{"id":388,"date":"2016-06-07T11:59:59","date_gmt":"2016-06-07T09:59:59","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=388"},"modified":"2021-04-30T12:00:24","modified_gmt":"2021-04-30T10:00:24","slug":"o-ksiedzu-rossigrochu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=388","title":{"rendered":"O ksi\u0119dzu Rossigrochu"},"content":{"rendered":"\n

O ksi\u0119dzu Rossigrochu i rycinie \u015awi\u0119tego Jakuba w Ostrorogu (pami\u0105tka z XVII wieku)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zbieraj\u0105c przed kilku laty materia\u0142y do szkicu o cudownym krucyfiksie z ko\u015bcio\u0142a w Biezdrowie mia\u0142em okazj\u0119 przejrze\u0107 prac\u0119 o polskiej grafice religijnej autorstwa Alfreda Brosiga, pt. \u201eImagines miraculosae\u201d (Pozna\u0144 1935), w kt\u00f3rej natkn\u0105\u0142em si\u0119 m.in. na miedzioryt z wizerunkiem \u015bw. Jakuba Wi\u0119kszego (Starszego) Aposto\u0142a w Ostrorogu. W ostatnim czasie zamierza\u0142em wykorzysta\u0107 ma\u0142o znany sztych w jednym z odcink\u00f3w artyku\u0142u „Podania ludowe z Wronek i okolicy\u201d. Jednak\u017ce po bli\u017cszym zapoznaniu si\u0119 z okoliczno\u015bciami jego powstania postanowi\u0142em przygotowa\u0107 osobny \u2013 niniejszy tekst.<\/p>\n\n\n\n

Intencj\u0105 moj\u0105 jest przybli\u017cenie szerszemu odbiorcy unikatowej grafiki, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna \u015bmia\u0142o zaliczy\u0107 do lokalnych zabytk\u00f3w kultury. Tym bardziej, \u017ce kult \u015bw. Jakuba w parafii Ostror\u00f3g nabiera nowej dynamiki zwi\u0105zanej z otwarciem w Ostrorogu w 2013 r. lokalnego odcinka Drogi \u015bw. Jakuba, szlaku wiod\u0105cego do Santiago de Compostela w Hiszpanii, gdzie znajduje si\u0119 gr\u00f3b \u015bw. Aposto\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

O tym, jak bardzo uto\u017csamiano Ostror\u00f3g ze \u015bw. Jakubem, mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 pewne potoczne powiedzenie z okolic Wronek. Ot\u00f3\u017c jak do podwronieckich wsi zbli\u017ca\u0142a si\u0119 ulewa z kierunku po\u0142udniowo-wschodniego, to starzy ludzie powiadali, \u017ce \u201eburza idzie od Jakuba\u201d, czyli od miasta Ostror\u00f3g, kt\u00f3remu z dawna patronuje w\u0142a\u015bnie \u015bw. Jakub Starszy Aposto\u0142.<\/p>\n\n\n\n

1. Karta z miedziorytem zatytu\u0142owanym (w t\u0142umaczeniu z \u0142aciny) \u201e\u015aw. Jakub Wi\u0119kszy aposto\u0142 w Ostrorogu cudowny\u201d. Za: A. Brosig, \u201eImagines miraculosae\u201d, Pozna\u0144 1935, s 41
\"\" <\/p>\n\n\n\n

2. Cudowny obraz \u015bw. Jakuba z ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Ostrorogu, pochodz\u0105cy z dawnego ko\u015bcio\u0142a na Piaskowie, rozebranego w 1818 roku. Datowany na ok. po\u0142ow\u0119 XVII wieku. Fot. P. Pojasek
\"\" <\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

W celu zapoznania Czytelnik\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci\u0105 wielokrotnie poni\u017cej przywo\u0142ywanego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jakuba (dzi\u015b ju\u017c nieistniej\u0105cego) na Piaskowie pod Ostrorogiem zamieszczam jego histori\u0119 z pracy ks. prof. J\u00f3zefa Nowackiego, pt. \u201eDzieje Archidiecezji Pozna\u0144skiej: Archidiecezja Pozna\u0144ska w graniach historycznych i jej ustr\u00f3j\u201d (t. 2, Pozna\u0144 1964, s. 373), gdzie czytamy:<\/p>\n\n\n\n

\u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba w Piaskowie jest zapewne fundacj\u0105 XIII czy dopiero z pocz\u0105tk\u00f3w XIV wieku. (…). Pleban\u00f3w tamtejszych znamy od roku 1396 (Miko\u0142aj) a\u017c do roku 1424, w kt\u00f3rym pleban Tomasz wydzier\u017cawi\u0142 sw\u0105 plebani\u0119 wikaremu ostroroskiemu Marcinowi za 20 grzywien, tj. wszelkie dziesi\u0119ciny, meszne i role, wyj\u0105wszy dwa \u0142any w Rudkach i jeden w Ostrorogu. Posiada\u0142a wi\u0119c plebania znaczne uposa\u017cenie, kt\u00f3re dekretem inkorporacyjnym wraz z prawem parafialnymi przelano 1432 na ko\u015bci\u00f3\u0142 miejski i prepozytur\u0119 w Ostrorogu. Z t\u0105 chwil\u0105 parafia w Piaskowie przesta\u0142a istnie\u0107, jakkolwiek wspominano j\u0105 jeszcze w 1448 i 1461. Pozosta\u0142 jako sukursalny jej ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba na wzg\u00f3rzu. Odbudowano go 1664, uznano 1674 jego obraz \u015bw. Jakuba za \u0142askawy i 1677 erygowano przy nim prebend\u0119. Za zezwoleniem konsystorza zosta\u0142 1818 rozebrany i obraz jego o\u0142tarzowy tymczasowo przeniesiony do ko\u015bcio\u0142a parafialnego, lecz patron Kwilecki nie spe\u0142ni\u0142 swego zobowi\u0105zania, by natychmiast rozpocz\u0105\u0107 budow\u0119 nowego. Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jakuba ju\u017c nie odbudowano\u201d. Miejsce dawnej \u015bwi\u0105tyni do dzi\u015b upami\u0119tnia figura \u015bw. Jakuba z roku 1878, kt\u00f3r\u0105 ufundowano z dobrowolnych sk\u0142adek parafian, staraniem ks. J\u00f3zefa Zenktelera, proboszcza ostroroskiego (o czym donosi\u0142 pozna\u0144ski \u201eOr\u0119downik\u201d, nr 81, z roku 1878).<\/p>\n\n\n\n

3. Fragment tablicy przy cmentarzu ostroroskim. Fot. P. Pojasek
\"\" <\/p>\n\n\n\n

4. Figura \u015bw. Jakuba na ostroroskim cmentarzu w miejscu dawnego ko\u015bcio\u0142a. Z napisem na kolumnie: \u201eNa cze\u015b\u0107 \/ \u015aw. JAKUBOWI \/ Parafianie \/ 1878\u201d. Fot. P. Pojasek
\"\" <\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce nie wiemy nic pewnego o tw\u00f3rcy omawianego tu miedziorytu, niemniej bardziej interesuj\u0105c\u0105 dla lokalnej historii jest posta\u0107 tego, kt\u00f3ry go zam\u00f3wi\u0142, tj. ksi\u0119dza Piotra Rossigrocha, proboszcza ostroroskiego, dziekana lw\u00f3weckiego, syna Jana burmistrza Ostroroga. \u017byj\u0105cy w XVII wieku w Ostrorogu ks. Rossigroch by\u0142 autorem trzech ksi\u0105\u017cek, w tym dw\u00f3ch o ko\u015bciele \u015bw. Jakuba na Piaskowie przy Ostrorogu. Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce dzi\u0119ki jego staraniom w\u0142adza duchowna uzna\u0142a wymieniony ko\u015bci\u00f3\u0142 za miejsce cudowne, za\u015b oba druki przyczyni\u0142y si\u0119 do upowszechnienia kultu \u015bw. Jakuba.<\/p>\n\n\n\n

Tytu\u0142y trzech publikacji naszego proboszcza znajdziemy m.in. w monumentalnej serii wydawniczej Karola Estreichera, pt. \u201eBibliografia Polska\u201d (cz. III, t. XV, og\u00f3lnego zbioru tom XXVI, Krak\u00f3w 1915, s. 376-377). Cytujemy je w porz\u0105dku chronologicznym przy zachowaniu pisowni podanej u Estreichera:<\/p>\n\n\n\n

1. \u201eKazanie na dzie\u0144 pogrzebu Jeymo\u015bci P. Anny Bobrownickiey miane przez X. Piotra Rossigrocha proboszcza Ostrorogskiego, w ko\u015bciele w Biezdrowskim d. 1. Grudnia 1670. r. W Poznaniu w drukarni dziedzic\u00f3w Woyciecha Regulusa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

2. \u201e\u015awiat\u0142a y ognie nocne ro\u017cnych czas\u00f3w widziane w Ko\u015bciele y oko\u0142o ko\u015bcio\u0142a S. Jakuba Aposto\u0142a na Piaskowie przy Ostrorogu. Dobrodzieystwa tak\u017ce y \u0142aski boskie otrzymane. O sierpie przytym do r\u0119ki przyros\u0142ym kt\u00f3ry na tym\u017ce mieyscu przy Mszy \u015b. odpad\u0142: poprzysi\u0119\u017cone na Kommissyach zeznania, na wi\u0119ksz\u0105 chwa\u0142\u0119 Panu Bogu y wielkiemu aposto\u0142owi Chrystusowemu Jakubowi \u015awi\u0119temu rozs\u0142awia\u0107 dozwolone a przez X. Piotra Rossigrocha proboszcza Ostrorogskiego do druku podane d. 1. lipca roku po porodzeniu Pa\u0144skiem 1674 w Poznaniu w drukarni dziedzic\u00f3w Woyciecha Regulusa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

3. \u201eSummaryusz powt\u00f3rny \u0142ask y dobrodzieystw Boskich, po cudownym \u015bw. Jakuba mieyscu, w Wielkiey Polsce przy Ostrorogu deklarowanym. Za przyczyn\u0105 Wielkiego Aposto\u0142a podczas woyny tureckiey polskiego Patrona ponowionych. Tak\u017ce Pie\u015b\u0144 o tym\u017ce S. Jakubie wi\u0119kszym Apostole, przez W. X. Piotra Rossigrocha dziekana Lwowskiego, proboszcza Ostrorogskiego z\u0142o\u017cona y do druku za dozwoleniem Zwierzchno\u015bci duchowney podana R. P. 1676 d. 2. lutego. w Pozna\u0144, w drukarni Woyciecha Regulusa M\u0142odulewicza 1676\u201d.<\/p>\n\n\n\n

5. Karta tytu\u0142owa druku ks. Piotra Rossigrocha, \u201eSummariusz powtorny \u0142ask y dobrodzieystw Boskich po cudownym S. Jakuba mieyscu w wielkiey Polscze przy Ostrorogu declarowanym. […], Pozna\u0144 1676. Zbiory Biblioteki K\u00f3rnickiej (sygn. 1913)
\"\" <\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu zatrzymamy si\u0119 na ostatnim z wymienionych dzie\u0142, mianowicie na \u201eSummariuszu…\u201d z roku 1676. Na jednej z pierwszych kart znajduje si\u0119 odbitka owego miedziorytu, kt\u00f3ry om\u00f3wi\u0142 w swej pracy wspomniany powy\u017cej Alfred Brosig (tu cz\u0119\u015bciowo korzystamy z jego opisu; podane w nawiasach t\u0142umaczenia z \u0142aciny przeprowadzi\u0142 prof. Tomasz Jurek).<\/p>\n\n\n\n

Brosig zak\u0142ada\u0142, zapewne s\u0142usznie, \u017ce \u201eautorem tego sztychu jest prawdopodobnie bli\u017cej nieznany rytownik pozna\u0144ski\u201d wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy (czy na sta\u0142e?) z oficyn\u0105 wydawnicz\u0105 Wojciecha Regulusa mieszcz\u0105c\u0105 si\u0119 w Poznaniu na Chwaliszewie, z kt\u00f3rej us\u0142ug a\u017c trzykrotnie korzysta\u0142 ks. Rossigroch.<\/p>\n\n\n\n

