{"id":385,"date":"2016-07-27T11:50:49","date_gmt":"2016-07-27T09:50:49","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=385"},"modified":"2021-04-30T11:52:05","modified_gmt":"2021-04-30T09:52:05","slug":"wroniecka-jagusia","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=385","title":{"rendered":"Wroniecka Jagusia"},"content":{"rendered":"\n

Wroniecka Jagusia \u2013 Agnieszka \u015amigaj (1870-1949)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eCz\u0142owiek tak d\u0142ugo \u017cyje,<\/p>\n\n\n\n

jak d\u0142ugo trwa pami\u0119\u0107 o nim…\u201d<\/p>\n\n\n\n

W roku 1998 na \u0142amach \u201eWronieckich Spraw\u201d (3\/1998, s. 5-6) p. Wanda Pierzchlewiczowa przypomnia\u0142a zwi\u0105zan\u0105 z naszym miastem niezwyk\u0142\u0105 posta\u0107, jak\u0105 by\u0142a niejaka Jagusia, czyli Agnieszka \u015amigaj. Poni\u017cej udost\u0119pniam artyku\u0142 p. Wandy, w kt\u00f3rym w spos\u00f3b bardzo ujmuj\u0105cy przedstawi\u0142a bohaterk\u0119 swych wspomnie\u0144. Na ko\u0144cu tekstu autorka zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 z apelem o ewentualne sprostowanie lub uzupe\u0142nienie zebranych informacji oraz o udost\u0119pnienie do publikacji zdj\u0119cia Jagusi, kt\u00f3rym niestety sama nie dysponowa\u0142a. Tego samego roku w jednym z kolejnych numer\u00f3w przywo\u0142anej powy\u017cej gazety ukaza\u0142a si\u0119 fotografia Jagusi, kt\u00f3r\u0105 w odpowiedzi na apel przys\u0142ali pa\u0144stwo Nowaccy z Poznania.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

1. Wycinek z \u201eWronieckich Spraw\u201d (8\/1998, s. 9) ze zdj\u0119ciem Jagusi nades\u0142anym przez pp. Nowackich z Poznania<\/p>\n\n\n\n

Zdaje si\u0119, \u017ce o wronieckiej Jagusi poza wy\u017cej wymienion\u0105 pisali jedynie p. Eligiusz Ratajczak (syn ostatniego przedwojennego burmistrza Wronek) oraz p. Leszek Musielak. Pierwszy z nich umie\u015bci\u0142 o naszej bohaterce zabawn\u0105 anegdot\u0119 w autobiografii, pt. \u201eC.V. Taki sobie, acz nieco zagmatwany, chaotyczny \u017cyciorys Eligiusza Ratajczaka\u201d, Ka\u017amierz 2008 (wydanie internetowe, s. 28-29). Drugi z kolei odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do postaci Jagusi w II cz\u0119\u015bci swych \u201eWronieckich reminiscencji: wspomnie\u0144 Leszka Musielaka\u201d, kt\u00f3re wysz\u0142y drukiem w \u201eGo\u0144cu Ziemi Wronieckiej\u201d (8\/2015, s. 24). Tak\u017ce oba kr\u00f3tkie wspomnienie przytaczam tu w ca\u0142o\u015bci. Ponadto zamieszczam kilka starych zdj\u0119\u0107 z wizerunkiem Jagusi ze zbior\u00f3w prywatnych oraz muzeum wronieckiego, kt\u00f3re przenios\u0105 nas w klimat opisanego okresu lat 30 i 40 ubieg\u0142ego wieku. Ca\u0142o\u015b\u0107 za\u015b zamykaj\u0105 zebrane przeze mnie informacje pochodz\u0105ce od paru wronczanek oraz z aktu zgonu.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Pojasek. Wronki, czerwiec-lipiec 2016 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 Wandy Pierzchlewicz, pt. \u201eJAGUSIA\u201d:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eNad twoim domeczkiem<\/p>\n\n\n\n

\u015bpiewaj\u0105 skowroneczki…\u201d<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tam j\u0105 tak dawno, jak dawno pami\u0119tam siebie, kochane miasteczko nad Wart\u0105, migocz\u0105ce rzek\u0105 pod lasem i wysmuk\u0142\u0105 latarni\u0119 po\u015brodku rynku.<\/p>\n\n\n\n

