{"id":379,"date":"2016-07-28T10:38:48","date_gmt":"2016-07-28T08:38:48","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=379"},"modified":"2021-04-30T10:40:24","modified_gmt":"2021-04-30T08:40:24","slug":"pieta-na-grobie-cygana-we-wronkach","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=379","title":{"rendered":"Pieta na grobie Cygana"},"content":{"rendered":"\n

Pieta na grobie Cygana we Wronkach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na cmentarzu parafialnym we Wronkach mamy zaledwie trzy du\u017ce, pe\u0142nopostaciowe, a przy tym warto\u015bciowe artystycznie figury nagrobkowe. Dwie z nich znajduj\u0105 si\u0119 w bliskim s\u0105siedztwie kaplicy na grobach Rosi\u0144skich i Sobeckich. Ostatnia stoi na grobie pewnego Cygana, kt\u00f3rego w naszym mie\u015bcie spotka\u0142a nag\u0142a \u015bmier\u0107. W niniejszym tek\u015bcie chcia\u0142bym zatrzyma\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie na tym ostatnim \u2013 cyga\u0144skim grobie.<\/p>\n\n\n\n

Omawiany gr\u00f3b jest usytuowany w polu „E” na zachodnim ko\u0144cu alei biegn\u0105cej od bramy przy kostnicy. Zarys mogi\u0142y tworzy prostok\u0105tne obramowanie z jasnego lastryka, wewn\u0105trz kt\u00f3rego od lat niezmiennie rosn\u0105 bergenie sercowate. Z ty\u0142u na przysadzistym cokole ob\u0142o\u017conym w ca\u0142o\u015bci kolorowym t\u0142uczniem, spoczywa odlany z betonu pos\u0105g bole\u015bciwej Maryi z martwym Chrystusem na kolanach, czyli tzw. Pieta. Z przodu postumentu, w p\u0142ycinie znajduje si\u0119 bia\u0142a marmurowa tablica epitafijna z napisem w j\u0119zyku niemieckim: \u201eHier ruht in Gott \/ unser lieber Vater \/ Otto Meerstein \/ Musiker \/ * 17. 5. 1858. + 4. 5. 1931. \/ R.I.P.\u201d (t\u0142um.: Tu spoczywa w Bogu \/ nasz kochany Ojciec \/ Otto Meerstein \/ Muzyk \/ ur. 17 maja 1858, zm. 4 maja 1931 \/ Niech odpoczywa w pokoju).<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe czy polscy Cyganie\/Romowie znaj\u0105 ten stary wroniecki gr\u00f3b?<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Gr\u00f3b Otto Mersteina na cmentarzu parafialnym we Wronkach. Fot. P. Pojasek<\/p>\n\n\n\n