6. Karta z miedziorytem \u201e\u015aw. Jakub Wi\u0119kszy aposto\u0142 w Ostrorogu cudowny\u201d. Zbiory Biblioteki K\u00f3rnickiej
\"\" <\/p>\n\n\n\n

O samym miedziorycie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce ma on wymiary: 13,5 x 17,2 cm. Napis na g\u00f3rze: \u201ePolonis non amplius advena et peregrinus, sed patronus et convivis domesticus\u201d (Polakom ju\u017c wi\u0119cej nie go\u015b\u0107 i przybysz, lecz patron i wsp\u00f3lny domownik). U do\u0142u po prawej stronie herb Janina, nad nim napis: \u201eSub hoc coronato securus clypeo\u201d (Bezpieczny pod t\u0105 ukoronowan\u0105 tarcz\u0105). Poni\u017cej podpis: \u201eS. Jacobus apostolus maior Ostrorogii miraculosus\u201d (\u015aw. Jakub Wi\u0119kszy aposto\u0142 w Ostrorogu cudowny).<\/p>\n\n\n\n

Po wst\u0119pnym, pobie\u017cnym ogl\u0105dzie wida\u0107, \u017ce miedzioryt nie jest odwzorowany na cudownym obrazie \u015bw. Jakuba, kt\u00f3ry dawniej znajdowa\u0142 si\u0119 w ko\u015bciele na Piaskowie, a obecnie wisi w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Ostrorogu. Rycina ukazuje wn\u0119trze pomieszczenia, w kt\u00f3rym po lewej stronie siedzi na tronie \u015bw. Jakub Starszy, wsparty lewym ramieniem na stole. Po prawej za\u015b stronie znajduje si\u0119 du\u017cy otw\u00f3r w murze, przez kt\u00f3ry w g\u0142\u0119bi wida\u0107 dwie budowle (du\u017c\u0105 i ma\u0142\u0105) i tyle\u017c wie\u017c zwie\u0144czonych krzy\u017cami. W\u015br\u00f3d atrybut\u00f3w \u015bwi\u0119tego przedstawiono dwie muszle na okrywaj\u0105cym jego ramiona mucecie (narzuta si\u0119gaj\u0105ca \u0142okci), ponadto kij pielgrzyma, ksi\u0119g\u0119 stoj\u0105c\u0105 na stole, a tak\u017ce zawieszone na \u015bcianie: buk\u0142ak, p\u0142aszcz i charakterystyczny kapelusz z muszl\u0105. Z kolei w naro\u017cach na g\u00f3rze umieszczono motywy zdobnicze w postaci ornamentu kwiatowego.<\/p>\n\n\n\n

7. Przypuszczalnie zamek i ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w Ostrorogu. Fragment miedziorytu jak wy\u017cej. Zbiory Biblioteki K\u00f3rnickiej
\"\"<\/p>\n\n\n\n

8. Jezioro Wielkie w Ostrorogu \u2013 widok z cmentarza w kierunku p\u00f3\u0142wyspu z nasypem zamkowym i panoram\u0105 miasta z ko\u015bcio\u0142em. Fot. P. Pojasek
\"\"<\/p>\n\n\n\n

9. Herb Janina Sobieskich. Fragment miedziorytu jak wy\u017cej. Zbiory Biblioteki K\u00f3rnickiej
\"\" <\/p>\n\n\n\n

Osobi\u015bcie dopatruj\u0119 si\u0119 w tej dewocyjnej i jednocze\u015bnie alegorycznej kompozycji wn\u0119trza przedsionka ko\u015bcio\u0142a na Piaskowie z zasiadaj\u0105cym na fotelu jego patronem, przed kt\u00f3rym rozpo\u015bciera si\u0119 widok na pobliskie jezioro oraz (dzi\u015b nieistniej\u0105cy w Ostrorogu) zamek z wie\u017c\u0105 i kamieniczk\u0105, a tak\u017ce na fragment wie\u017cy ko\u015bcio\u0142a parafialnego. Z kolei herb Janina z koron\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 nad tarcz\u0105 nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107 z rodowym herbem kr\u00f3la Jana III Sobieskiego. W\u0142adca ten b\u0119d\u0105c wcze\u015bniej hetmanem wielkim koronnym zwyci\u0119\u017cy\u0142 wojska tureckie w s\u0142ynnej bitwie pod Chocimiem w roku 1673. Wzmianka o wsp\u00f3\u0142czesnej ks. Rossigrochowi \u201ewojnie tureckiej\u201d zosta\u0142a zawarta ju\u017c w tytule \u201eSummariusza…\u201d. Za\u015b w s\u0142owa zamieszczonej na ko\u0144cu druku pie\u015bni wpl\u00f3t\u0142 jej autor osob\u0119 kr\u00f3la Jana III wraz z jego herbem: \u201eRozgo\u015bci\u0142e\u015b si\u0119 u Jana trzeciego \/ W Janinie: chci\u017ce byd\u017a kr\u00f3la polskiego \/ Obro\u0144ca. (…)\u201d. Nadmieni\u0119, \u017ce imi\u0119 Jakub nosili ojciec i najstarszy syn niezwyci\u0119\u017conego monarchy.<\/p>\n\n\n\n

Tyle mojej interpretacji, na ile trafnej, oka\u017ce si\u0119 z ewentualnych komentarzy Czytelnik\u00f3w, na kt\u00f3re ka\u017cdy autor bardzo liczy.<\/p>\n\n\n\n

Zamieszczone tu odbitki miedziorytu pochodz\u0105 z dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych egzemplarzy, pierwszy (z miedziorytem opublikowanym w 1935 r. przez Brosiga) znajdowa\u0142 si\u0119 w Muzeum Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Krakowie, drugi za\u015b pochodzi ze zbior\u00f3w Biblioteki K\u00f3rnickiej i jest w ca\u0142o\u015bci dost\u0119pny w internecie (patrz WBC Pozna\u0144: oai:www.wbc.poznan.pl:366875). Przy okazji nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce w r\u00f3\u017cnych pozycjach (Estreichera, Brosiga i innych) niezbyt dok\u0142adnie przytoczono tytu\u0142 \u201eSummariusza…\u201d, co spowodowa\u0142o np. b\u0142\u0119dny zapis nazwy dekanatu, na kt\u00f3rego czele sta\u0142 ks. Rossigroch, to znaczy w miejsce dekanatu \u201eLwoweckiego\u201d (od Lw\u00f3wka k\/Pniew) podano \u201eLwowskiego\u201d(sic!).<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz miedziorytu chcia\u0142bym dodatkowo zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 Czytelnik\u00f3w na znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w \u201eSummariuszu…\u201d \u201ePie\u015b\u0144 o \u015awi\u0119tym Jakubie w Ostrorogu\u201d, kt\u00f3rej autorem jest sam ks. Piotr Rossigroch. Pie\u015b\u0144 ta ma ju\u017c 340 lat. Poni\u017cej zamieszczam dwie karty z tekstem pie\u015bni z pierwodruku, ponadto przytaczam w\u0142asny odpis orygina\u0142u oraz nowszej wersji znanej obecnie w Ostrorogu, kt\u00f3r\u0105 niegdy\u015b upowszechni\u0142a Walentyna Przybysz w \u201eZbiorze pie\u015bni cudownych miejsc Biezdrowa i okolicy\u201d (Pozna\u0144 1932, s. 25-26). Ostatnia wersja jest tak\u017ce dost\u0119pna w internetowym wydaniu ksi\u0105\u017cki Jacka i Marii \u0141empickich, pt. \u201e\u015awi\u0119ci w Polsce i ich kult w \u015bwietle historii\u201d (Krak\u00f3w 2008). Dodam, \u017ce na odpu\u015bcie \u015bwi\u0119tojakubowym w Ostrorogu za czas\u00f3w organisty Kazimierza Cembrowicza (lata 1983-2011) \u015bpiewane by\u0142y wy\u0142\u0105cznie trzy pierwsze zwrotki. Aby lepiej zrozumie\u0107 tre\u015b\u0107 przypomnianej tu pie\u015bni nale\u017cy koniecznie zapozna\u0107 si\u0119 z pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 o ko\u015bciele \u015bw. Jakuba z roku 1674, kt\u00f3rej obszerne streszczenie (autorstwa St. Ma\u0107kowiaka) udost\u0119pniam na ko\u0144cu.<\/p>\n\n\n\n

10-11. Dwie karty z tekstem \u201ePie\u015bni o S. Jakubie Apostole\u201d. Zbiory Biblioteki K\u00f3rnickiej
\"\"<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Odpis z pierwodruku (uwaga: litery \u201ey\u201d oraz \u201ei\u201d w zapisach j\u0119zyka staropolskiego cz\u0119sto odpowiadaj\u0105 dzisiejszej literze \u201ej\u201d):<\/p>\n\n\n\n

PIES\u0143 O S. JAKUBIE APOSTOLE<\/strong>
Przy Ostrorogu Cudami ws\u0142awiony.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nowe w Sarmackich kraiach Jakub \u015bwi\u0119ty<\/p>\n\n\n\n

Aposto\u0142 Wielki \u017carliwo\u015bci\u0105 zi\u0119ty.<\/p>\n\n\n\n

Przy Ostrorogu Cuda swe zk\u0142ada<\/p>\n\n\n\n

\u0141ask Boskich pe\u0142en zawsze nimi w\u0142ada.<\/p>\n\n\n\n

Matka synacka gdy tego imienia<\/p>\n\n\n\n

Jakuba topi\/ B\u00f3g z\u0142o\u015b\u0107 iey przemienia<\/p>\n\n\n\n

w \u0141askawo\u015b\u0107 kt\u00f3ra gdy si\u0119 iu\u017c zapuszcza<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142o\u015b\u0107 sw\u0105 wype\u0142ni\u0107. Lecz B\u00f3g nie dopuszcza.<\/p>\n\n\n\n

Kap\u0142anem b\u0119d\u0105c Jakuba \u015awi\u0119tego<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 zmurowa\u0142 Patrona swoiego<\/p>\n\n\n\n

W tym mieyscu: gdzie Matka topi\u0107 chcia\u0142a<\/p>\n\n\n\n

Przed kt\u00f3rym z\u0142o\u015b\u0107 sw\u0105 cz\u0119sto wyiawia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Zdawna to Mieysce Cudami s\u0142yn\u0119\u0142o<\/p>\n\n\n\n

Lubo iu\u017c Dwie\u015bcie lat min\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Przyros\u0142e sierpy od r\u0105k odpada\u0142y<\/p>\n\n\n\n

Pod czas Mszy \u015bwi\u0119tey. Cuda wydawa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Kalwin zazdrosny gdy Farny odbiera<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142. Z\u0142o\u015b\u0107 swoi\u0119 oraz tesz wywiera<\/p>\n\n\n\n

Na Apostolski\/ kt\u00f3ry ruinuie<\/p>\n\n\n\n

W Pa\u0142ac z ceg\u0142y tey\u017c w Zamku buduie<\/p>\n\n\n\n

B\u00f3g niedozwala: Co dano \u015bwi\u0119temu<\/p>\n\n\n\n

Raz Jakubowi y tak zawisnemu<\/p>\n\n\n\n

Heretikowi Mieszkania nie daie<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3ry t\u0119 ceg\u0142\u0119 na Ko\u015bci\u00f3\u0142 oddaie.<\/p>\n\n\n\n