Po prostu by\u0142a \u2013 od tych najdawniejszych czas\u00f3w. Musia\u0142a ju\u017c by\u0107 wiekowa, cho\u0107 kolorowe \u0142aszki \u2013 nosi\u0142a si\u0119 ni to z krakowska, ni to z \u0142owicka \u2013 i ogorza\u0142a zdrowa cera myli\u0142y wszystkie rachuby. Widywa\u0142o si\u0119 j\u0105 co dzie\u0144 na ulicy, wystrojon\u0105, barwn\u0105, od\u015bwi\u0119tn\u0105. Na modrej czy karminowej sp\u00f3dnicy bieli si\u0119 fartuszek, pod szyj\u0105 przy \u015bnie\u017cnej koszuli sterczy wykrochmalona kryza, powiewaj\u0105 wst\u0105\u017ceczki i mieni\u0105 si\u0119 korale.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

2. Fotografia Agnieszki \u015amigaj z albumu ks. prob. Piotra Str\u00f3\u017cy\u0144skiego. Udost\u0119pni\u0142 P. Nowak<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b my\u015bl\u0119, \u017ce Jagusia \u015amigaj przyci\u0105ga\u0142a oczy; posta\u0107 tak bardzo malownicza i niew\u0105tpliwie egzotyczna na tle szarych uliczek i szarej codzienno\u015bci dawnych Wronek. Kroczy statecznie \u2013 porusza si\u0119 troch\u0119 na wz\u00f3r pacynek teatru kukie\u0142kowego \u2013 w powadze i \u015bwiadomo\u015bci wysokich swoich funkcji: odwiedzi dzi\u015b Kazimierza lub Zofi\u0119 czy Barbar\u0119. Tak. Bo dzie\u0144 w dzie\u0144 zaj\u0119cie albo \u2013 trafniej \u2013 s\u0142u\u017cb\u0119 Jagusi stanowi\u0142o chodzenie z gratulacjami, sk\u0142adanie \u017cycze\u0144. Zawsze przecie\u017c w otoczeniu kto\u015b \u015bwi\u0119ci imieniny, pobiera si\u0119, chrzci dziecko. Co rok w klepsydrze czasu przesypuj\u0105 si\u0119 grudnie z Dobr\u0105 Nowin\u0105 i Wielkanoce z Weso\u0142ym Alleluja. Czasem u\u015bmiechnie si\u0119 fortuna i komu\u015b zdarzy si\u0119 wygra\u0107 na loterii czy z nag\u0142a otrzyma\u0107 spadek. Wszystkie te wydarzenia nie obejd\u0105 si\u0119 bez Jagusi. Obrz\u0105dkiem praktykowanym od dawna przyzwyczai\u0142a miejscow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 do swych oficjalnych jakoby i tutejszym kodeksem towarzyskim obj\u0119tych odwiedzin. Sk\u0105d jej si\u0119 to wzi\u0119\u0142o, kto j\u0105 do tego nak\u0142oni\u0142, kto przyuczy\u0142; jak sobie to zaj\u0119cie organizowa\u0142a, czy rozliczne terminy obejmowa\u0142a pami\u0119ci\u0105? \u2013 zastanawia\u0142am si\u0119 czasem, bo podobnego obyczaju nigdzie indziej nie spotka\u0142am.<\/p>\n\n\n\n

Jagusia trafia\u0142a wspania\u0142omy\u015blnie do wszystkich, tak\u017ce niezamo\u017cnych jubilat\u00f3w, kt\u00f3rzy wiele da\u0107 jej nie mogli, chocia\u017c \u2013 samotna \u2013 w ten spos\u00f3b zarabia\u0142a na \u017cycie. Po skromnych zau\u0142kach kr\u0105\u017cy\u0142a r\u00f3wnie cz\u0119sto, jak na pryncypialnej ulicy miasta. Z wyra\u017an\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 odwiedza\u0142a dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Samo sk\u0142adanie \u017cycze\u0144 stworzy\u0142o pe\u0142ny rytua\u0142. Jagusia prosi\u0142a obecnych o cisz\u0119, k\u0142ania\u0142a si\u0119 powa\u017cnie, niczym wirtuoz przed wyst\u0119pem solowym i podnosz\u0105c g\u0142os, zaczyna\u0142a swoj\u0105 misj\u0119: recytacj\u0119 powinszowania. By\u0142 to tekst wierszowany, inny na ka\u017cd\u0105 okazj\u0119, w najprzer\u00f3\u017cniejszych wariantach. Przypuszczalnie nigdy przez nikogo nie spisany, nawet przez ni\u0105 sam\u0105, bo pisa\u0107 podobno nie umia\u0142a. Przecie\u017c to ona ca\u0142\u0105 t\u0119 nieporadn\u0105, wzruszaj\u0105c\u0105, domoros\u0142\u0105 poezj\u0119 sk\u0142ada\u0142a. Jako\u015b nie wydawa\u0142o si\u0119 nikomu, by kiedykolwiek mog\u0142o Jagusi zabrakn\u0105\u0107. Niekt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105, \u017ce rytua\u0142 gratulacyjny zawiera\u0142 kr\u00f3tkie przerywniki \u2013 gesty taneczne, przytupywania tego szczeg\u00f3lnego mistrza ceremonii.<\/p>\n\n\n\n