Po stanie grobu wida\u0107, \u017ce od d\u0142u\u017cszego czasu jest opuszczony i \u017ce tylko z rzadka kto\u015b stawia przy nim now\u0105 wi\u0105zank\u0119 sztucznych kwiat\u00f3w. Z kolorowej niegdy\u015b Piety dawno ju\u017c znikn\u0119\u0142a farba. Figura wymaga opieki konserwatorskiej. W pierwszej kolejno\u015bci nale\u017ca\u0142oby j\u0105 oczy\u015bci\u0107, a nast\u0119pnie wykona\u0107 now\u0105 polichromi\u0119, najlepiej imituj\u0105c\u0105 naturalny piaskowiec. Z kolei klon rosn\u0105cy za Piet\u0105 przed laty zosta\u0142 silnie og\u0142owiony, obecnie za\u015b jego kr\u00f3tkie spr\u00f3chnia\u0142e konary zagra\u017caj\u0105 upadkiem na pobliskie groby. Ponadto wzrost pnia drzewa powoduje odchylanie postumentu, na kt\u00f3rym stoi pos\u0105g Matki Boskiej. Osobi\u015bcie jestem przeciwnikiem usuwania drzew, ale w tym konkretnym przypadku trzeba chroni\u0107 pomnik z Piet\u0105. Mam nadziej\u0119, \u017ce znajd\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy zadbaj\u0105 o ten nietypowy, a przez to wyj\u0105tkowy na naszym cmentarzu gr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawych informacji o wygl\u0105dzie przed wojn\u0105 cyga\u0144skiego grobu dostarczy\u0142a ni\u017cej podpisanemu p. Wanda Pierzchlewiczowa z Poznania. Oto jej relacja: \u201eO grobie cyga\u0144skim we Wronkach niewiele mam do powiedzenia \u2013 po zastanowieniu \u2013 w kategorii wierna pami\u0119\u0107, s\u0105 to raczej impresje wspomnieniowe natury artystycznej. By\u0142 taki gr\u00f3b na parafialnym cmentarzu wronieckim, od przedwojnia, inny od wszystkich innych i w swojej intensywno\u015bci egzotyczny. Epatowa\u0142 przede wszystkim barwno\u015bci\u0105 wystroju i to od pierwszego momentu. Przy ciemnej grupie figuralnej nagrobka \u2013 taki pozostaje w pami\u0119ci \u2013 przyci\u0105ga\u0142 wzrok w\u0142a\u015bnie kolorami kwiat\u00f3w i wst\u0119g\/wst\u0105\u017cki uj\u0119te g\u00f3r\u0105 razem i sp\u0142ywaj\u0105ce na boki monumentu nagrobnego. Zmar\u0142y nie mia\u0142 swoich bliskich na miejscu, ci przyje\u017cd\u017cali na mogi\u0142\u0119 ca\u0142\u0105 cyga\u0144sk\u0105 gromad\u0105 nie jeden raz w roku. Na \u015bwi\u0119to zmar\u0142ych, ale nie tylko wtedy. Odnawiali przy tej okazji gr\u00f3b i \u015bwie\u017co go stroili. Dzieci miejscowe po ka\u017cdych takich odwiedzinach \u2013 w ma\u0142ym miasteczku zawsze to by\u0142o powszechnie wiadome \u2013 bieg\u0142y zobaczy\u0107 kolejny obraz grobu. Bywa\u0142o, \u017ce go odmalowywano farbami olejnymi, oczywi\u015bcie wielobarwnymi, \u0142\u0105cznie z twarz\u0105 Maryi i Chrystusa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Chc\u0105c dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b bli\u017cszego o cyga\u0144skim muzyku Ottonie Mersteinie rozpytywa\u0142em starszych wronczan, z kt\u00f3rych najwi\u0119cej wiedzia\u0142a p. Ewa Dojasowa i p. Czes\u0142aw Bilski. Ten ostatni podzieli\u0142 si\u0119 zas\u0142yszanym od swej matki (Marianny Bilskiej z d. Olszewskiej) przekazem na temat przyczyny jego \u015bmierci. Przebywaj\u0105cy z taborem we Wronkach bohater moich docieka\u0144, mia\u0142 by\u0107 postawnym silnym m\u0119\u017cczyzn\u0105. M\u00f3wiono, \u017ce zmar\u0142 przy naprawie wozu \u2013 sam go podni\u00f3s\u0142 do wymiany ko\u0142a i w\u00f3wczas co\u015b mu p\u0119k\u0142o w ciele. Z kolei p. Dojasowa osobi\u015bcie pami\u0119ta przedwojenne odwiedziny Cygan\u00f3w, w tym wspomniane zdarzenie z maja 1931 r. Jej ojciec, Czes\u0142aw Meisnerowski, jako le\u015bniczy (w latach 1918-1958) nadzorowa\u0142 ob\u00f3z cyga\u0144ski, kt\u00f3ry zawsze stacjonowa\u0142 w s\u0105siedztwie le\u015bnicz\u00f3wki Le\u015bnictwa Zamo\u015b\u0107 