W Ogniach y Cudach s\u0142ynie Jakub \u015awi\u0119ty<\/p>\n\n\n\n

\u017be za Patrona od Polak\u00f3w wzi\u0119ty<\/p>\n\n\n\n

B\u0119dzie. Niech swe iu\u017c Kompestelly \u015bwieci<\/p>\n\n\n\n

Niech na Poga\u0144stwo ognie dziwne nieci.<\/p>\n\n\n\n

Hiszpa\u0144skich Kr\u00f3l\u00f3w niegdy wspomaga\u0142e\u015b<\/p>\n\n\n\n

Na koniu bia\u0142ym gdy si\u0119 pokaza\u0142e\u015b<\/p>\n\n\n\n

Ranimirowi\/ zbi\u0142e\u015b Poganina<\/p>\n\n\n\n

Niech y t\u0119 \u0141ask\u0119 odbierze JANINA<\/p>\n\n\n\n

Rozgo\u015bci\u0142e\u015b si\u0119 u JANA Trzeciego<\/p>\n\n\n\n

w JANINIE: chci\u017ce byd\u017a Kr\u00f3la Polskiego<\/p>\n\n\n\n

Obro\u0144ca. \u0141aski niech twey Apostolskiey<\/p>\n\n\n\n

Doznawa. A bro\u0144 wszytkiey iego Polskiey.<\/p>\n\n\n\n

Amen.<\/p>\n\n\n\n

12. Rze\u017aba przedstawiaj\u0105ca \u015bw. Jakuba w zbroi i na bia\u0142ym koniu w katedrze \u015bw. Jakuba w Santiago de Compostela. Wed\u0142ug legendy, \u015bw. Jakub pojawi\u0142 si\u0119 w bitwie pod Clavijo (844 r.) i zmusi\u0142 Maur\u00f3w do ucieczki. Wojska chrze\u015bcija\u0144skiego kr\u00f3la Asturii i Galicji Ramireza I (Ramiro) toczy\u0142y tam \u015bmierteln\u0105 walk\u0119 z oddzia\u0142ami muzu\u0142ma\u0144skich Maur\u00f3w pod wodz\u0105 emira Kordoby Abd ar-Rahmana II. Fot. K. M\u0142ynarczyk
\"\" <\/p>\n\n\n\n

Odpis zmodyfikowanej wersji ze \u201eZbioru pie\u015bni cudownych miejsc Biezdrowa i okolicy\u201d:<\/p>\n\n\n\n

Pie\u015b\u0144 o \u015awi\u0119tym Jakubie w Ostrorogu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W krajach sarmackich s\u0142ynie Jakub \u015awi\u0119ty,<\/p>\n\n\n\n

Aposto\u0142 Wielki \u017carliwo\u015bci\u0105 zdj\u0119ty,<\/p>\n\n\n\n

Przy Ostrorogu cuda swe zak\u0142ada,<\/p>\n\n\n\n

\u0141ask Boskich pe\u0142en zawsze niemi w\u0142ada.<\/p>\n\n\n\n

Matka syneczka, gdy tego Imienia<\/p>\n\n\n\n

Jakuba topi, B\u00f3g z\u0142o\u015b\u0107 jej odmienia<\/p>\n\n\n\n

W \u0142askawo\u015b\u0107, kt\u00f3ra, gdy si\u0119 ju\u017c zapuszcza<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142o\u015b\u0107 sw\u0105 wype\u0142ni\u0107, lecz B\u00f3g nie dopuszcza.<\/p>\n\n\n\n

Kap\u0142anem b\u0119d\u0105c Jakuba \u015awi\u0119tego,<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowa\u0142 Patrona swojego<\/p>\n\n\n\n

W tem miejscu, gdzie go Matka topi\u0107 chcia\u0142a<\/p>\n\n\n\n

Przez kt\u00f3re z\u0142o\u015b\u0107 sw\u0105 cz\u0119sto wyjawia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

To miejsce dawno cudami s\u0142yn\u0119\u0142o,<\/p>\n\n\n\n

Lubo ju\u017c temu dwie\u015bcie lat min\u0119\u0142o,<\/p>\n\n\n\n

Sierpy przyros\u0142e od r\u0105k odpad\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Podczas mszy \u015bwi\u0119tej cuda wyjawia\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Kalwin zazdrosny, gdy reform\u0119 obiera,<\/p>\n\n\n\n

Na ko\u015bci\u00f3\u0142 z\u0142o\u015b\u0107 sw\u0105 szczeg\u00f3lnie wywiera,<\/p>\n\n\n\n

Aposto\u0142owi gdy ko\u015bci\u00f3\u0142 rujnuje,<\/p>\n\n\n\n

A pa\u0142ac z ceg\u0142y tej samej buduje.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f3g nie dozwala swojemu \u015awi\u0119temu,<\/p>\n\n\n\n

Lecz Jakubowi, gdy tak zawistnemu<\/p>\n\n\n\n

Heretykowi mieszkania nie daje,<\/p>\n\n\n\n

Niechaj t\u0119 ceg\u0142\u0119 na ko\u015bci\u00f3\u0142 oddaje.<\/p>\n\n\n\n

W ogniach i w tych dniach s\u0142ynie Jakub \u015awi\u0119ty<\/p>\n\n\n\n

I za patrona od Polak\u00f3w wzi\u0119ty<\/p>\n\n\n\n

Niechaj w tej jak w swej Komposteli \u015bwieci,<\/p>\n\n\n\n

Niech na pogany dziwne ognie wznieci.<\/p>\n\n\n\n

Hiszpa\u0144skich kr\u00f3l\u00f3w(1) gdy ich wspomaga\u0142e\u015b,<\/p>\n\n\n\n

Na bia\u0142em koniu zawsze ratowa\u0142e\u015b,<\/p>\n\n\n\n

Heremijana zbi\u0142e\u015b poganina,<\/p>\n\n\n\n

Niech te\u017c t\u0119 \u0142ask\u0119 ma Polska dziedzina.<\/p>\n\n\n\n

Rozgo\u015bci\u0142e\u015b si\u0119 w Ostrorogskiem polu,<\/p>\n\n\n\n

B\u0105d\u017a\u017ce Polakom gotowy do boju,<\/p>\n\n\n\n

Niech doznamy wielce \u0142aski Pa\u0144skiej,<\/p>\n\n\n\n

Racz nas uchowa\u0107 od rzezi poga\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

Amen.<\/p>\n\n\n\n

1) Uwaga: w pracy \u0141empickich (\u201e\u015awi\u0119ci w Polsce i ich kult w \u015bwietle historii\u201d, Krak\u00f3w 2008) w miejsce \u201ekr\u00f3l\u00f3w\u201d podano \u201eje\u0144c\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Zainteresowanych omawianym starodrukiem odsy\u0142am do internetu. Ponadto zach\u0119cam do lektury przedwojennego artyku\u0142u o drugiej w kolejno\u015bci ksi\u0105\u017cce ks. Rossigrocha, zatytu\u0142owanej \u201e\u015awiat\u0142a y ognie nocne ro\u017cnych czas\u00f3w widziane w Ko\u015bciele y oko\u0142o ko\u015bcio\u0142a S. Jakuba Aposto\u0142a na Piaskowie przy Ostrorogu. (…)\u201d. Autorem ukazuj\u0105cego si\u0119 w 1934 r. w odcinkach na \u0142amach \u201eGazety Szamotulskiej\u201d (nr 62-68) szkicu pt. „\u015awiat\u0142a i ognie nocne. Rzecz o ko\u015bciele \u015bw. Jak\u00f3ba pod Ostrorogiem” jest niejaki St. Ma\u0107kowiak (zapewne Stanis\u0142aw; patrz biogram w: \u201eW poszukiwaniu Arkadii: Klub \u00abWietrzne Pi\u00f3ro\u00bb. \u017bycie intelektualne w Szamotu\u0142ach w latach 1918-1939\u201d, noty biograficzne oprac. R. Krygier, Szamotu\u0142y 2003, s. 48). Ma\u0107kowiak, chyba jako jedyny do tej pory dokona\u0142 w swym tek\u015bcie obszernego om\u00f3wienia i streszczenia pracy niestrudzonego proboszcza ostroroskiego. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje relacja o ko\u015bciele \u015bw. Jakuba, liczne doniesienia o cudach, a tak\u017ce najstarsza wersja legendy „O sierpie do r\u0119ki przyros\u0142ym…\u201d. Pewnym utrudnieniem dla dzisiejszego czytelnika mo\u017ce by\u0107 j\u0119zyk u\u017cywany w czasach ks. Rossigrocha. Mam jednak nadziej\u0119, \u017ce niedogodno\u015b\u0107 t\u0119 zrekompensuj\u0105 barwne opisy zjawisk nadprzyrodzonych przypisywanych wstawiennictwu \u015bw. Jakuba.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0142adam podzi\u0119kowanie pp. Annie i Stanis\u0142awowi Sibilskim z Ostroroga za udost\u0119pnienie archiwalnej poczt\u00f3wki oraz p. Krzysztofowi M\u0142ynarczykowi ze \u015aremu za przekazanie p\u0142yty ze zdj\u0119ciami z pielgrzymki do sanktuari\u00f3w Francji, Hiszpanii i Portugalii.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lne podzi\u0119kowania nale\u017c\u0105 si\u0119 prof. Tomaszowi Jasi\u0144skiemu Dyrektorowi PAN BK za zgod\u0119 na bezp\u0142atne wykorzystanie w artykule materia\u0142\u00f3w ze zbior\u00f3w k\u00f3rnickich.<\/p>\n\n\n\n

Ponadto dzi\u0119kuj\u0119 prof. Tomaszowi Jurkowi z Poznania za t\u0142umaczenie z \u0142aciny, a tak\u017ce p. Krystynie Pawlaczyk za przeprowadzenie korekty.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Pojasek. Wronki, maj \u2013 czerwiec 2016 r.<\/p>\n\n\n\n

*********<\/p>\n\n\n\n

St. Ma\u0107kowiak, \u201e\u015awiat\u0142a i ognie nocne. Rzecz o ko\u015bciele \u015bw. Jak\u00f3ba pod Ostrorogiem\u201d (cz\u0119\u015b\u0107 1)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W roku bie\u017c\u0105cym mija 390 lat od chwili, kiedy na wzniesieniu pod Ostrorogiem, w Piaskowie stan\u0105\u0142 male\u0144ki, ale ws\u0142awiony licznemi cudami ko\u015bci\u00f3\u0142ek pod wezwaniem \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b, gdy bezbarwna mg\u0142a przesz\u0142o\u015bci spowija jedynie pami\u0119\u0107 o tym ko\u015bci\u00f3\u0142ku, gdy tylko legenda prostego ludu o\u017cywia niemy pag\u00f3rek piaskowski, na kt\u00f3rym niegdy\u015b za przemo\u017cn\u0105 przyczyn\u0105 Wielkiego Aposto\u0142a dzia\u0142y si\u0119 cuda, gdy min\u0119\u0142y ju\u017c bezpowrotnie te chwile, kiedy Piaskowo oblega\u0142y mnogie rzesze p\u0105tnik\u00f3w, szukaj\u0105cych u st\u00f3p \u201ecudotw\u00f3rczego\u201d \u015bw. Jak\u00f3ba pomocy \u2013 o\u015bmielajmy si\u0119 zbli\u017cy\u0107 poprzez \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i cudowno\u015b\u0107 do zapomnianego ko\u015bci\u00f3\u0142ka i rzuci\u0107 o nim na papier kilka s\u0142\u00f3w w nadziei, \u017ce zdo\u0142amy zbli\u017cy\u0107 do Czytelnik\u00f3w te czasy, kiedy przyczyna \u015bw. Jak\u00f3ba by\u0142a dla mieszka\u0144c\u00f3w ziemi szamotulskiej \u201eu Majestatu Boskiego wa\u017cna i skuteczna\u201d.<\/p>\n\n\n\n

I tylko te wzgl\u0119dy sk\u0142oni\u0142y nas do napisania niniejszego szkicu.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