Wiele lat min\u0119\u0142o od czasu, gdy odbiera\u0142am lub tylko wys\u0142uchiwa\u0142am Jagusinych \u017cycze\u0144. W pami\u0119ci, nie tylko mojej, bo rozpytywa\u0142am si\u0119 po\u015br\u00f3d starszych wronczan, pozosta\u0142y tego ledwo okruchy. Taka na przyk\u0142ad strofka liryczna, fragment oracji, otwieraj\u0105cy kadencj\u0119 wiersza:<\/p>\n\n\n\n

\u00abNad twoim domeczkiem<\/p>\n\n\n\n

\u015bpiewaj\u0105 skowroneczki…\u00bb<\/p>\n\n\n\n

Wystarczy mi po cichu powt\u00f3rzy\u0107 strof\u0119, a ju\u017c widz\u0119 \u2013 skupiona twarz, niecodzienna sylwetka, p\u0119k kwiecia \u0142\u0105kowego w r\u0119ku, je\u015bli to lato, albo zimow\u0105 por\u0105 zwini\u0119ta w tr\u0105bk\u0119 laurka. We wspomnieniach ko\u0142acze tak\u017ce inny dwuwiersz, uroczysty fina\u0142 tekstu \u017cycze\u0144, g\u0142oszony w wy\u017cszej tonacji:<\/p>\n\n\n\n

\u00abA dop\u00f3ki kum\u00f3r wody z morza nie wypije,<\/p>\n\n\n\n

niech nasz pan \u017cyje, niech \u017cyje!\u00bb<\/p>\n\n\n\n

Chodzi\u0142o niew\u0105tpliwie o poczciwego komara (zaczarowanego moc\u0105 poezji w kumora \u2013 dziewotwora); komara bez szans na wypicie morskiego bezmiaru, a wi\u0119c gwaranta d\u0142ugowieczno\u015bci solenizanta.<\/p>\n\n\n\n

Jagusia nosi\u0142a ze sob\u0105 ma\u0142y, p\u0142\u00f3cienny woreczek (niekt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 koszyczek), do kt\u00f3rego, po ucz\u0119stowaniu jej pieczywem i gorza\u0142k\u0105 \u2013 a jak\u017ce, nie gardzi\u0142a mocnym trunkiem, o czym powszechnie wiedziano \u2013 k\u0142ad\u0142o si\u0119 dar w naturze wed\u0142ug zasobno\u015bci domu: przygar\u015b\u0107 m\u0105ki, to wianek kie\u0142basy, to po\u0142e\u0107 s\u0142oniny, podobno zwyczajowo nie pieni\u0105dze. Swoje kolorowe szmatki, tako\u017c i laurki, kupowa\u0142a Jagusia za grosze, uciu\u0142ane ze sprzeda\u017cy grzyb\u00f3w czy jag\u00f3d le\u015bnych.<\/p>\n\n\n\n

I tak, normalnym rzeczy porz\u0105dkiem, mija\u0142y lata. Starzy umierali, dzieci dochodzi\u0142y wieku dojrza\u0142ego \u2013 i tylko w pejza\u017cu miasta trwa\u0142a Jagusia. Nikt nie umia\u0142 powiedzie\u0107, ile w\u0142a\u015bciwie ma lat, sk\u0105d pochodzi, w og\u00f3le niewiele o niej samej wiedziano. Zapytana, to wykpiwa\u0142a si\u0119 od odpowiedzi wierszowanym powiedzonkiem, to \u017cartem (\u00abWiele mam lat? Ile na stodole \u0142at\u00bb). M\u00f3wiono, \u017ce wysz\u0142a ze wsi, z biedniackiego gospodarstwa, \u017ce nie ma nikogo bliskiego.<\/p>\n\n\n\n

