa\u0142 na stanowisku urz\u0119dnika w Zak\u0142adzie Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych w Poznaniu. W 1939 roku by\u0142 zmobilizowany do 7 Dywizjonu \u017bandarmerii.<\/p>\n\n\n\n

Odznaczono go Krzy\u017cem Walecznych i Medalem Pami\u0105tkowym za Wojn\u0119 1918-1921.<\/p>\n\n\n\n

W czasie ewakuacji do wschodnich wojew\u00f3dztw II Rzeczypospolitej, po 17 wrze\u015bnia 1939 roku dosta\u0142 si\u0119 do niewoli sowieckiej. Przebywa\u0142 w obozie specjalnym NKWD w Ostaszkowie, sk\u0105d w maju 1940 roku wywieziono go i zamordowano w budynku NKWD w Kalininie (obecnie Twer), nast\u0119pnie wrzucono do zbiorowego do\u0142u \u015bmierci w lesie ko\u0142o wsi Miednoje. Jego nazwisko znajduje si\u0119 na li\u015bcie wywozowej NKWD nr 058\/2 z 9 maja 1940 roku, pozycja nr 59, teczka personalna nr 3578.<\/p>\n\n\n\n

Pozostawi\u0142 \u017con\u0119 Joann\u0119 z Czerniak\u00f3w oraz c\u00f3rk\u0119 Aldon\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Kpr. \u017cand. rez. Franciszek Zakrzewski zosta\u0142 awansowany po\u015bmiertnie na stopie\u0144 podporucznika.<\/p>\n\n\n\n

Zg\u0142osi\u0142a: Hanna W\u0142udzik z Wronek; dane za: Miednoje: Ksi\u0119ga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, t. 2, oprac. Z. Gajowniczek, Warszawa 2006; J. Pa\u0144czakowa, M. Cicho\u0144, Powsta\u0144cy Wielkopolscy w grobach katy\u0144skich, Pozna\u0144 2010 (tam\u017ce przy miejscu urodzenia b\u0142\u0105d w nazwie powiatu); informacje uzupe\u0142niaj\u0105ce pochodz\u0105 od rodziny.<\/p>\n\n\n\n

1. Kapral Fr. Zakrzewski w mundurze 7 P. Strz. Konnych Wlkp. Oko\u0142o roku 1919. W\u0142asno\u015b\u0107 H. W\u0142udzik
\"\" <\/p>\n\n\n\n

2. W mundurze Armii Wielkopolskiej. Po roku 1920. W\u0142asno\u015b\u0107 H. W\u0142udzik
\"\" <\/p>\n\n\n\n

3. Krzy\u017c Walecznych \u2013 wz\u00f3r z 1920 roku. W\u0142asno\u015b\u0107 H. W\u0142udzik
\"\" <\/p>\n\n\n\n

4. Tre\u015b\u0107 kartki pocztowej Fr. Zakrzewskiego z Ostaszkowa w ZSRR, datowana przez autora: 2 grudnia 1939 roku. Fot. za: Z. Cz. Wartel, Pod butem Hitlera i Stalina (…), s. 523
\"\" <\/p>\n\n\n\n

5. Kartka pocztowa z Ostaszkowa w ZSRR, datowana przez poczt\u0119: 17 grudnia 1939 roku. Fot. za: jak wy\u017cej, s. 523
\"\" <\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Aldona Moenke z domu Zakrzewska.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zosta\u0142y\u015bmy tylko we dwie z mam\u0105…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eW 1939 roku jako dziewi\u0119cioletnia dziewczynka mieszka\u0142a z rodzicami w Poznaniu. Ojciec Franciszek Zakrzewski, powstaniec wielkopolski, pracowa\u0142 przed wojn\u0105 jako urz\u0119dnik w ubezpieczalni spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

Rodzina Zakrzewskich mieszka\u0142a w Poznaniu przy ulicy \u0141ukaszewicza 1 w czteropokojowym mieszkaniu. Ppor. Franciszek Zakrzewski zosta\u0142 zmobilizowany do Wojska Polskiego w sierpniu 1939 roku i pod koniec kampanii wrze\u015bniowej dosta\u0142 si\u0119 w r\u0119ce sowiet\u00f3w. Trafi\u0142 do obozu jenieckiego w Ostaszkowie. W dniu 2 grudnia 1939 roku w li\u015bcie do \u017cony Joanny i c\u00f3rki Aldony pisa\u0142: \u00abZawiadamiam Was, \u017ce znajduj\u0119 si\u0119 w Rosji, jestem zdr\u00f3w i powodzi mi si\u0119 dobrze\u00bb. Dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej z matk\u0105 Joann\u0105 Zakrzewsk\u0105 zosta\u0142a wysiedlona i umieszczona w obozie przej\u015bciowym Pozna\u0144 – G\u0142\u00f3wna. Ich mieszkanie przy ulicy \u0141ukaszewicza z ca\u0142ym wyposa\u017ceniem pozosta\u0142o w r\u0119kach Niemc\u00f3w. W czasie wojny zajmowali je Niemcy nadba\u0142tyccy.<\/p>\n\n\n\n