W Bibliotece Raczy\u0144skich w Poznaniu znajduje si\u0119 niezwyk\u0142a rzadko\u015b\u0107 bibljograficzna z 1674 roku \u2013 cenna ale dot\u0105d jeszcze przez regjonalist\u00f3w szamotulskich niewyzyskana ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3rej pe\u0142ny tytu\u0142 brzmi:<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u015awiat\u0142a \/ y \/ Ognie nocne \/ R\u00f3\u017cnych czas\u00f3w widziane \/ w ko\u015bciele y oko\u0142o Ko\u015bcio\u0142a\/ \u015aw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a \/ na Piaskowie przy Ostrorogu. \/ Dobrodziejstwa tak\u017ce y \u0141aski Boskie otrzymane \/ O sierpie przytym do r\u0119ki przyros\u0142ym, \/ kt\u00f3ry na tym\u017ce miejscu przy Mszy \u015bw. odpad\u0142 \/ poprzysi\u0119\u017cone na Commissach zeznania. \/ Na wi\u0119ksz\u0105 chwa\u0142\u0119 Panu Bogu \/y \/ Wielkiemu Aposto\u0142owi Chrystusowemu \/ Jak\u00f3bowi \u015awi\u0119temu \/ Rozs\u0142awia\u0107 dozwolon\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Autorem powy\u017cej zacytowanej ksi\u0105\u017ceczki, licz\u0105cej co\u015b oko\u0142o 30 stron 8\u00b0, jest bli\u017cej nam nieznany ks. Piotr Rossigroch, proboszcz parafji ostrorogskiej i b. dziekan lwowski [lw\u00f3wecki \u2013 przyp. P. Pojaska] syn burmistrza Ostroroga, Jana Rossigrocha. Ks. Piotr jest autorem dw\u00f3ch innych jeszcze ksi\u0105\u017cek: \u201eKazanie na dzie\u0144 pogrzebu Jegomo\u015bci P. Anny Dobrownickiej [Estreicher podaje: Bobrownickiey \u2013 przyp. P. Pojasek], miane… dnia 1 grudnia 1670 r.\u201d oraz \u201eSummarjusza(1) powt\u00f3rnego \u0142ask y dobrodziejstw Boskich po cudownym \u015bw. Jak\u00f3ba miejscu\u201d, Pozna\u0144 1676.<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u015awiat\u0142a y ognie nocne\u201d ukaza\u0142y si\u0119 \u201ednia 1 lipca roku po Porodzeniu Panie\u0144skiem 1674 w Poznaniu, w drukarni Dziedzic\u00f3w Wojciecha Regulusa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Z do\u015b\u0107 wielkiego niew\u0105tpliwie nak\u0142adu pozosta\u0142y po dzi\u015b dzie\u0144 zaledwie… trzy egzemplarze, przechowywane w Bibljotece Czartoryskich, Uniwersyteckiej w Warszawie i Raczy\u0144skich w Poznaniu (dawniej w Ossoli\u0144skich we Lwowie).<\/p>\n\n\n\n

O warto\u015bci tej ksi\u0105\u017cki dla historyk\u00f3w powiatu szamotulskiego m\u00f3wi\u0107 nie chcemy, ale pope\u0142niliby oni b\u0142\u0105d nie do darowania, gdyby nie chcieli z niej skorzysta\u0107. Callier, pisz\u0105c swoj\u0105 monografj\u0119 o Ostrorogu, nie wiedzia\u0142 o istnieniu pracy Rossigrocha i dlatego fakt istnienia ko\u015bcio\u0142a na tzw. Piaskowie pod Ostrorogiem potraktowa\u0142 do\u015b\u0107 pobie\u017cnie, a i w samym szkicu historycznym o Ostrorogu pope\u0142ni\u0142 mimo woli kilka usterek.<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u015awiat\u0142a y ognie nocne\u201d s\u0105 bez w\u0105tpienia \u2013 poza tkwi\u0105c\u0105 w nich warto\u015bci\u0105 historyczn\u0105 \u2013 cennem \u017ar\u00f3d\u0142em do poznania zwyczaj\u00f3w i zaj\u0119\u0107, a szczeg\u00f3lnie religijno\u015bci dawnych mieszka\u0144c\u00f3w ziemi szamotulskiej. Ile\u017c rzewno\u015bci ma w sobie proste a nacechowane tak\u0105 szczer\u0105 i ujmuj\u0105c\u0105 wiar\u0119 opowiadanie \u201es\u0142awnie urodzonego Szymona Szostka\u201d, kt\u00f3remu \u201ec\u00f3reczk\u0119 kaduk porwa\u0142\u201d i za przyczyn\u0105 \u015bw. Jak\u00f3ba zosta\u0142a uleczona.<\/p>\n\n\n\n

Albo opowiadanie \u201euczciwego Jana Zagrodnika z wsi Rudek\u201d, co to z \u201epowietrza zararzenia\u201d zosta\u0142 uzdrowiony, po trzykrotnem obniesieniu naoko\u0142o o\u0142tarza \u015bw. Jak\u00f3ba!<\/p>\n\n\n\n

Z ksi\u0105\u017cki Rossigrocha dowiadujemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c o wzmo\u017conej w owym czasie (1674 rok!) czci ku Matce Boskiej Szamotulskiej, o strasznym po\u017carze, jaki nawiedzi\u0142 Ostror\u00f3g w \u201esobot\u0119 czwart\u0105 po Wielkiej, Nocy\u201d (1672 r.), o stosunku kalwin\u00f3w do katolik\u00f3w itd.<\/p>\n\n\n\n

1) zbioru.<\/p>\n\n\n\n

(Dalszy ci\u0105g nast\u0105pi).<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat\u0142a i ognie nocne (cz\u0119\u015b\u0107 2)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dodajmy do tego \u017cyw\u0105 form\u0119 opowiadania, poci\u0105gaj\u0105cy sw\u0105 \u2013 jak na owe czasy \u2013 kunsztowno\u015bci\u0105 styl siedemnastowieczny i ciekaw\u0105 fabu\u0142\u0119, a otrzymamy w sumie to wszystko, co sk\u0142oni\u0142o nas do bli\u017cszego om\u00f3wienia i mo\u017cliwie szczeg\u00f3\u0142owego streszczenia pracy ks. Rossigrocha.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u015awiat\u0142a y ognie nocne\u201d rozpoczyna ks. Rossigroch na star\u0105 mod\u0142\u0119 szumn\u0105 i okraszon\u0105 g\u0119sto makaronizmami (wszak \u2013 wiek XVIII) dedykacj\u0105 \u201ewielebnemu a mnie wielce mi\u0142o\u015bciwemu Panu jego M\u0107i P. Wac\u0142awowi na Otoku Zaleskiemu, chor\u0105\u017cemu \u0141\u0119czyckiemu, w\u0142o\u015bci i d\u00f3br ostrorogskich panu i dziedzicowi Mi\u0142o\u015bciwemu Dobrodziejowi mojemu\u201d(1), kt\u00f3ry sna\u0107 wielk\u0105 musia\u0142 posi\u0105\u015b\u0107 \u0142ask\u0119 niebios, skoro w jego \u201edziedzicznych dobrach zadziedziczy\u0142 miejsce\u201d wielki \u015bwi\u0119ty \u2013 Jak\u00f3b Aposto\u0142 Wi\u0119kszy(2).<\/p>\n\n\n\n

\u201eA …zadziedziczy\u0142 miejsce\u201d jak wynika z tre\u015bci ksi\u0105\u017cki \u2013 w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: na \u201epag\u00f3reczku ostrorogskim\u201d, opodal jeziora, wznosi\u0142 si\u0119 przed laty utrwalony do dzi\u015b w legendzie \u201eo sierpie do r\u0119ki przyros\u0142ym\u201d, ma\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142ek, zbudowany przez ks. Walentego Wronicza, \u00f3wczesnego mansjarza [mansjonarza \u2013 przyp. P. Pojasek] ostroroskiego, a p\u00f3\u017aniejszego dziekana krobskiego i proboszcza ponieckiego.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142ek ten pod wezwaniem \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a Wi\u0119kszego zosta\u0142 wzniesiony \u2013 przy pomocy kalwina, Wojciecha Szlitnicha, dziedzica ostroroskiego, \u2013 na tem samem miejscu, gdzie ju\u017c przedtem sta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry zosta\u0142 jednak zburzony przez nienawistnych dysydent\u00f3w. Do budowy nowej kaplicy zu\u017cy\u0142 ks. Wronicz resztki muru dawniejszego ko\u015bci\u00f3\u0142ka, koszty za\u015b pokrywa\u0142 z hojnych datk\u00f3w wiernych, \u201elubo w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci (EX maiori parte) \u0142o\u017cy\u0142 ze swego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zaledwie ko\u015bci\u00f3\u0142ek stan\u0105\u0142 na wywy\u017cszeniu, ju\u017c za przyczyn\u0105 \u015bw. Patrona zacz\u0119\u0142y dzia\u0107 si\u0119 liczne cuda, kt\u00f3re zjedna\u0142y mu rozg\u0142os. Kiedy za\u015b proboszczem ostroroskim zosta\u0142 \u00f3w ks. Piotr Rossigroch, zacz\u0105\u0142 on robi\u0107 w konsystorzu starania, zmierzaj\u0105ce do uznania Piaskowa za miejsce cudowne. Starania jego zosta\u0142y uwie\u0144czone pomy\u015blnym wynikiem. \u00d3wczesny biskup pozna\u0144ski, ks. St. de Magna Chrz\u0105st\u00f3w Wierzbowski, zawezwa\u0142 najpierw do konsystorza ks. Walentego Wronicza, kt\u00f3ry zda\u0142 relacj\u0119 o samej budowie ko\u015bcio\u0142a w Piaskowie, a nast\u0119pnie wys\u0142a\u0142 do Ostroroga specjaln\u0105 komisj\u0119, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzili: ks. Stefan Mor\u0119ski, doktor teologji, kanonik i prepozyt ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Marji Magdaleny w Poznaniu; ks. Jan Morawski, profesor Zgromadzenia Jezusowego W Kollegjum Pozna\u0144skiem oraz \u2013 jako sekretarz \u2013 ks. Jan Kazimierz Steczewicz, doktor praw i teologji dziekan i prepozyt zb\u0105szy\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

Komisja ta bawi\u0142a w Ostrorogu trzykrotnie: 16 marca 1672 roku, 17 czerwca 1672 r. i 23 wrze\u015bnia tego\u017c roku. Celem jej by\u0142o zbadanie autentyczno\u015bci dokonanych w Piaskowie cud\u00f3w. W tym celu przes\u0142ucha\u0142a pod przysi\u0119g\u0105 przesz\u0142o 20 os\u00f3b zainteresowanych, kt\u00f3re mog\u0142y za\u015bwiadczy\u0107 o cudach, zdzia\u0142anych w ko\u015bci\u00f3\u0142ku za przyczyn\u0105 \u015bw. Jak\u00f3ba.<\/p>\n\n\n\n

Wyniki swoich bada\u0144 z\u0142o\u017cy\u0142a komisja na r\u0119ce ks. biskupa Wierzbowskiego, kt\u00f3ry w d\u0142u\u017cszym li\u015bcie z dnia 24 marca 1674 r., adresowanym z Warszawy do ks. Stefana Mor\u0119skiego, poleci\u0142 mu og\u0142osi\u0107 Piaskowio miejscem cudownem.<\/p>\n\n\n\n

Sta\u0142o to si\u0119 27 kwietnia tego\u017c roku.<\/p>\n\n\n\n

W czasie uroczystej wotywy, po modlitwie do Ducha \u015bw., pad\u0142y z ambony s\u0142owa, og\u0142aszaj\u0105ce wszystkim po wszystkie czasy, \u017ce spe\u0142ni\u0142y si\u0119 marzenia mieszka\u0144c\u00f3w Ostroroga, Piaskowa i okolicy.<\/p>\n\n\n\n

Bo oto male\u0144ki ko\u015bci\u00f3\u0142ek, umi\u0142owany w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b przez Boga, sta\u0142 si\u0119 specjalnie cudownem miejscem, maj\u0105cem \u015bci\u0105ga\u0107 odt\u0105d nawet z odleg\u0142ych stron wiernych, tul\u0105cych si\u0119 kornie do st\u00f3p wielkiego Aposto\u0142a, \u015bw. Jak\u00f3ba.<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie uroczysto\u015bci zagrzmia\u0142o pot\u0119\u017cne \u201eTe Deum\u201d.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Wracamy znowu do ksi\u0105\u017cki ks. Rossigrocha. W kr\u00f3tkim rysie historycznym co do budowy ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jak\u00f3ba i og\u0142oszenia go miejscem cudownem powiedzieli\u015bmy wy\u017cej, \u017ce w Ostrorogu bawi\u0142a w 1672 r. komisja, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owo zbadaniem licznych cud\u00f3w, jakie zosta\u0142y zdzia\u0142ane w Piaskowie.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c tre\u015bci\u0105 \u201e\u015awiate\u0142 i ogni nocnych\u201d s\u0105 w\u0142a\u015bnie zeznania \u015bwiadk\u00f3w, przes\u0142uchanych przez ow\u0105 komisj\u0119. Ks. Rossigroch cytuje je \u2013 jak mo\u017cna przypuszcza\u0107 \u2013 w dos\u0142ownem brzmieniu, bez \u017cadnych komentarzy, ba \u2013 nawet bez \u017cadnych poprawek stylistycznych i gramatycznych.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka ma uk\u0142ad katechizmowy. Podzielona jest na sze\u015b\u0107 pyta\u0144, pod kt\u00f3remi mamy \u201eodpowiedzi\u201d, kt\u00f3re s\u0105 w\u0142a\u015bnie dos\u0142ownemi zeznaniami \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