Potem przysz\u0142a wojna, druga \u015bwiatowa, i nie omin\u0119\u0142a naszego miasta. Rozproszy\u0142a ludzi szeroko po \u015bwiecie. Kiedy wiosn\u0105, roku czterdziestego pi\u0105tego, wraca\u0142am z d\u0142ugiej tu\u0142aczki, na ulicy najnormalniej spotka\u0142am wystrojon\u0105 starym obyczajem Jagusi\u0119. Ciep\u0142e wzruszenie nie pozwoli\u0142o mi wtedy oceni\u0107, jak bardzo zmieni\u0142 j\u0105 z\u0142y czas. Spostrzeg\u0142am to niebawem. Jagusia schud\u0142a, pochyli\u0142a si\u0119, nawet jako\u015b zmala\u0142a. Kolorowe sp\u00f3dnice ju\u017c nie furkota\u0142y na kr\u0119pej, okr\u0105g\u0142ej kiedy\u015b figurze, obwis\u0142y jakby, sflacza\u0142y. Ale najwa\u017cniejsze \u2013 Jagusia \u017ale widzia\u0142a. Posuwa\u0142a si\u0119 teraz wolno, z ostro\u017cno\u015bci\u0105 \u015blepc\u00f3w. Na swoje wyprawy na \u0142\u0105ki doprasza\u0142a dzieci, bo ju\u017c i kwiat\u00f3w spo\u015br\u00f3d traw nie odr\u00f3\u017cni\u0107 mog\u0142a. Podobno w latach okupacji dozna\u0142a wiele z\u0142ego traktowania i ci\u0119\u017ckiej pracy fizycznej, nie na jej wiek i si\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Tej wiosny wyzwolenia mia\u0142a wiele pilnych zaj\u0119\u0107, a spieszy\u0142a si\u0119, jakby jej ju\u017c niewiele czasu pozosta\u0142o. I ot\u00f3\u017c obchodzi\u0142a ca\u0142e miasto, dom po domu, ulica po ulicy. Kaza\u0142a \u015bcisza\u0107 rozmowy, pyta\u0142a imiennie, s\u0142abo widz\u0105c, o wszystkich \u2013 czy zdrowi, czy szcz\u0119\u015bliwie wr\u00f3cili do swoich. Potem zaczyna\u0142a okoliczno\u015bciowe \u017cyczenia, tym razem szczeg\u00f3lne, z okazji ni mniej ni wi\u0119cej… powrotu Ojczyzny. A jak\u017ce, wierszowane. By\u0142a tam mowa i o jutrzence, i o Ko\u015bciuszce dzielnym. Ko\u0144czy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie bogobojnie, jak frywolnie:<\/p>\n\n\n\n

\u00abI podni\u00f3s\u0142 Pan B\u00f3g paluszek do g\u00f3ry,<\/p>\n\n\n\n

Dot\u0105d \u2013 a nie dalej!<\/p>\n\n\n\n

Wzi\u0119\u0142y wi\u0119c szkopy swoje grube ty\u0142ki<\/p>\n\n\n\n

I uciekali, jak uciekali!\u00bb<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu wybuch\u0142 entuzjazm i nieodmiennie powszechny \u015bmiech. To te\u017c by\u0142a ostatnia Jagusina akcja. Zd\u0105\u017cy\u0142a uhonorowa\u0107 Wandy, Jan\u00f3w i W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, ale ju\u017c na Ann\u0119 wyda\u0142o si\u0119, \u017ce powa\u017cnie choruje. Dogl\u0105dali jej kolejno znajomi i s\u0105siedzi, coraz cz\u0119\u015bciej bywa\u0142a nieprzytomna. Wymrukiwa\u0142a pod nosem urywki \u017cycze\u0144, to zn\u00f3w niewyra\u017ane rozmowy. Zreszt\u0105 gas\u0142a spokojnie w pokoiku pe\u0142nym woni zasuszonych kwiat\u00f3w i zi\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Pewnego upalnego sierpniowego popo\u0142udnia odprowadzili\u015bmy j\u0105 na wieczny odpoczynek. Pochowano j\u0105 na cmentarzu parafialnym, pod koron\u0105 wonnej lipy i barwnym kobiercem r\u00f3\u017cnorodnego kwiecia. \u00abBo ka\u017cdy tu, panie, od siebie co\u015b znosi, nasadza, a\u017c pstro od kolor\u00f3w\u00bb \u2013 komentowa\u0142 spotkany grabarz.<\/p>\n\n\n\n