Po oko\u0142o tygodniowym pobycie w obozie, sformowany zosta\u0142 poci\u0105g z wysiedlonymi. W czasie kilkudniowej podr\u00f3\u017cy panowa\u0142 silny mr\u00f3z. Okna w wagonie by\u0142y pokryte grub\u0105 warstw\u0105 lodu. Pani Joanna i dziesi\u0119cioletnia Aldona mia\u0142y ze sob\u0105 tylko baga\u017c r\u0119czny. Dziewczynka zabra\u0142a niewielki plecak, kt\u00f3ry przezornie zosta\u0142 spakowany ju\u017c na kilka tygodni przed wysiedleniem.<\/p>\n\n\n\n

Punktem docelowym by\u0142a wie\u015b Ole\u015bno powiat W\u0142oszczowa wojew\u00f3dztwo kieleckie.<\/p>\n\n\n\n

Warunki egzystencji na wygnaniu by\u0142y nader skromne. Mieszka\u0142y w opuszczonej dwuizbowej drewnianej chatce wraz z bratem ojca, kt\u00f3rego Niemcy r\u00f3wnie\u017c deportowali do Generalnego Gubernatorstwa. (W chwili wysiedlenia Joanny i Aldony Zakrzewskich do obozu Pozna\u0144 – G\u0142\u00f3wna by\u0142 w ich mieszkaniu przy ulicy \u0141ukaszewicza 1 \u2013 zgodnie z \u00abregu\u0142ami\u00bb, jakie stosowali Niemcy, zosta\u0142 do\u0142\u0105czony do wysiedlonych). Jedynym pozytywnym aspektem pobytu na wysiedleniu w Generalnym Gubernatorstwie by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 chodzenia do siedmioklasowej szko\u0142y z polskim j\u0119zykiem nauczania. Po lekcjach nauczyciele w domach uzupe\u0142niali uczniom program edukacji o nauk\u0119 polskiej historii i geografii.<\/p>\n\n\n\n

W czasie pobytu na wygnaniu zosta\u0142a Aldona Zakrzewska zaprzysi\u0119\u017cona w pomocniczej s\u0142u\u017cbie kobiet Armii Krajowej. Wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Franciszka Zakrzewskiego do pa\u0144 Joanny i Aldony dotar\u0142a dopiero po wojnie. Powr\u00f3t do Poznania nast\u0105pi\u0142 w kwietniu 1945 roku do przedwojennego mieszkania, z kt\u00f3rego po paru dniach zosta\u0142y wyrzucone, tym razem przez w\u0142adze komunistyczne.<\/p>\n\n\n\n

Pani Aldona Moenke do oko\u0142o 1980 roku by\u0142a \u015bpiewaczk\u0105 solistk\u0105 Operetki Pozna\u0144skiej (Ada Jarysz)\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Cyt. za: Zenon Cz. Wartel, Pod butem Hitlera i Stalina. Ludno\u015b\u0107 Zachodniej Wielkopolski pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 i przemoc\u0105 komunistyczn\u0105 (1939 – 1945 – 1956). Analizy, wspomnienia i dokumenty, Opalenica 2009, s. 156-7.<\/p>\n\n\n\n

6. Aldona Zakrzewska z matk\u0105 Joann\u0105 na wysiedleniu w Generalnym Gubernatorstwie. Olesno lipiec 1942 rok. Fot. za: jak wy\u017cej, s. 526
\"\" <\/p>\n\n\n\n

7. Aldona Moenke z domu Zakrzewska na wysiedleniu w GG. Fot. za: jak wy\u017cej, s. 526
\"\" <\/p>\n\n\n\n

8. Aldona Zakrzewska (pierwsza od lewej) z kolegami z tajnego nauczania na wysiedleniu w GG. Fot. za: jak wy\u017cej, s. 527
\"\" <\/p>\n\n\n\n

9. Aldona Zakrzewska (w \u015brodku) z uczniami kompletu tajnego nauczania na wysiedleniu w GG. Fot. za: jak wy\u017cej, s. 527
\"\" <\/p>\n\n\n\n

10. Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki Pod butem Hitlera i Stalina. Ludno\u015b\u0107 Zachodniej Wielkopolski pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 i przemoc\u0105 komunistyczn\u0105 (1939 – 1945 – 1956). Analizy, wspomnienia i dokumenty, Opalenica 2009
\"\" <\/p>\n\n\n\n

Oprac. Piotr Pojasek<\/p>\n\n\n\n

Wronki, Wielki Tydzie\u0144 A.D. 2016.<\/p>\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ocaleni z niepami\u0119ci \u2013 Kapral \u017candarmerii rezerwy Franciszek Zakrzewski Kpr. \u017cand. rez. Franciszek Zakrzewski, urodzi\u0142 si\u0119 1 pa\u017adziernika 1900 roku w Oporowie k\/Wronek w rodzinie Micha\u0142a i Marianny z Ha\u0142upniczak\u00f3w. Uczestniczy\u0142 w powstaniu wielkopolskim i wojnie polsko-bolszewickiej. S\u0142u\u017cy\u0142 w 7 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych Wielkopolskich. We wrze\u015bniu 1939 roku pracowa\u0142 na stanowisku urz\u0119dnika w Zak\u0142adzie Ubezpiecze\u0144 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":417,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,9],"tags":[103],"class_list":{"0":"post-416","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-ludzie","9":"tag-kapral-franciszek-zakrzewski","10":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":418,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/416\/revisions\/418"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/417"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}