we Wronkach. Obozuj\u0105cy zazwyczaj trzy, cztery dni tabor sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z czterech drewnianych woz\u00f3w mieszkalnych i trzech woz\u00f3w otwartych z pasz\u0105 dla koni oraz towarami na sprzeda\u017c takimi, jak miedziane patelnie i garnki. Samych Cygan\u00f3w by\u0142o ok. 30-40 os\u00f3b. U rodziny le\u015bniczego Meisnerowskiego zaopatrywali si\u0119 w wod\u0119, jaja i mleko. Za wszystkie produkty p\u0142acili. Nigdy te\u017c nie s\u0142yszano, \u017ceby kto\u015b si\u0119 na nich skar\u017cy\u0142. Wieczorami Cyganie palili ognisko i muzykowali. Pi\u0119knej grze, \u015bpiewom i ta\u0144com przys\u0142uchiwali si\u0119 okoliczni mieszka\u0144cy. Tabor zjawia\u0142 si\u0119 dwa razy do roku. W maju jechali z towarem w kierunku Czarnkowa, za\u015b we wrze\u015bniu wracali z letniej trasy. Ostatni raz odwiedzili wroniecki Zamo\u015b\u0107 w 1937 r. O \u015bmierci Mersteina powiadomi\u0142 p. Ew\u0119 ojciec. Na w\u0142asne oczy widzia\u0142a jak trumn\u0119 ze zmar\u0142ym muzykiem wieziono na cmentarz na konnej platformie. W pogrzebie uczestniczy\u0142a matka p. E. Dojasowej, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej porz\u0105dkowa\u0142a cyga\u0144ski gr\u00f3b przed kolejnymi przyjazdami taboru.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wroniecki Zamo\u015b\u0107. Legenda: 1 Le\u015bnicz\u00f3wka Zamo\u015b\u0107 (obecnie siedziba Le\u015bnictwa Smolnica), 2 miejsce stacjonowania obozu Cygan\u00f3w, 3 fragment p\u0142otu okalaj\u0105cego figur\u0119 Serca Pana Jezusa z krzy\u017cem, 4 droga do Bielaw (obecnie ul. Rzeci\u0144ska). Rok 1933\/34. Udost\u0119pni\u0142a E. Dojas<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Odr\u0119czny plan okolicy figury Serca Pana Jezusa z krzy\u017cem na wronieckim Zamo\u015bciu. Legenda: 1. figura, 2 Le\u015bnicz\u00f3wka Zamo\u015b\u0107, 3 miejsce stacjonowania obozu Cygan\u00f3w, 4 gaj\u00f3wka Le\u015bnictwa Zamo\u015b\u0107, 5 sekretarz\u00f3wka Le\u015bnictwa Zamo\u015b\u0107, 6 obecna ul. Rolna, 7 obecna ul. Le\u015bna, 8 obecna ul. Rzeci\u0144ska, 9 drewniany most na Warcie (obecnie k\u0142adka). Ok. roku 1924. Archiwum parafii \u015bw. Katarzyny we Wronkach<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Osiedle Zamo\u015b\u0107. Legenda: 1 dawne miejsce stacjonowania obozu Cygan\u00f3w, 2. ul. My\u015bliwska, 3 ul. Rolna, 4 le\u015bnicz\u00f3wka Le\u015bnictwa Smolnica (dawniej Le\u015bnictwa Zamo\u015b\u0107). Fot. P. Pojasek<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki obu powy\u017cszym relacjom, po up\u0142ywie 85 lat uda\u0142o si\u0119 zrekonstruowa\u0107 nieznane szerzej okoliczno\u015bci \u015bmierci Otto Mersteina. Niemniej w celu dotarcia do podstawowych danych osobowych nieboszczyka musia\u0142em odwiedzi\u0107 miejscowy Urz\u0105d Stanu Cywilnego, gdzie zosta\u0142em poinformowany, \u017ce od jakiego\u015b czasu ksi\u0119gi zgon\u00f3w powy\u017cej 80 lat (wcze\u015bniej 100 lat) przekazywane s\u0105 do w\u0142a\u015bciwego archiwum. Tak wi\u0119c nie obesz\u0142o si\u0119 bez wymiany korespondencji z Archiwum Pa\u0144stwowym w Poznaniu Oddzia\u0142 w Pile. Z otrzymanego aktu zgonu (USC Wronki, 45\/1931) wynika, \u017ce Otto Merstein, artysta muzyk, wieku 77 lat, wyznania rzymsko-katolickiego, zamieszka\u0142y w Poznaniu, urodzony w Genewie (Szwajcaria), syn artysty muzyka Bernarda i Joanny Winterstein, \u017conaty z Margaret\u0105 Held, zmar\u0142 we Wronkach 4 maja 1931 r. o godzinie pierwszej po po\u0142udniu (u do\u0142u dopisano przyczyn\u0119 \u015bmierci \u2013 krwotok i staro\u015b\u0107). Zgon zg\u0142osi\u0142 fryzjer z Lidzbarka Franciszek Tu\u0142odziecki.<\/p>\n\n\n\n