Z biegiem lat przybywa\u0142o grob\u00f3w, mno\u017cy\u0142y si\u0119 poch\u00f3wki Zak\u0142adu Karnego Wronki, szukano wolnych miejsc, a porz\u0105dkowej ekipie cmentarnej zabrak\u0142o obywatelskiej pami\u0119ci, czyje prochy kryje ukwiecony kopczyk. Mogi\u0142k\u0119 Jagusi skopano, nie wiem nawet, kiedy. \u017bal.<\/p>\n\n\n\n

Powracam czasem my\u015bl\u0105 do Jagusi. Widz\u0119 jej dni, kt\u00f3re przebieg\u0142y tak u\u017cytecznie, wszystkiemu woko\u0142o \u017cyczliwe, a wszelako powoli wymazywane przez up\u0142yw czasu z powszechnej pami\u0119ci. Ci jeszcze j\u0105 pami\u0119taj\u0105cy, mo\u017ce zechc\u0105 zatarty portret osoby wzbogaci\u0107 o jakie\u015b zdarzenie, mo\u017ce zapami\u0119tan\u0105 anegdot\u0119 lub Jagusine wierszyki \u2013 i napisa\u0107 do redakcji \u00abWronieckich Spraw\u00bb; mo\u017ce sprostuj\u0105 lub uzupe\u0142ni\u0105 informacje autorki niniejszego wspomnienia. W ten spos\u00f3b sp\u0142aca si\u0119 d\u0142ug w\u0142asnej pami\u0119ci. Bywa\u0142a kiedy\u015b Jagusia ch\u0119tnie fotografowana, a nu\u017c kto\u015b posiada jej podobizn\u0119 w swoim albumie rodzinnym.<\/p>\n\n\n\n

To ju\u017c koniec opowie\u015bci o wronieckiej Jagusi. Zadbajmy wsp\u00f3lnie, by jej obraz przywo\u0142any nie bez trudu po przesz\u0142o p\u00f3\u0142wieczu, m\u00f3g\u0142 zaja\u015bnie\u0107 pe\u0142ni\u0105 barw. Dobrze sobie na to zas\u0142u\u017cy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\u201eNad twoim domeczkiem<\/p>\n\n\n\n

\u015bpiewaj\u0105 skowroneczki…\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