1) Pisowni\u0119 tutaj i w dalszym ci\u0105gu modernizujemy.<\/p>\n\n\n\n

2) Nazywa si\u0119 \u201ewi\u0119kszym\u201d lub \u201estarszym\u201d dla odr\u00f3\u017cnienia od drugiego \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a \u201em\u0142odszego\u201d. Nazwa ta pochodzi st\u0105d, \u017ce \u015bw. Jak\u00f3b Ap. \u201estarszy\u201d zosta\u0142 powo\u0142any wcze\u015bniej od \u201em\u0142odszego\u201d do grona uczni\u00f3w Chrystusowych.<\/p>\n\n\n\n

(Ci\u0105g dalszy nast\u0105pi).<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat\u0142a i ognie nocne (cz\u0119\u015b\u0107 3)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201ePytanie\u201d pierwsze brzmi:<\/p>\n\n\n\n

\u201eKto ten ko\u015bci\u00f3\u0142 pod tytu\u0142em \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a i z jakiej okazji wystawi\u0142?\u201d. Poprzysi\u0119\u017cona relacja.<\/p>\n\n\n\n

Ni\u017cej zaraz czytamy:<\/p>\n\n\n\n

\u201eWielebny X. Walenty Wronicz…. w Konsystorzu Pozna\u0144skim urz\u0119downie pytany, te s\u0142owa w\u0142asne pod przysi\u0119g\u0105 zezna\u0142. Roku 1644 w Ostrorogu, gdym by\u0142 promotorem R\u00f3\u017ca\u0144ca \u015bw. Bractwa, za nieboszczyka Jego Mo\u015bci X. Andrzeja \u015awinarskiego, natenczas proboszcza ostrorogskiego, bywa\u0142em cz\u0119sto na Piaskowie, kt\u00f3re miejsce na g\u00f3rze przy jeziorze wielkiem jest po\u0142o\u017cone, gdzie katolicy paciorki w dni \u015bwi\u0119te odprawowali podczas herezji i cia\u0142a umar\u0142ych chowali. Pocz\u0105\u0142em tedy zamy\u015blawa\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142ek wystawi\u0107, aby si\u0119 tam\u017ce chwa\u0142a Bo\u017ca odprawowa\u0142a i nabo\u017ce\u0144stwo na dzie\u0144 \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a Wi\u0119kszego. Sta\u0142a tam wielka cz\u0119\u015b\u0107 muru, kt\u00f3rego \u017cadnym sposobem z\u0142o\u015bliwi heretycy nie mogli rozwali\u0107, wed\u0142ug podania ludzkiego, bo gdy kusili si\u0119 o to niekt\u00f3rzy z heretyk\u00f3w, jednemu Niemcowi pozosta\u0142emu z\u0142y duch nogi za koz\u0142y tak uplata\u0142, \u017ce ich \u017cadn\u0105 miar\u0105 rozple\u015b\u0107 ani si\u0119 ratowa\u0107 nie mog\u0105c, mizernie zdech\u0142, wisz\u0105c g\u0142ow\u0105 na d\u00f3\u0142. Takow\u0105 zach\u0119cony narratyw\u0105(1) prosi\u0142em P. burmistrza ostrorogskiego, natenczas P. Jana Rossigrocha, aby mi rozkaza\u0142 posp\u00f3lstwo zaprowadzi\u0107 z naczyniem r\u00f3\u017cnem na odkopanie zasypanych, niemal na dwa \u0142okcie murowanych, ma\u0142ego ch\u00f3ru fundament\u00f3w. Co ch\u0119tliwie P. Jan Rossigroch uczyni\u0142 i lud pospolity z rado\u015bci\u0105 wielk\u0105. Ziemi\u0119 tedy tak rozwie\u017ali i rozrzucili, i\u017c mur\u00f3w wida\u0107 dobrze by\u0142o fundamenta ch\u00f3ru ma\u0142ego, na \u0142okci wzd\u0142u\u017c dwana\u015bcie, wszerz dziesi\u0119\u0107 i jastrych w \u015brodku, jakoby go by\u0142 \u015bwie\u017co po\u0142o\u017cy\u0142. Tam przy starym pozosta\u0142ym murze i jastrychu, jakoby w po\u015brodku ko\u015bci\u00f3\u0142ka, znalaz\u0142 si\u0119 sierp bez trzonka drewnianego, kt\u00f3ry pospo\u0142u z ko\u0144cem sierpa ugni\u0142 i odpad\u0142; mia\u0142em go w r\u0119ku, nietylko widzia\u0142(2). Mocnom tedy pocz\u0105\u0142 my\u015ble\u0107: ma\u0142y ch\u00f3r wzd\u0142u\u017c na \u0142okci dwana\u015bcie, a wszerz na dziesi\u0119\u0107 jako stawa\u0142o muru(3), a wielki ch\u00f3r, je\u015bli si\u0119 nie myl\u0119, na \u0142okci pi\u0119tna\u015bcie, wzd\u0142u\u017c na dwadzie\u015bcia i co\u015b wystawi\u0107 materja tylko tak do muru, jako i do drzewa wstr\u0119t mi czyni\u0142a(4), poniewa\u017c blisko \u017cniwa nadchodzi\u0142y. Wzi\u0105wszy jednak Pana Boga na pomoc, prosi\u0142am J.M.P. Wojciecha Szlichtnika, natenczas Ostror\u00f3g trzymaj\u0105cego do wiernych r\u0105k od Ja\u015bnie Wielmo\u017cnego \u015bw. pami\u0119ci Bogus\u0142awa Leszczy\u0144skiego, genera\u0142a wielkopolskiego, Szlichtnika \u2013 m\u00f3wi\u0119 \u2013 cz\u0142owieka wiary kalwi\u0144skiej, aby na to miejsce podarowa\u0142 na Chojnie, dwie mile od Ostroroga, sosien cokolwiek. I niedaremna by\u0142a pro\u015bba moja. Maj\u0105c na karcie consens (zgod\u0119) zajecha\u0142em i uprosi\u0142em za kontentacj\u0105 Chojan\u00f3w, \u017ce mi sosien, ile by\u0142o potrzeba, tak na blochy jako i tarcice obalili i do pi\u0142y blisko zwie\u017ali, co si\u0119 sta\u0142o. Prosi\u0142em przytem pomienionego J. M. P. Szlichtnika o troch\u0119 ceg\u0142y z kamieniczki, w zamku ostrorogskim spustotsza\u0142ej (o kt\u00f3rej s\u0142ysza\u0142em \u017ce dlatego spustosza\u0142a, i\u017c w niej nie mo\u017cna by\u0142o wymieszka\u0107, \u017ce z ceg\u0142y wystawiona by\u0142a, kt\u00f3r\u0105 z ko\u015bcio\u0142a Jak\u00f3ba \u015bw. rozebrano i na t\u0119 kamieniczk\u0119 obr\u00f3cono. I otrzymawszy pozwolenie, zaci\u0105gn\u0119\u0142em rzemie\u015blnik\u00f3w, kt\u00f3rzy ochotnie nawywalali cegie\u0142 tak wiele, i\u017c by\u0142o dostatek na wymurowanie \u015bcian p\u00f3\u0142trzecia i stok\u00f3w do trzech o\u0142tarz\u00f3w. Zaci\u0105gn\u0119\u0142em potem for z r\u00f3\u017cnych miejsc ceg\u0142\u0119, drzewo i wszystko, co nale\u017ca\u0142o do budynku; sprowadziwszy, zrz\u0105dziwszy cie\u015bli, tak\u017ce malarza, zacz\u0105\u0142em budowa\u0107 intra octavam Smi Corporis Christi(5), sko\u0144czy\u0142em w tym\u017ce roku circa festum S. Michaeles Archangeli(6), bo Pan B\u00f3g dziwnie b\u0142ogos\u0142awi\u0142 zamys\u0142owi mojemu… Budowa\u0142em(7) wszystko od fundament\u00f3w a\u017c do wierzchu, dach, okna, jastrych, drzwi, o\u0142tarzyki trzy, co tylko nale\u017ca\u0142o do zupe\u0142ngo wystawienia na wi\u0119ksz\u0105 cze\u015b\u0107 Boskiego Majestatu i uczczenie \u015bw. Jak\u00f3ba Wielkiego Aposto\u0142a, Patrona tego tam miejsca \u015bwi\u0119tego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Oto w najdrobniejszych nawet szczeg\u00f3\u0142ach przedstawiona historja powstania ko\u015bci\u00f3\u0142ka \u015bw. Jak\u00f3ba pod Ostrorogiem. W autentyczno\u015b\u0107 tego opowiadania w\u0105tpi\u0107 nie mo\u017cemy, gdy\u017c pochodzi ono z ust samego inicjatora budowy i fundatora, kt\u00f3ry zeznawa\u0142 zreszt\u0105 pod przysi\u0119g\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ks. Wronicz opowiada\u0142 w wy\u017cej zacytowanych s\u0142owach o tem, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142ek sw\u00f3j zbudowa\u0142 na miejscu zburzonego przedtem przez heretyk\u00f3w innego ko\u015bci\u00f3\u0142ka pod tem samem wezwaniem. Co to by\u0142 za ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u2013 bli\u017cej nie wiemy, cho\u0107 ks. Rossigroch w\u0142\u0105czy\u0142 do swej ksi\u0105\u017cki niezwykle interesuj\u0105ce \u2013 aczkolwiek nie pozbawione pewnej dozy legendarno\u015bci-opowiadanie, kt\u00f3re, gdyby by\u0142o oparte na faktach, mia\u0142oby dla nas wielkie znaczenie.<\/p>\n\n\n\n

1) \u201eZach\u0119cony takiem opowiadaniem…\u201d.<\/p>\n\n\n\n

2) O legendarnym \u201esierpie do r\u0119ki przyros\u0142ym\u201d zob. pytanie sz\u00f3ste, ostatnie.<\/p>\n\n\n\n

3) T. j. \u2013 muru ze starego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

4) Nabawi\u0142a mnie k\u0142opotu…<\/p>\n\n\n\n

5) Oko\u0142o oktawy Bo\u017cego Cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

6) Oko\u0142o uroczysto\u015bci \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

7) W pierwodruku: buduj\u0105c wszystko.<\/p>\n\n\n\n

(Ci\u0105g dalszy nast\u0105pi).<\/p>\n\n\n\n

13. \u201ePlan Ostroroga z XV wieku, wykonany z oryginalnego planu, kt\u00f3ry posiadali hr. Kwileccy w Oporowie\u201d, w: \u201ePami\u0119tnik Ko\u0142a \u015apiewackiego \u015aw. Cecylji w Ostrorogu z okazji uroczysto\u015bci 25-letniego istnienia 1911-1936\u201d, praca zbiorowa, Szamotu\u0142y 1936, s. 37
\"\" <\/p>\n\n\n\n

14. \u201ePlan miasta Ostroroga z r. 1936\u201d, w: jak wy\u017cej, s. 71. Legenda: 1. cmentarz parafialny (dawna lokalizacja ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jakuba), 2. p\u00f3\u0142wysep z nasypem zamkowym, 3. ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, 4. Rynek, 5. Jezioro Wielkie, 6. Jezioro Ma\u0142e
\"\" <\/p>\n\n\n\n

15. Okolica Ostroroga na mapie powiatu szamotulskiego z roku 1821. Tam\u017ce ostatni raz zaznaczono ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba na Piaskowie, rozebrany w roku 1818. Archiwum cyfrowe P. Pojaska
\"\" <\/p>\n\n\n\n

\u015awiat\u0142a i ognie nocne (cz\u0119\u015b\u0107 4)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Opowiadanie to zawarte jest w \u201epytaniu\u201d drugiem: \u201eKto mo\u017ce pami\u0119ta\u0107 o pierwszym murowanym na Piaskowie ko\u015bciele, (kt\u00f3rego s\u0105 jeszcze fundamenta); z jakiej okazji i od kogo by\u0142 zbudowany?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Oto odpowied\u017a:<\/p>\n\n\n\n