O cyga\u0144skim grobie powsta\u0142 nawet wiersz (umieszczony poni\u017cej), kt\u00f3rego autorem jest poeta Jerzy Grupi\u0144ski. Wiersz ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w 1991 r. we \u201eWronieckich Sprawach\u201d (nr 8, s. 3). Kilka lat p\u00f3\u017aniej na ok\u0142adk\u0119 tej\u017ce samej gazety (\u201eWS\u201d, 20\/1998) trafi\u0142o zdj\u0119cie nagrobnej Piety.<\/p>\n\n\n\n

Na cyga\u0144ski gr\u00f3b we Wronkach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przysz\u0142a kryska na Matyska<\/p>\n\n\n\n

a Cygan pod ziemi\u0119<\/p>\n\n\n\n

Tutaj spoczywa w Bogu<\/p>\n\n\n\n

Otto Muzyk<\/p>\n\n\n\n

Piotrze \u015bwi\u0119ty<\/p>\n\n\n\n

je\u015bli dobro\u0107 twoja pod\u0142ug kluczy<\/p>\n\n\n\n

serdecznym palcem popchnij<\/p>\n\n\n\n

wozy Sint\u00f3w tabory<\/p>\n\n\n\n

Nad grobem Matka Bo\u017ca<\/p>\n\n\n\n

nad Synem Niebieskim<\/p>\n\n\n\n

r\u0119ce wy\u0142amuje<\/p>\n\n\n\n

swojej osobie \u015bwi\u0119tej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ok\u0142adka \u201eWronieckich Spraw\u201d z Piet\u0105 na grobie Mersteina<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Z posiadanej przeze mnie ksi\u0105\u017cki Lecha Mroza, pt. \u201eCyganie\u201d(Warszawa 1971) przytocz\u0119 fragment m\u00f3wi\u0105cy o zwyczajach pogrzebowych w\u015br\u00f3d Cygan\u00f3w: \u201ePo \u015bmierci Cygana rzeczy jego cz\u0119\u015bciowo si\u0119 rozdaje przyjacio\u0142om, a cz\u0119\u015bciowo niszczy. Po pogrzebie zaczynaj\u0105 si\u0119 powtarzane co pewien czas uroczysto\u015bci, kt\u00f3re maj\u0105 uchroni\u0107 \u017cyj\u0105cych przed szkodliw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ducha zmar\u0142ego. W trzy dni po \u015bmierci, a nast\u0119pnie po sze\u015bciu dniach odbywaj\u0105 si\u0119 tzw. \u00abpomana\u00bb \u2013 rodzaj wspomink\u00f3w po zmar\u0142ym. Towarzyszy temu jedzenie, przed uroczysto\u015bci\u0105 oczyszczone przy pomocy kadzid\u0142a. W pierwszych dw\u00f3ch \u00abpomana\u00bb udzia\u0142 bierze tylko najbli\u017csza rodzina zmar\u0142ego, w trzeciej \u2013 zbiera si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 Cygan\u00f3w z grupy na wielk\u0105 styp\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Po oczyszczeniu jedzenia kadzid\u0142em cz\u0142onek najbli\u017cszej rodziny zmar\u0142ego bierze pr\u00f3bki jedzenia, ca\u0142uje je i po\u015bwi\u0119ca duchowi tego, kt\u00f3ry odszed\u0142. Nast\u0119pne \u00abpomana\u00bb urz\u0105dza si\u0119 po trzech, sze\u015bciu i dziewi\u0119ciu miesi\u0105cach od \u015bmierci. Ostatnia \u2013 \u00abber\u0161eski pomana\u00bb \u2013 odbywa si\u0119 rok po \u015bmierci i jest najwa\u017cniejsza, jako \u017ce wed\u0142ug wierzenia duch zmar\u0142ego zako\u0144czy\u0142 ju\u017c w\u0119dr\u00f3wk\u0119 po \u015bwiecie, podczas kt\u00f3rej odwiedzi\u0142 wszystkie znane sobie miejsca. Teraz mo\u017ce odej\u015b\u0107 na zawsze. Czas trwania \u00abpomana\u00bb r\u00f3\u017cny jest nieco u poszczeg\u00f3lnych grup\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mr\u00f3z zamyka sw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 s\u0142owami: \u201e…nale\u017cy mie\u0107 szacunek dla narodu [tj. Cygan\u00f3w], kt\u00f3ry na terenie samej tylko Europy poddany kilkusetletniemu wp\u0142ywowi, cz\u0119sto przemocy, potrafi\u0142 zachowa\u0107 w\u0142asne oblicze, wci\u0105\u017c jeszcze \u2013 jak przed wiekami \u2013 urzekaj\u0105c egzotyk\u0105 i umi\u0142owaniem swobody\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Rycina \u201eGrajek cyga\u0144ski z XIX w.\u201d, za: L. Mr\u00f3z, \u201eCyganie\u201d, Warszawa 1971, s. 256<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wozy cyga\u0144skie, za: L. Mr\u00f3z, \u201eCyganie\u201d, s. 96-97<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Rycina \u201eOb\u00f3z cyga\u0144ski\u201d, za: L. Mr\u00f3z, \u201eCyganie\u201d, s. 168-169<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie musz\u0119 si\u0119 podzieli\u0107 ciekawym odkryciem w jednym z numer\u00f3w przedwojennego pozna\u0144skiego \u201eNowego Kuriera\u201d (nr 264, z 15 listopada 1935, s. 10). Ot\u00f3\u017c natrafi\u0142em tam na wzmiank\u0119 o \u015bmierci innego Cygana, kt\u00f3ry o dziwo nazwa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Merstein, by\u0142 muzykiem i pochodzi\u0142 ze Szwajcarii (bez w\u0105tpienia ziomek i krewniak \u201enaszego\u201d Ottona): \u201e\u017bnin \u2013 \u015amier\u0107 cygana \u2013 muzyka. Na placu Zamkowym w \u017bninie zmar\u0142 cygan artysta-muzyk, 51-letni Marcin Merstein. Zmar\u0142y pochodzi\u0142 z Szwajcarii. Wezwany kap\u0142an zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze umieraj\u0105cemu udzieli\u0107 ostatniego namaszczenia\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Pojasek. Wronki, czerwiec-lipiec 2016 rok.