3. Fotografia przedstawiaj\u0105ca najprawdopodobniej coroczne \u015bniadanie z okazji \u201eDnia Chorych\u201d organizowane w parafii \u015bw. Katarzyny w latach 30. XX wieku przez Stowarzyszenie Pa\u0144 Mi\u0142osierdzia \u015bw. Wincentego \u00e0 Paulo. W pierwszym roku (14 wrze\u015bnia 1933) udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o ponad 50 chorych, kt\u00f3rym pomaga\u0142o m.in. 8 sanitariusz\u00f3w z PCK. Na zdj\u0119ciu mo\u017cemy zobaczy\u0107 (stoj\u0105c\u0105 od lewej na tle dwuskrzyd\u0142owych wr\u00f3t) Agnieszk\u0119 \u015amigaj, pi\u0119ciu sanitariuszy, (w birecie i okularach) ks. prob. J\u00f3zefa Jasika i (m\u0142od\u0105 dziewczyn\u0119 w okularach z przodu) Gabriel\u0119 Kitzmann. Ta ostatnia by\u0142a c\u00f3rk\u0105 d\u0142ugoletniej prezeski \u201eWincentek\u201d Kazimiery Kitzmann; wykona\u0142a kilka wronieckich sztandar\u00f3w. Zbiory MZW<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Ze wspomnie\u0144 Eligiusza Ratajczaka:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eInna, bardzo ciekawa wroniecka posta\u0107 \u2013 Jagusia. Stare wronieckie pyry na pewno j\u0105 pami\u0119taj\u0105, nikt chyba nie zna\u0142 jej nazwiska, (i tu podpowiada mi nieoceniony Staszek Mozolewski, i\u017c nazywa\u0142a si\u0119 \u015amigaj i mieszka\u0142a, jeszcze po wojnie, w tzw. \u00abkazernie \u00bb przy ul. Sierakowskiej), ale Jagusi\u0119 zna\u0142 ka\u017cdy Wronczanin. Zawsze czy\u015bciutka w wykrochmalonej barwnej, plisowanej sp\u00f3dnicy, kolorowej bluzce, obwieszona koralami i zawsze… w stanie wskazuj\u0105cym na spo\u017cycie. \u015amiali\u015bmy si\u0119 z niej, gdy sz\u0142a ulic\u0105 zataczaj\u0105c si\u0119 i \u015bpiewaj\u0105c co\u015b tam lub mrucz\u0105c do siebie. Mia\u0142a jedn\u0105 cudown\u0105 cech\u0119: wiedzia\u0142a, kto z wronieckich notabli i kiedy mia\u0142 imieniny i z dok\u0142adno\u015bci\u0105 zegarka przychodzi\u0142a sk\u0142ada\u0107 \u017cyczenia, wierszem, kt\u00f3ry ko\u0144czy\u0142 si\u0119 zawsze tak: \u00ab… i niech nam pan naczelnik\/kierownik\/burmistrz itd. tak d\u0142ugo \u017cyje, a\u017c ten komar z tego morza tej wody nie wypije!\u00bb Tata pyta\u0142 potem \u00abWypi\u0142a by Jagusia troch\u0119?\u00bb \u00abA pewno, nic jeszczem w ustach dzi\u015b nie mia\u0142a\u00bb. Dostawa\u0142a kielich wina lub jakiej\u015b nalewki i odchodzi\u0142a. Ale nie zawsze: jednego roku przysz\u0142a ju\u017c zawiana i wypiwszy tego \u00abszmyrgulansa\u00bb by\u0142a tak gotowa, \u017ce p. Piasek, magistracki cz\u0142owiek do wszystkiego zosta\u0142 poproszony, by odwi\u00f3z\u0142 Jagusi\u0119 taczk\u0105 (!) do domu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Ze wspomnie\u0144 Leszka Musielaka:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eGeneralnie pani\u0105 \u00abJagusi\u0105\u00bb straszono ma\u0142e dzieci. By\u0142a to posta\u0107 charakterystyczna i charyzmatyczna zarazem. Prawdziwa legenda Wronek. Pani \u00abJagusia\u00bb mieszka\u0142a na ul. Sierakowskiej przed wiaduktem kolejowym. Niejeden agent m\u00f3g\u0142by jej pozazdro\u015bci\u0107 sposobu zdobywania wiedzy o datach imienin notabli, wesel i innych wa\u017cnych wydarzeniach miasta i okolic. Zainteresowani lokalnymi wie\u015bciami (tak\u017ce ploteczkami) cz\u0119sto odwdzi\u0119czali si\u0119 r\u00f3\u017cnymi drobnymi prezentami albo… cz\u0119stowali nasz\u0105 bohaterk\u0119 czym\u015b mocniejszym, po czym wy\u015bpiewywa\u0142a na ca\u0142\u0105 okolic\u0119 przer\u00f3\u017cne ludowe \u00abkawa\u0142ki\u00bb.<\/p>\n\n\n\n

Ja zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z ni\u0105 wielokrotnie i jako\u015b nie za bardzo jej si\u0119 ba\u0142em. Te moje spotkania kojarz\u0119 z weselami, jakie zdarza\u0142y si\u0119 w naszej rodzinie: \u015blub cioci Seweryny i wuja Edwarda Weidemann\u00f3w w Nowej Wsi, wesele Hudziak\u00f3w \u2013 cioci Heleny i wuja Jana we Wronkach na ul. Sierakowskiej oraz przyj\u0119cie weselne cioci Jadwigi Hudziak i wuja Czes\u0142awa Ga\u0142ki, jakie odby\u0142o si\u0119 na Zamo\u015bciu. Tam wsz\u0119dzie zapami\u0119ta\u0142em dono\u015bny g\u0142os swatki Jagusi wy\u015bpiewuj\u0105cej ludowe przy\u015bpiewki, czysty folklor nie zawsze odpowiedniej tre\u015bci dla dzieci\u0119cych uszu. St\u0105d chyba w\u0142a\u015bnie tak dobrze przechowa\u0142em te zdarzenia w pami\u0119ci. Swoj\u0105 drog\u0105 ciekawe, jaki udzia\u0142 w tych rodzinnych weselach mia\u0142a wroniecka swatka?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

4. Fotografia z wesela Jadwigi Hudziak i Czes\u0142awa Ga\u0142ki przed domem na tzw. Trynce (w s\u0105siedztwie mostu kolejowego od strony wronieckiego Zamo\u015bcia). Pierwsza od lewej stoi Jagusia. 5 czerwiec 1943 r. Udost\u0119pni\u0142a H. Ka\u0142u\u017cy\u0144ska<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