„W(ielebny) X. Piotr Rossigroch, proboszcz ostrorogski, pod przysi\u0119g\u0105 zezna\u0142 te s\u0142owa. S\u0142ysza\u0142em od P. ojca mego i od inszych, i\u017c niewiasta jaka\u015b z Rudek podczas wielkiego g\u0142odu, wzi\u0105wszy dziecin\u0119 swoj\u0105 maluchn\u0105, posz\u0142a do pobliskiej wody pod g\u00f3r\u0119 piaskowsk\u0105 (z) intencj\u0105 onej dzieciny utopienia. Dzieci\u0119 mia\u0142o si\u0119 jej mocno chwyci\u0107 wierpcy albo sznurka u szyi: kt\u00f3ra (t. j. matka) macierzy\u0144skiemi poruszona wn\u0119trzno\u015bciami, tudzie\u017c i sumieniem odstraszona, wychowa\u0142a synka z dzieci\u0144stwa i odda\u0142a go do Collegium Mansjonarz\u00f3w przy ko\u015bciele ostrorogskim, kt\u00f3ry podr\u00f3s\u0142szy kap\u0142anem zosta\u0142 i ten dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 na pami\u0105tk\u0119 odniesienia dobrodziejstwa Boskiego mia\u0142 zmurowa\u0107 (wed\u0142ug starodawnej powie\u015bci) pod tyt. \u015awi\u0119tego Wielkiego Aposto\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jak pocz\u0105tek tego pierwotnego ko\u015bci\u00f3\u0142ka owiany jest g\u0119st\u0105 mg\u0142\u0105 tajemnicy, tak i jego ostatnie chwile s\u0105 niezwykle osobliwe.<\/p>\n\n\n\n

Oto co m\u00f3wi o tem ks. Rossigroch pod \u201epytaniem\u201d: \u201eZ jakiej okazji ten pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 jest zrujnowany?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eTradycja takowa jest i mniemanie, i\u017c ten pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 zrujnowany jest od heretyk\u00f3w dziedzicznych Pan\u00f3w, kt\u00f3rzy przez d\u0142ugie czasy w Ostrorogu, jako w gnie\u017adzie swojem, (ze) \u015bwi\u0119tych Bo\u017cych blu\u017anili. Ci na wzgard\u0119 religji katolickiej rzymskiej, z wa\u0142u zamkowego, z dzia\u0142 strzelali do mur\u00f3w ko\u015bcielnych i tak one wprz\u00f3d strzelb\u0105 kruszy\u0107 pocz\u0119li, a potem r\u0119koma dziedzicowie rujnowa\u0107 kazali niejakiemu cie\u015bli, W\u0119gierski nazwanemu, kt\u00f3ry za zbieraniem dach\u00f3wki spad\u0142 i uwis\u0142 za nogi. Z tej tedy ceg\u0142y zmurowano potem kamienic\u0119 we dworze, w kt\u00f3rej nikt zmieszka\u0107 nie m\u00f3g\u0142, a\u017c spustosza\u0142a. Naostatek z tej\u017ce ceg\u0142y \u015bciany tera\u017aniejszego ko\u015bcio\u0142a postawiono\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119cej miejsca po\u015bwi\u0119ca ks. Rossigroch cudom, zdzia\u0142anych za przyczyn\u0105 \u015bw. Jak\u00f3ba w Piaskowie.<\/p>\n\n\n\n

\u201eKto i jakie \u0142aski albo dobrodziejstwa Boskie za przyczyn\u0105 Jak\u00f3ba \u015bwi\u0119tego na tem\u017ce miejscu odni\u00f3s\u0142?\u201d \u2013 brzmi \u201epytanie\u201d czwarte.<\/p>\n\n\n\n

Przytaczamy tu tylko kilka \u201eodpowiedzi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na czele umieszcza autor s\u0142owa \u201es\u0142awnie urodzonego Szymona Szostka, burmistrza ostrorogskiego\u201d, kt\u00f3ry \u201ena komisji w roku 1672, dnia 16 marca pod przysi\u0119g\u0105 zezna\u0142 te s\u0142owa. Maj\u0105 ludzie zawsze wielki afekt do tego miejsca \u015bwi\u0119tego i s\u0142ysza\u0142em od starszych moich, \u017ce w wszelkich potrzebach, tak w chorobach swoich jako i bydl\u0119cych, udawali si\u0119 zdawna i tam ofiarowane i uzdrowione oko\u0142o ko\u015bcio\u0142a obwodzili. Ale i sam doznawa\u0142em (\u0142ask), gdym chore byde\u0142ko moje i bardzo niebezpieczne na t\u00f3\u017c miejsce ofiarowa\u0142 z intencj\u0105 do \u015bw. Jak\u00f3ba, prosz\u0105c o pociech\u0119; lubo nieraz, jednak ca\u0142e w pr\u0119dkim czasie, do siebie przychodzi\u0142o i \u017cadnej szkody w niem nie uzna\u0142em; kt\u00f3re dobrodziejstwo, ilem razy ucieka\u0142 si\u0119 do przyczyny \u015bw. Jak\u00f3ba, zawszem otrzymywa\u0142, maj\u0105c to w zwyczaju zawsze, i\u017c ni\u017celim byde\u0142ko wygna\u0142 w pole, tamem wprz\u00f3d oko\u0142o ko\u015bcio\u0142a op\u0119dzi\u0142; kt\u00f3re dobrodziejstwo zawszem przyczyta\u0142 przyczynie \u015bw. Jak\u00f3ba. Nawet gdy c\u00f3reczka moja dziesi\u0119cioletnia, imieniem Jadwiga, na gor\u0105czk\u0119 wielk\u0105 i nag\u0142\u0105 zachorowa\u0142a przed trzema laty, a najemnik robotnik przyszed\u0142 do izby znag\u0142a i zawo\u0142a\u0142 g\u0142osem, przel\u0119knion\u0105 te\u017c c\u00f3reczk\u0119 moj\u0105 kaduk cichy porwa\u0142, kt\u00f3ry j\u0105 trzyma\u0142 od s\u0142o\u0144ca zaj\u015bcia a\u017c popo\u0142udniu nazajutrz; na kt\u00f3r\u0105 my patrz\u0105c frasobliwi, rodzicielka moja rzek\u0142a mi: \u00abOfiarujmy j\u0105 do \u015bw. Jak\u00f3ba na Piaskowo\u00bb. Co zaledwie\u015bmy wym\u00f3wili, zaraz w te tropy, tego\u017c momentu, kaduk j\u0105 opu\u015bci\u0142 i zaraz rzek\u0142a c\u00f3reczka: \u00abPani Matko, dajcie mi obrazek Naj\u015bwi\u0119tszej Panny, p\u00f3jd\u0119 z nim do \u015bw. Jak\u00f3ba\u00bb. Odpowiedzieli\u015bmy: \u00abP\u00f3jdziesz, Jadwisiu, i obrazek z par\u0105 postawnie zaniesiesz, \u017ce ci\u0119 P. B\u00f3g pocieszy\u0142\u00bb. I potem w kilka dni poszli\u015bmy z ni\u0105 i Msz\u0119 \u015bw. zakupili i par\u0119 postawnie z tym obrazkiem pergaminowym oddali na znak dobrodziejstwa, otrzymanego za przyczyn\u0105 \u015bw. Jak\u00f3ba\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Innej \u0142aski dozna\u0142 \u201es\u0142awnie urodzony Malcher Miku\u0142a, w\u00f3j ostrorogski\u201d. Gdy mu si\u0119 \u201epiwa przez lat p\u00f3\u0142tora nie darzy\u0142y\u201d, zam\u00f3wi\u0142 Msz\u0119 \u015bw. w ko\u015bci\u00f3\u0142ku \u015bw. Jak\u00f3ba i od tego\u017c dnia piwo \u201ezdarzy\u0142o si\u0119 zaraz i do tego czasu darzy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Z ci\u0119\u017ckich chor\u00f3b zostali uleczeni: \u201estary Szostek, mieszczanin ostroroski\u201d, \u201eJak\u00f3b Chudzik i jego \u017cona\u201d, \u201edziecko Adama Gozdeckiego, pisarza ostroroskiego\u201d i \u201euczciwy Jan Zagrodnik z wsi Rudek\u201d.<\/p>\n\n\n\n