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Epilog z niespodziank\u0105…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przygotowuj\u0105c niniejszy artyku\u0142 rozes\u0142a\u0142em do kilku krajowych instytucji i organizacji romskich pro\u015bb\u0119 o przekazanie posiadanych informacji na temat osoby Otto Mersteina. D\u0142ugo czeka\u0142em na odpowied\u017a, w ko\u0144cu w czwartek 14 lipca odebra\u0142em telefon z Instytutu Pami\u0119ci i Dziedzictwa Rom\u00f3w oraz Ofiar Holokaustu w Szczecinku. Od mojego rozm\u00f3wcy dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce jest w kontakcie z zamieszka\u0142\u0105 pod Zielon\u0105 G\u00f3r\u0105 prawnuczk\u0105 Mersteina. Chwil\u0119 po pierwszym telefonie zadzwoni\u0142a do muzeum p. <\/strong>Vanessa Merstein, kt\u00f3ra ju\u017c w pierwszych s\u0142owach wyrazi\u0142a niezmiern\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107, \u017ce za moim po\u015brednictwem odnalaz\u0142a gr\u00f3b pradziadka. W jej rodzinie panowa\u0142o przekonanie, \u017ce pradziadek le\u017cy na jednym z pozna\u0144skich cmentarzy. Pani Vanessa doda\u0142a, \u017ce Otto Merstein pochodzi\u0142 z cyga\u0144skiego rodu Sinti, gra\u0142 na skrzypcach, by\u0142 masywnej budowy m\u0119\u017cczyzn\u0105 \u2013 typ si\u0142acza. Tradycja muzyczna w rodzinie Merstein\u00f3w trwa nieprzerwanie do dzi\u015b. Syn Ottona by\u0142 wirtuozem skrzypiec, utrzymywa\u0142 swoj\u0105 rodzin\u0119 koncertuj\u0105c na dworach ksi\u0105\u017c\u0119cych dla \u00f3wczesnej arystokracji, nazywano go s\u0142owikiem (cirklo). Po wojnie za\u0142o\u017cy\u0142 ponownie zesp\u00f3\u0142 artystyczny zwany \u201eTriska\u201d, w kt\u00f3rym wyst\u0119powali cz\u0142onkowie jego rodziny, m.in syn Tini \u2013 ojciec p. Vanessy.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie p. Vanessa wsp\u00f3lnie z m\u0119\u017cem Eugeniuszem Merstein-Kwiatkowskim tworz\u0105 instrumentalno-wokalno-taneczny zesp\u00f3\u0142 \u201eVanessa & Sorba\u201d. Na stronie internetowej zespo\u0142u znajduj\u0105 si\u0119 informacje m.in. o historii muzykuj\u0105cej rodziny, o ich repertuarze, wa\u017cniejszych koncertach i nagrodach. Ca\u0142o\u015b\u0107 bogato ilustruj\u0105 stare i nowe zdj\u0119cia. Strona jest dost\u0119pna pod tym linkiem: http:\/\/www.vanessaisorba.eu\/index.php<\/a> Z kolei na YouTube mo\u017cna podziwia\u0107 wyst\u0119py wspomnianego zespo\u0142u, kt\u00f3ry wykonuje folklor cyga\u0144ski sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z pie\u015bni, romans\u00f3w, czardaszy i ta\u0144ca. Nie wykluczone, \u017ce zesp\u00f3\u0142 \u201eVanessa & Sorba\u201d kiedy\u015b wyst\u0105pi z koncertem we Wronkach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Unikatowa fotografia Otto Mersteina. Udost\u0119pni\u0142a Vanessa Merstein<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Fotografia zespo\u0142u artystycznego \u201eTriska\u201d. Na niej (pierwszy od lewej) syn Otto Mersteina, kt\u00f3rego nazywali Cirklo \u2013 s\u0142owik, z tego wzgl\u0119du \u017ce tak pi\u0119knie gra\u0142 na skrzypcach. Udost\u0119pni\u0142a Vanessa Merstein<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Kilka dni p\u00f3\u017aniej (16 lipca), robi\u0105c porz\u0105dek na cyga\u0144skim grobie mia\u0142em okazj\u0119 rozmawia\u0107 z p. Urszul\u0105 Ro\u017cynek, kt\u00f3ra oznajmi\u0142a mi, \u017ce s\u0142ysza\u0142a od swego nie\u017cyj\u0105cego te\u015bcia Edmunda Ro\u017cynka, \u017ce podczas pogrzebu Otto Mersteina do trumny zmar\u0142emu muzykowi w\u0142o\u017cono skrzypce i butelk\u0119 w\u00f3dki. S\u0105dz\u0119, \u017ce przywo\u0142ana anegdota mo\u017ce by\u0107 autentyczna.<\/p>\n\n\n\n