…uzupe\u0142nienie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci p. Krzysztofa Miszke kierownika Urz\u0119du Stanu Cywilnego we Wronkach, mog\u0142em zapozna\u0107 si\u0119 z aktem zgonu (USC Wronki, 44\/1949) naszej bohaterki, z kt\u00f3rego dowiadujemy si\u0119, \u017ce Agnieszka \u015amigaj, stanu cywilnego panna, z zawodu pomoc domowa, urodzi\u0142a si\u0119 1 stycznia 1870 r. we wsi Krerowo powiat \u015aroda, z matki Franciszki \u015amigaj (brak danych ojca), zmar\u0142a 19 sierpnia 1949 r. we Wronkach. Zgon zg\u0142osi\u0142a Ksawera Kami\u0144ska z Wronek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

5-8. Jagusia \u201eofiar\u0105\u201d komunistycznej propagandy podczas wybor\u00f3w (najprawdopodobniej) do sejmu w dniu 19 stycznia 1947 r. Na lokalu wyborczym mieszcz\u0105cym si\u0119 w Szkole Podstawowej nr 1 wisi portret \u00f3wczesnego prezydenta Krajowej Rady Narodowej Boles\u0142awa Bieruta. Zbiory MZW<\/p>\n\n\n\n

Pewne fakty dotycz\u0105ce jej osoby uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce ustali\u0107 dzi\u0119ki informacjom uzyskanym od kilku mieszkanek Wronek. Z relacji p. Bogny Pi\u00f3rkowskiej i p. Ireny Gajdy wynika, \u017ce Agnieszka \u015amigaj zamieszkiwa\u0142a najpierw w organist\u00f3wce (budynek dawnego szpitala-przytu\u0142ku naprzeciwko fary), p\u00f3\u017aniej w tzw. kaserni (wysoki zielony budynek na ko\u0144cu ul. Sierakowskiej), i \u017ce pochowana zosta\u0142a na cmentarzu parafialnym w grobie znajduj\u0105cym si\u0119 w polu A, w rz\u0119dzie 24, pod numerem 20 (ostatni\u0105 wiadomo\u015b\u0107, dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci ks. prob. Janusza Ma\u0142yszka potwierdzi\u0142em w ksi\u0119dze cmentarnej; kilka lat temu we wskazanym grobie pochowano \u015bp. p. Urszul\u0119 Szel\u0105g).<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

9. Organist\u00f3wka (dawny szpital-przytu\u0142ek dla ubogich) przy ulicy Sierakowskiej nr 12. Fot. P. Pojasek<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

10. Budynek tzw. \u201eKaserni\u201d przy ulicy Sierakowskiej nr 25 i 27. Czerwonym krzy\u017cykiem oznaczono suteren\u0119, w kt\u00f3rej niegdy\u015b mieszka\u0142a Agnieszka \u015amigaj. Fot. P. Pojasek<\/p>\n\n\n\n

Z kolei p. Henryka Ka\u0142u\u017cy\u0144ska na podstawie przekazu swej matki (Jadwigi Ga\u0142ki z d. Hudziak) doda\u0142a, \u017ce przed wojn\u0105 Jagusia kalkowa\u0142a podczas gry na organach w ko\u015bciele \u015bw. Katarzyny. Owo kalkowanie (od \u201ekalikowa\u0107\u201d \u2013 depta\u0107) polega\u0142o na pompowaniu powietrza do miech\u00f3w organowych za pomoc\u0105 dw\u00f3ch no\u017cnych peda\u0142\u00f3w; z czasem czynno\u015b\u0107 t\u0119 zast\u0105pi\u0142 motor elektryczny.<\/p>\n\n\n\n