(Ci\u0105g dalszy nast\u0105pi).<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat\u0142a i ognie nocne (cz\u0119\u015b\u0107 5)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pos\u0142uchajmy, co opowiada o swojem uleczeniu ten ostatni: \u201e…ja b\u0119d\u0105c wielk\u0105 niemoc\u0105 tak w r\u0119ce jako i w nogi zara\u017cony tak dalece, \u017ce ani r\u0119k\u0105 ani nog\u0105 nie mog\u0142em w\u0142adn\u0105\u0107, a b\u00f3lu w nich \u017cadnego nie czu\u0142em i cho\u0107 mi\u0119 szczypano, \u017cadna mi\u0119 bole\u015b\u0107 nie dotyka\u0142a. Cyrulik powiedzia\u0142, \u017ce to by\u0142o powietrzem zara\u017cenie, gdy mi\u0119 gorza\u0142k\u0105 tarto, nie czu\u0142em na ciele. Le\u017c\u0105c tedy w tej chorobie przez dziewi\u0119\u0107 niedziel, przyszed\u0142 do mnie Jan Murek, mieszczanin ostrorogski, i radzi\u0142 mi, \u017cebym si\u0119 ofiarowa\u0142 do \u015bw. Jak\u00f3ba na Piaskowo. \u00abOfiarujcie\u017c mi\u0119 i ja si\u0119 ofiaruj\u0119\u00bb (rzek\u0142em). Potem w czwartek (bo si\u0119 to dzia\u0142o ofiarowanie w sobot\u0119) bez wszelakiej mojej mocy trzej ch\u0142opi w\u0142o\u017cyli mi\u0119 na w\u00f3z i zawie\u017ali na Piaskowo i wzi\u0105\u0142 mi\u0119, z woza jeden z \u017con\u0105 moj\u0105 i znie\u015bli mi\u0119 do ko\u015bcio\u0142a; tam s\u0142ucha\u0142em Mszy \u015bw., kt\u00f3rom by\u0142 zakupi\u0142, tam\u017ce obnie\u015bli mi\u0119 trzy razy naoko\u0142o o\u0142tarza, za\u015b mi\u0119 w\u0142o\u017cyli na w\u00f3z i do domu zawie\u017ali. Nazajutrz za\u015b zrana uczu\u0142em w r\u0119ku i nogach znaczn\u0105 w\u0142adz\u0119, bom r\u0119koma donosi\u0142 j\u0119dz\u0119 do g\u0119by i nogami pocz\u0105\u0142em rusza\u0107 dobrze, je\u015b\u0107 smacznie. W tydzie\u0144 potem zupe\u0142nie przyszed\u0142em do zdrowia i do ko\u015bcio\u0142a farskiego na spowied\u017a wielkanocn\u0105; co wszystko przypisuj\u0119 najprz\u00f3d P. Bogu i \u015bw. Jak\u00f3bowi, kt\u00f3remum si\u0119 w tej chorobie ofiarowa\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nawet w strasznym po\u017carze, nie opu\u015bci\u0142 \u015bw. Jak\u00f3b prosz\u0105cych Jego pomocy mieszka\u0144cowi Ostroroga. Cudownie wr\u0119cz uszed\u0142 po\u017cogi m. in. dobytek \u201euczciwego Jana Murkowicza, mieszczanina ostrorogskiego\u201d, kt\u00f3ry \u201ena komisji osobnej w roku 1672. dnia 17 czerwca, pod przysi\u0119g\u0105 z trzema \u015bwiadkami te s\u0142owa zezna\u0142: Cudownie mi\u0119 P. B\u00f3g zachowa\u0142 przez przyczyn\u0119 \u015bw. Jak\u00f3ba podczas po\u017caru wielkiego, kiedy ca\u0142y prawie Ostror\u00f3g zgorza\u0142 w sobot\u0119 czwart\u0105 po Wielkiej Nocy, bom mu si\u0119 cale w tem niebezpiecze\u0144stwie ofiarowa\u0142. Postrzeg\u0142y bowiem, \u017ce si\u0119 ju\u017c wi\u0119ksza po\u0142owa miasta spali\u0142a, a ogie\u0144 pod wiatr szed\u0142 i zbli\u017ca\u0142 si\u0119 ku domowi memu, jam z tego postrachu poszed\u0142 do sadku i pad\u0142szy krzy\u017cem, zawo\u0142a\u0142em do P. Boga do \u015bw. Jak\u00f3ba, wejrzawszy na jego ko\u015bci\u00f3\u0142, aby mi\u0119 i innych broni\u0142, bo ju\u017c trudno by\u0142o od ludzi spodziewa\u0107 si\u0119 pomocy w takim ogniu. I takem z \u0142aski Bo\u017cej wolny od ognia tego zosta\u0142, lubo si\u0119 tak blisko chlew s\u0105siedzki i domek spali\u0142, \u017ce i na chlewie moim ju\u017c si\u0119 snopki zajmowa\u0142y zaraz przy domu, kt\u00f3rem ja z Czeka\u0142kiem, wo\u0142aj\u0105c na \u015bw. Jak\u00f3ba, snadno zrzuci\u0142 i bez wody (o kt\u00f3r\u0105 trudno by\u0142o); snadno\u015bmy ogie\u0144 ugasili, i tak domu mojego P. B\u00f3g i w tej po\u0142aci o\u015bm dom\u00f3w obroni\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wiarygodno\u015b\u0107 powy\u017cszego zeznania potwierdzaj\u0105 zeznania trzech \u015bwiadk\u00f3w, mieszczan ostroroskich: Tomasza Litkowskiego, Grzegorza Gl\u0119daya i Franciszka Czeka\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy \u201es\u0142ysza\u0142 Jana Murkowicza, wo\u0142aj\u0105cego na \u015bw. Jak\u00f3ba, aby go obroni\u0142 od ognia, kiedy miasto wszystko gorza\u0142o\u201d i sam zach\u0119ci\u0142 go do oddania si\u0119 w opiek\u0119 patronowi ko\u015bci\u00f3\u0142ka piaskowskiego w s\u0142owach: \u201eTy\u015b s\u0142uga \u015bw. Jak\u00f3ba, ofiaruj mu si\u0119\u201d. B\u00f3g wys\u0142ucha\u0142 Murkowicza, cho\u0107 \u201eogie\u0144 pod wiatr mocno szed\u0142 i od jego domu, ledwie na sze\u015b\u0107 \u0142okci, stajenka nie ma\u0142a przez drog\u0119 zgorza\u0142a, nawet i chlew jego przy domu ju\u017c pocz\u0105\u0142 pali\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Franciszek Czeka\u0142ka dodaje: \u201eJako\u017c sna\u0107 cudownie P. B\u00f3g obroni\u0142, Murkowicza bom ja na mojej cha\u0142upie, kt\u00f3ra podle niego stoi, ledwie wytrwa\u0142 od gor\u0105ca i Jan, brat m\u00f3j, olmdlawszy, spad\u0142 na ziemi\u0119; a dom Murkowicza by\u0142 blisko ognia na cztery zagony, bo tam Damisi\u00f3w chlew zgorza\u0142 i na chlewie Murkowicza ju\u017c si\u0119 by\u0142y snopki zaj\u0119\u0142y, ale\u015bmy uratowali\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pomocy \u015bw. Jak\u00f3ba zawdzi\u0119cza r\u00f3wnie\u017c swoje uzdrowienie ks. Tomasz Borski z Ostroroga. \u201eMiewa\u0142em ci\u0119\u017ckie \u0142amanie w nogach i w r\u0119ce lewej \u2013 zeznaje on na komisji w dniu 23 wrze\u015bnia 1672 r. \u2013 tak \u017ce mi nogi i r\u0119ka puch\u0142a, a potem sk\u00f3ra z nich od b\u00f3lu odchodzi\u0142a. A cierpia\u0142em t\u0119 chorob\u0119 ka\u017cdego roku, czasem trzy, czasem cztery, czasem dwie niedziele, prawie przez dziesi\u0119\u0107 lat, tak dalece, \u017cem si\u0119 i na \u0142\u00f3\u017cku moc\u0105 swoj\u0105 obr\u00f3ci\u0107 nie m\u00f3g\u0142 dla \u0142amania w ko\u015bciach. Za\u017cywa\u0142em na to r\u00f3\u017cnych z wielkim kosztem moim tak od cyrulik\u00f3w, jako te\u017c z aptek lekarstw, nic nie pomaga\u0142y. Ofiarowa\u0142em si\u0119 zatem w tych bole\u015bciach moich, pierwszego roku tej choroby, z podarunkiem \u015blubnym najpierw do \u015bw. Koubordjusza, kt\u00f3rego relikwja znaczna w ko\u015bciele naszym ostrorogskim zosta\u0142a, potem do obrazu cudownego Panny Naj\u015bwi\u0119tszej Szamotulskiej tak\u017ce z \u015blubnych par\u0119 tabliczek srebrnych, late temu jest cztery albo pi\u0119\u0107, a nic mi nie pomog\u0142o. Patrzcie ofiarowa\u0142em si\u0119 podczas ognia latosiego ostrorogskiego po Wielkiej Nocy, te\u017c chorob\u0119 cierpi\u0105c, do \u015bw. Jak\u00f3ba na Piaskowo cum voto (z podarkiem), zaraz mi si\u0119 nazajutrz poprawi\u0142o… i od tych czas\u00f3w nigdy mi si\u0119 ta choroba nie wr\u00f3ci\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n

(Ci\u0105g dalszy nast\u0105pi).<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat\u0142a i ognie nocne (cz\u0119\u015b\u0107 6)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie zawiod\u0142a si\u0119 te\u017c w swej ufno\u015bci matka \u201euczciwego Adama Rataya z G\u0142uchowa\u201d, kt\u00f3ry za przyczyn\u0105 \u015bw. Jak\u00f3ba uratowa\u0142 ostatni\u0105, chudob\u0119 swoj\u0105. \u201eJest b\u0142oto w ko\u0144cu jeziora naszego g\u0142uchowskiego, \u2013 m\u00f3wi \u2013, kt\u00f3rem si\u0119 pospolicie byd\u0142o traw\u0105 truje. Jako z Nosalewa troje byd\u0142a i mnie samemu ja\u0142owica przed dwiema laty tam struta zdech\u0142a, dla kt\u00f3rego tam b\u0142ota wszyscy z byd\u0142em strzeg\u0105 si\u0119. Lato\u015b przed \u015bw. Jak\u00f3bem ubieg\u0142a tam krowa moja du\u017ca, id\u0105c do domu; wyszed\u0142szy z b\u0142ota, zaraz si\u0119 uderzy\u0142a o ziemi\u0119 wzd\u0105wszy si\u0119 jak beczka, oczy jej w s\u0142up stan\u0119\u0142y, ju\u017cem jej chcia\u0142 dorzn\u0105\u0107. Matka \u017cony mojej pad\u0142szy krzy\u017cem, ofiarowa\u0142a j\u0105 do \u015bw. Jak\u00f3ba na Piaskowo i obiecali\u015bmy da\u0107 na Msz\u0119 \u015bw. Zaraz si\u0119 pocz\u0119\u0142a rusza\u0107 i sama o swojej mocy wsta\u0142a i do domu bieg\u0142a zdrowa…\u201d.<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3reczka Andrzeja z G\u0142uchowa, licz\u0105ca dwa lata, \u201eprawie z pieluszek kaduk na ka\u017cdym nowiu miesi\u0105ca cierpia\u0142a tak wielki, \u017ce nieraz prawie umiera\u0142a\u201d. Zrozpaczeni rodzice ofiarowali j\u0105 do \u015bw. Jak\u00f3ba i \u201ezaraz od czasu tego choroba ci\u0119\u017cka jej usta\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wypada nam zanotowa\u0107 jeszcze jedno cudowne uzdrowienie dziecka Wojciecha Mizery, cha\u0142upnika z Chojna, kt\u00f3ry \u201epod przysi\u0119g\u0105 te s\u0142owa zezna\u0142: Mam c\u00f3reczk\u0119 w czterech lat, kt\u00f3ra przed p\u00f3\u0142tora lat tak by\u0142a na oczy schorza\u0142a, i\u017c najmniejszej rzeczy nie widzia\u0142a; na oczach jej by\u0142a b\u0142onka jak paj\u0119czyna i trwa\u0142a ta \u015blepota jej prawie przez p\u00f3\u0142tora lata. Pr\u00f3bowali\u015bmy jej \u015blepoty, zawsze powiada\u0142a, i\u017c nie widzi jako\u017c by\u0142o zna\u0107 po tem, \u017ce ka\u017cdej rzeczy mara\u0142a. Ofiarowali\u015bmy j\u0105 z rady przyjaci\u00f3\u0142 do \u015bw. Jak\u00f3ba i \u017ce\u015bmy mieli, da\u0107 na Msz\u0119 \u015bw. w dzie\u0144 \u015bw. Jak\u00f3ba i trwa\u0107 z ni\u0105 w ko\u015bciele na Piaskowie przez wszystko nabo\u017ce\u0144stwo i take\u015bmy uczynili. Po nabo\u017ce\u0144stwie przy\u015bli\u015bmy do Murka krawca i tam siedz\u0105c, poda\u0142em jej bia\u0142ego chleba, pytaj\u0105c, co to jest. Odpowiedzia\u0142a: \u00abKo\u0142acz\u00bb. Potem pyta\u0142em jej: \u00abReginko widzisz mi\u0119\u00bb. Odpowiedzia\u0142a: \u00abWidz\u0119\u00bb. Ja z rado\u015bci do\u015bwiadczaj\u0105c si\u0119 dalej, rzuci\u0142em jej szel\u0105g na ziemi\u0119, aby go szuka\u0142a, a\u017c go ona zaraz podnios\u0142a. I od tego czasu pocz\u0119\u0142a dobrze patrze\u0107 i teraz z \u0142aski Bo\u017cej dobrze widzi i ma pi\u0119kne oczy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Liczny poczet cudownie uzdrowionych lub ocalonych z niebezpiecze\u0144stw za przyczyn\u0105 Patrona ko\u015bcio\u0142a w Piaskowie zamyka \u201eszlachetna Pani Zofja Bobolecka, lat 24 maj\u0105ca\u201d, kt\u00f3ra zezna\u0142a, \u201e\u017ce w ci\u0119\u017ckiej swojej niemocy bia\u0142og\u0142owskiej, r\u00f3\u017cnych za\u017cywaj\u0105c sposob\u00f3w i bacz\u0105c, \u017ce jej nic nie pomaga\u0142y, wzi\u0105wszy ufno\u015b\u0107 do przyczyny \u015bw. Jak\u00f3ba\u201d powr\u00f3ci\u0142a rych\u0142o do zdrowia.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Legenda o ko\u015bciele \u015bw. Jak\u00f3ba w Piaskowie wspomina o \u015bwiat\u0142ach, kt\u00f3re w noce ciemne nape\u0142nia\u0142y wn\u0119trze kaplicy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czy to tylko legenda \u2013 niech po\u015bwiadcz\u0105 ci, kt\u00f3rzy w\u0142asnemi oczyma ogl\u0105dali to niezwyk\u0142e zjawisko ze \u201e\u015bwiat\u0142ami i ogniami nocnemi… w ko\u015bciele i oko\u0142o ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wojciech Bural, kmie\u0107 ze wsi Kleczewo, pytany przez komisarzy dnia 16 marca 1672 r., \u201epod przysi\u0119g\u0105 te s\u0142owa zezna\u0142: I\u017c widzia\u0142em ognie jakoby trzy pary \u015bwiec sz\u0142o od jeziora z tej strony ko\u015bcio\u0142a: i sz\u0142o po cmentarzu i wesz\u0142o do ko\u015bcio\u0142a i tam si\u0119 w ko\u015bciele z godzin\u0119 \u015bwieci\u0142o; bo\u015bmy powoli, troje nas przypatruj\u0105c si\u0119 jechali: by\u0142em ja i Grzegorz Ruchay i \u017cona jego. I patrzeli\u015bmy na to wszystko troje. Dzia\u0142o to si\u0119 w dzie\u0144 \u015bw. Andrzeja Aposto\u0142a z p\u00f3\u0142torej godziny w noc wieczora, gdy\u015bmy z Ostroroga do domu jechali. A by\u0142a tak ciemna noc, i\u017c nietylko miesi\u0105ca, ale i \u017cadnej gwiazdy nie by\u0142o wida\u0107, ledwie drog\u0119 i palec przed sob\u0105 wida\u0107 by\u0142o…\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zeznania Burala potwierdza w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci wspomniany wy\u017cej Grzegorz Ruchay i jego \u017cona, Anastazja. Pierwszy dodaje, \u017ce \u015bwiat\u0142o wesz\u0142o do wn\u0119trza przez uchylone drzwi ko\u015bcio\u0142a, a by\u0142o ono tak wielkie, \u201ejakoby kilka pochodni gorej\u0105cych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Tajemnicze \u015bwiat\u0142a widzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c Marcin Ratay z Zapustu. \u201ePrzed dwiema laty \u2013 zezna\u0142 na komisji \u2013 jad\u0105c z m\u0142yna Obrzycka, b\u0119d\u0105c trze\u017awy, bom tego dnia piwa nie pi\u0142, widzia\u0142em w ko\u015bci\u00f3\u0142ku \u015bw. Jak\u00f3ba na Paskowie \u015bwiat\u0142o wielkie i drzwi otwarte, przez kt\u00f3re si\u0119 to \u015bwiat\u0142o wydawa\u0142o; i prze\u017cegna\u0142em si\u0119, a nie wzi\u0105\u0142 mnie strach \u017caden. By\u0142o to o p\u00f3\u0142nocy przed Bo\u017cem Narodzeniem. Noc by\u0142a ciemna. Ksi\u0119\u017cyc nie \u015bwieci\u0142, lubo gwiazdy wida\u0107 by\u0142o. Ten\u017ce \u015bwiadek przed rokiem, tak\u017ce przed Bo\u017cem Narodzeniem, jad\u0105c z Ostroroga do domu godziny ze dwie w noc: widzia\u0142em przez okna ko\u015bci\u00f3\u0142ka \u015bw. Jak\u00f3ba ogie\u0144 i \u015bwiat\u0142a jasne, a noc bardzo ciemna by\u0142a, bo deszcz pada\u0142, i powr\u00f3ci\u0142em (m\u00f3wi) umy\u015blnie do Pilarza, abym im o tem \u015bwietle powiedzia\u0142. Wyszed\u0142 Jak\u00f3b Rzepka i Anna, siostra jego, i widzieli\u015bmy to \u015bwiat\u0142o, stoj\u0105c za miastem chwil\u0119, a jam po tem do domu, prze\u017cegnawszy si\u0119, odjecha\u0142…\u201d.<\/p>\n\n\n\n