Przechodniu, zatrzymaj si\u0119 przy grobie muzyka Cygana, mo\u017ce us\u0142yszysz zawodzenie skrzypiec…<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Gr\u00f3b Otto Mersteina. Fot. P. Pojasek<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Plan cmentarza parafialnego we Wronkach. Napisem PIETA oznaczono lokalizacj\u0105 grobu Otto Mersteina<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0142adam podzi\u0119kowanie wszystkim wymienionym powy\u017cej osobom za okazan\u0105 pomoc. W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b dzi\u0119kuj\u0119 Pani Vanessie Merstein za udost\u0119pnienie archiwalnych zdj\u0119\u0107, a tak\u017ce Archiwum Pa\u0144stwowemu w Poznaniu Oddzia\u0142 w Pile za nieodp\u0142atne przes\u0142anie kserokopii aktu zgonu O. Mersteina.<\/p>\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pieta na grobie Cygana we Wronkach Na cmentarzu parafialnym we Wronkach mamy zaledwie trzy du\u017ce, pe\u0142nopostaciowe, a przy tym warto\u015bciowe artystycznie figury nagrobkowe. Dwie z nich znajduj\u0105 si\u0119 w bliskim s\u0105siedztwie kaplicy na grobach Rosi\u0144skich i Sobeckich. Ostatnia stoi na grobie pewnego Cygana, kt\u00f3rego w naszym mie\u015bcie spotka\u0142a nag\u0142a \u015bmier\u0107. W niniejszym tek\u015bcie chcia\u0142bym zatrzyma\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":381,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[87,86],"class_list":{"0":"post-379","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-miejsca","9":"tag-grob-cygana","10":"tag-pieta","11":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=379"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":384,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions\/384"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/381"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}