Za\u015b by\u0142a mieszkanka wronieckiej kaserni, p. Barbara Kawka z d. Sarna bardzo ciep\u0142o m\u00f3wi\u0142a o Jagusi, po kt\u00f3rej do dzi\u015b pozosta\u0142 jej obrazek z wizerunkiem \u015bw. Agnieszki otrzymany na imieniny w 1945 r. Na jego odwrociu mama p. Barbary napisa\u0142a: \u201eNa pami\u0105tk\u0119 \/ od Jagusi \/ dla Basi \/Wronki. 4. 12. 45\u201d. Rodzina Sarn\u00f3w zajmowa\u0142a mieszkanie na parterze (po prawej stronie od wej\u015bcia z numerem domu 27), pod nimi w suterenie mieszka\u0142a Maria Kami\u0144ska, u kt\u00f3rej a\u017c do \u015bmierci przebywa\u0142a Jagusia. Z czas\u00f3w dzieci\u0144stwa moja rozm\u00f3wczyni przypomnia\u0142a sobie, \u017ce kiedy w ko\u015bciele robiono op\u0142atki to ich skrawki Jagusia rozdawa\u0142a dzieciom z podw\u00f3rka kaserni. Opr\u00f3cz Wronek odwiedza\u0142a z \u017cyczeniami pobliskie wioski. W halce pod sp\u00f3dnic\u0105 mia\u0142a wszyte kieszenie, w kt\u00f3rych nosi\u0142a co\u015b mocniejszego dla kura\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

11. Obrazek z wizerunkiem \u015bw. Agnieszki. Udost\u0119pni\u0142a B. Kawka<\/p>\n\n\n\n

Na jedno pytanie nie uda\u0142o si\u0119 niestety uzyska\u0107 odpowiedzi, mianowicie kiedy i w jakich okoliczno\u015bciach nasza bohaterka trafi\u0142a do Wronek. Z wielu przywo\u0142anych powy\u017cej \u015bwiadectw dowiadujemy si\u0119, \u017ce w naszym mie\u015bcie szczeg\u00f3lnie zas\u0142yn\u0119\u0142a, jako nieodzowny go\u015b\u0107 wielu r\u00f3\u017cnych uroczysto\u015bci, takich jak imieniny, chrzty, czy wesela. Aby ocali\u0107 pami\u0119\u0107 o Jagusi mo\u017cna by w porozumieniu z obecnymi dysponentami grobu, w kt\u00f3rym spoczywaj\u0105 jej doczesne szcz\u0105tki, umie\u015bci\u0107 na pomniku niewielk\u0105 tabliczk\u0119 o tre\u015bci, np.: \u201eAGNIESZKA \/ \u015aMIGAJ \/ 1870-1949\u201d. Mo\u017ce znajdzie si\u0119 we Wronkach osoba, kt\u00f3ra o to zadba?<\/p>\n\n\n\n

Obrazki z \u017cycia Jagusi zako\u0144czymy jednym z jej wierszyk\u00f3w, kt\u00f3ry zapami\u0119ta\u0142a i udost\u0119pni\u0142a p. Teodozja Siwi\u0144ska. Kr\u00f3tki tekst by\u0142 wypowiadany przed nowo\u017ce\u0144cami:<\/p>\n\n\n\n

\u201eNiech nam para m\u0142oda \u017cyje, dop\u00f3ki kumor wody z morza nie wypije,<\/p>\n\n\n\n

a kiedy kumor wod\u0119 z morza wypije, to para m\u0142oda niech \u017cyje, niech \u017cyje, niech \u017cyje!\u201d<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0142adam podzi\u0119kowanie wszystkim wymienionym powy\u017cej osobom za okazan\u0105 pomoc, a w szczeg\u00f3lno\u015bci za podzielenie si\u0119 informacjami oraz udost\u0119pnienie archiwalnych zdj\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

12. Plan cmentarza parafialnego we Wronkach. Napisem JAGUSIA oznaczono lokalizacj\u0105 grobu \u015bp. Agnieszki \u015amigaj<\/p>\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wroniecka Jagusia \u2013 Agnieszka \u015amigaj (1870-1949) \u201eCz\u0142owiek tak d\u0142ugo \u017cyje, jak d\u0142ugo trwa pami\u0119\u0107 o nim…\u201d W roku 1998 na \u0142amach \u201eWronieckich Spraw\u201d (3\/1998, s. 5-6) p. Wanda Pierzchlewiczowa przypomnia\u0142a zwi\u0105zan\u0105 z naszym miastem niezwyk\u0142\u0105 posta\u0107, jak\u0105 by\u0142a niejaka Jagusia, czyli Agnieszka \u015amigaj. Poni\u017cej udost\u0119pniam artyku\u0142 p. Wandy, w kt\u00f3rym w spos\u00f3b bardzo ujmuj\u0105cy przedstawi\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":386,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,9],"tags":[88,8,89,30],"class_list":{"0":"post-385","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-ludzie","9":"tag-agnieszka-smigaj","10":"tag-historia","11":"tag-jagusia","12":"tag-ludzie","13":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=385"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":387,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/385\/revisions\/387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/386"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}