(Doko\u0144czenie nast\u0105pi).<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat\u0142a i ognie nocne (cz\u0119\u015b\u0107 7)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak\u00f3b Rzepka odrzuca kategorycznie twierdzenie, jakoby mia\u0142 owej nocy tylko z\u0142udzenie co do tych \u015bwiate\u0142. \u201eByli\u015bmy natenczas przy dobrem baczeniu, bo\u015bmy niewiele pili\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wielkiego strachu nabawi\u0142a si\u0119 na widok \u015bwiate\u0142 mieszczka z Ostroroga, Jadwiga Czuramska, kt\u00f3ra ujrza\u0142a \u201e\u015bwiat\u0142o we drzwiach pobocznych po lewej stronie\u201d. Kiedy wioz\u0105cy j\u0105 Walenty, parobek Wojciecha Bura\u0142y, kmiecia z Kluczewa, zwr\u00f3ci\u0142 jej uwag\u0119 na p\u0142on\u0105ce \u015bwiat\u0142o, \u201estrach j\u0105 (w)zi\u0105\u0142 a\u017ce siej sukni\u0105 na g\u0142ow\u0119 zakry\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jakie stanowisko zaj\u0105\u0142 konsystorz, wobec tych \u201e\u015bwiate\u0142 i ogni nocnych\u201d \u2013 dzi\u015b dok\u0142adnie nie wiemy, faktem jednak jest \u2013 jak nas pouczaj\u0105 zacytowane wy\u017cej uznania (pod przysi\u0119g\u0105!) naocznych \u015bwiadk\u00f3w \u2013 \u017ce tajemnicze zjawisko nie by\u0142o rzadko\u015bci\u0105. Czy mo\u017cna je sobie wyt\u0142umaczy\u0107 w spos\u00f3b naturalny, nie da si\u0119 z ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015bci\u0105 powiedzie\u0107. Trudno jednak przypuszcza\u0107, aby tylu naocznych \u015bwiadk\u00f3w uleg\u0142o z\u0142udzeniom.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119cej ju\u017c zapewne legendy zawiera w sobie opowiadanie \u201eo sierpie do r\u0119ki przyros\u0142ym, kt\u00f3ry na tem\u017ce miejscu (t. j. w ko\u015bciele \u015bw. Jak\u00f3ba w Piaskowie) przy Mszy \u015bw. i komu odpad\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Legenda ta w zeznaniu wspomnianego przez nas ks. Walentego Wronicza brzmi nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

\u201eDziewka robotna z Wierzchocina, mila od Ostroroga (jakom s\u0142ysza\u0142) \u017c\u0119\u0142a zbo\u017ce na polu w dzie\u0144 \u015bw. Marji Magdaleny. Czyli na ukaranie, czyli te\u017c na ws\u0142awienie \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a, sierp przyr\u00f3s\u0142 jej do r\u0119ki prawej tak mocno, \u017ce w zamku ostroroskim zostaj\u0105cy heretycy, nie wierz\u0105c temu, przywo\u0142ali dziewk\u0119 i sierp od r\u0119ki od\u0142\u0105czy\u0107 usio\u0142ow.; \u017cadn\u0105 jednak miar\u0105 oderwa\u0107 go nie mogli. Sta\u0142 jeszcze natenczas ko\u015bci\u00f3\u0142ek na tem Piastowie zmurowany i kap\u0142an katolickiej wiary mia\u0142 pilne o nim zawiadowanie. W tak cudownem skaraniu utrapiona \u017cynarka zostawszy, na dzie\u0144 \u015bw. Jak\u00f3ba wielk\u0105 wiar\u0105 ufaj\u0105c, \u017ce mia\u0142a by\u0107 pocieszona, ofiarowa\u0142a si\u0119 na to miejsce, na kt\u00f3rym gdy w \u015bwi\u0119to pomienionego Aposto\u0142a \u015bw. Przenaj\u015bwi\u0119tsza ofiara odprawowa\u0142a si\u0119, podczas podniesienia Sakramentu Przenaj\u015bwi\u0119tszego ona te\u017c r\u0119k\u0119 podnios\u0142a, a wtem sierp jej od r\u0119ki odpad\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Tyle ks. Wronicz. Autor \u201e\u015awiate\u0142 y ogni nocnych\u201d \u2013 ks. Rossigroch dodaje od siebie: \u201ePodobn\u0105 a prawie jedn\u0105 relacj\u0119 pod przysi\u0119g\u0105 oddali pomienieni doznanych dobrodziejstw Boskich \u015bwiadkowie, ludzie godni wiary, wszyscy si\u0119 o tym sierpie do r\u0119ki przyros\u0142ym zgadzaj\u0105cy, \u017ce na tem miejscu w ko\u015bciele \u015bw. Jak\u00f3ba Aposto\u0142a na Piastowie przy Mszy \u015bw. podczas podniesienia Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu widocznie sierp odpad\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W konkluzji za\u015b stwierdza: \u201eO kt\u00f3rym sierpie, opr\u00f3cz niniejszych \u015bwiadectw, tak stateczn\u0105 jest od lat niepami\u0119tnych tradycja albo podanie, i\u017c lata latom i czasy czasom ludzie starzy m\u0142odym ten cud do wiadomo\u015bci, jako rzecz pewn\u0105 i nie omyln\u0105, a pami\u0119ci wiecznej godn\u0105, podawali, tak i\u017c trudno i niepodobna temu wiary nie dawa\u0107, co Boska si\u0142a uczyni\u0107 chcia\u0142a na poha\u0144bienie wieczne bezecnej herezji, dni \u015bwi\u0119te i uroczyste Rzymskiego Ko\u015bcio\u0142a gwa\u0142c\u0105cej, a na ws\u0142awienie \u015bwi\u0119tych Bo\u017cych, kt\u00f3rych przyczyna u Majestatu Boskiego jest wa\u017cna i skuteczna, uciekaj\u0105cym si\u0119 do nich pomocy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na tem zamykamy omawianie pracy ks. Rossigrocha. Odpowiednie wnioski historycy wyci\u0105gn\u0105 sobie sami i nie omieszkaj\u0105 bezw\u0105tpienia si\u0119gn\u0105\u0107 po materja\u0142 do samego pierwodruku (Bibljoteka Raczy\u0144skich, sygnatura \u2013 VII. F. f. 5.). Wa\u017cnym b\u0119dzie dla nich szczeg\u00f3lnie umieszczony w ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki dekret, stwierdzaj\u0105cy badania komisarzy, i list biskupa St. de Magna Chrz\u0105st\u00f3w – Wierzbowskiego do przewodnicz\u0105cego komisji ostroroskiej, ks. dr. Stefana Moreskiego. My dekret, jak i \u00f3w list pomijamy, aby nie rozszerza\u0107 zbytnio szczup\u0142ych ram niniejszego szkicu.<\/p>\n\n\n\n

O ile nam si\u0119 uda \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 z warszawskiej Bibljoteki Uniwersyteckiej ks. Rossigrocha: \u201eSummarjusz powt\u00f3rny \u0142ask i dobrodziejstw Boskich po cudownem \u015bw. Jak\u00f3ba miejscu… podczas wojny tureckiej…\u201d (Pozna\u0144 1676 r.) to zaznajomimy natychmiast Czytelnik\u00f3w z tre\u015bci\u0105 tej drugiej ksi\u0105\u017cki, odnosz\u0105cej si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jak\u00f3ba w Piastowie pod Ostrorogiem.<\/p>\n\n\n\n

Odpis za: \u201eGazeta szamotulska\u201d, nr 62-68, rok 1934.<\/p>\n\n\n\n

16. Poczt\u00f3wka z Ostroroga (niem. Scharfenort) \u2013 ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, szko\u0142a katolicka i Rynek. Przed 1918. Udost\u0119pnili A. i S. Sibilscy
\"\" <\/p>\n\n\n\n

17-19. Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pw. Wniebowzi\u0119cia NMP w Ostrorogu. Fot. P. Pojasek
\"\"<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

20-21. Katedra \u015bw. Jakuba w Santiago de Compostela. Fot. K. M\u0142ynarczyk
\"\"<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

22. Rze\u017aba \u015bw. Jakuba w o\u0142tarzu w katedrze jak wy\u017cej. Fot. K. M\u0142ynarczyk
\"\" <\/p>\n\n\n\n

23. Relikwiarz \u015bw. Jakuba w kszta\u0142cie trumny w katedrze jak wy\u017cej. Fot. K. M\u0142ynarczyk
\"\" <\/p>\n\n\n\n

24-25. W. Przybysz \u201eZbi\u00f3r pie\u015bni cudownych miejsc Biezdrowa i okolicy\u201d, Pozna\u0144 1932. W\u0142asno\u015b\u0107 P. Pojasek
\"\" <\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O ksi\u0119dzu Rossigrochu i rycinie \u015awi\u0119tego Jakuba w Ostrorogu (pami\u0105tka z XVII wieku) Zbieraj\u0105c przed kilku laty materia\u0142y do szkicu o cudownym krucyfiksie z ko\u015bcio\u0142a w Biezdrowie mia\u0142em okazj\u0119 przejrze\u0107 prac\u0119 o polskiej grafice religijnej autorstwa Alfreda Brosiga, pt. \u201eImagines miraculosae\u201d (Pozna\u0144 1935), w kt\u00f3rej natkn\u0105\u0142em si\u0119 m.in. na miedzioryt z wizerunkiem \u015bw. Jakuba Wi\u0119kszego […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":389,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,9,10],"tags":[91,93,92],"class_list":{"0":"post-388","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-ludzie","9":"category-miejsca","10":"tag-miedzioryt","11":"tag-sw-jakub","12":"tag-unikatowa-grafika","13":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=388"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":390,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/388\/revisions\/390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/389"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}