{"id":324,"date":"2017-04-18T22:27:04","date_gmt":"2017-04-18T20:27:04","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=324"},"modified":"2021-04-29T22:47:21","modified_gmt":"2021-04-29T20:47:21","slug":"w-sredniowiecznych-wronkach","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=324","title":{"rendered":"W \u015bredniowiecznych Wronkach"},"content":{"rendered":"\n

Drugi „Zeszyt Muzeum Ziemi Wronieckiej” – recenzja poety Jerzego Grupi\u0144skiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015bredniowiecznych Wronkach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nowy numer \u201eZeszyt\u00f3w Muzeum Ziemi Wronieckiej\u201d 1 (2) 2016, w serii redagowanej przez Dari\u0119 Wajdeman-Waszy\u0144sk\u0105 i Piotra Pojaska, wyr\u00f3\u017cnia w podtytule 4 linie tematyczne ksi\u0105\u017cki: gr\u00f3d, miasto, trzeci ko\u015bci\u00f3\u0142, klasztor. Materia\u0142y wzbogacaj\u0105 sylwetki historyk\u00f3w, regionalist\u00f3w: Eugeniusza Linette, Wojciecha Piechoty, Janusza \u0141opaty-\u0141owi\u0144skiego. S\u0105 i odniesienia do ostatnich odkry\u0107, akcji upowszechniaj\u0105cych histori\u0119 naszego miasta m.in. odkrycie fundament\u00f3w (prawdopodobnie) ratusza na rynku, mostku na fosie na ul. Mickiewicza. Jest: projekt edukacyjny dla najm\u0142odszych \u2013 Marii Gierak. Piotr Pojasek odnotowuje te\u017c odkrycia archeologiczne zwi\u0105zane z pocz\u0105tkami Wronek. Ok\u0142adk\u0119 zdobi w\u0142a\u015bnie co wykupiony z prywatnych r\u0105k plan spalonych Wronek z roku 1822. Zabytek tak bliski sercu, wystarczy zbli\u017cy\u0107 oczy i poczyta\u0107, \u017ce na miejscu, gdzie stoi m\u00f3j rodzinny dom (Rynek 4), napisano \u201eJuritz Erben\u201d czyli w\u0142asno\u015b\u0107 Juryca a tam, gdzie warsztat od ul. Szkolnej \u2013 \u201eJ. Ronkowski w\u00fcste Stelle\u201d wi\u0119c zniszczone szopy. Jest i to najstarsze gniazdo rodziny. Posesja (na planie) nr 227 przy wyje\u017adzie z rynku na ul. Sierakowsk\u0105, na kt\u00f3rej figuruje w\u0142a\u015bciciel \u201eKonsstantin Grupi\u0144ski\u201d. Zapewne niejeden wronczanin znajdzie na mapie swych przodk\u00f3w…<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

1. Kserokopia fotografii dawnej kamienicy Grupi\u0144skich przy ulicy Sierakowskiej (budynek dzi\u015b nieistniej\u0105cy; obecnie posesja nr 2). Na niej dw\u00f3ch braci zegarmistrz\u00f3w: (3 od lewej) Sylwester Grupi\u0144ski i (5 od lewej) Leon Grupi\u0144ski \u2013 ojciec Eligiusza Grupi\u0144skiego. Przed rokiem 1914. W\u0142asno\u015b\u0107 autora<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie wszystkie rozproszone materia\u0142y historyczne, pomieszczone we \u201eWronieckich Sprawach\u201d, w \u201eGo\u0144cu Ziemi Wronieckiej\u201d i gdzie indziej, otrzymujemy w 1 tomie, wzbogacone zdj\u0119ciami miasta, dokument\u00f3w historycznych. Fotografie E. Linette z 1962 r. z czasu mej m\u0142odo\u015bci ogl\u0105dam jako… historyczne. Czas mija tak szybko, zaciera, zatraca. Wspomniany rodzinny dom przy rynku, zapewne za przyzwoleniem ministra Szyszki, utraci\u0142 ostatnio sw\u0105 ozdob\u0119 \u2013 \u201edzikie wino\u201d jak m\u00f3wili\u015bmy, wdzi\u0119cznie oplataj\u0105ce dot\u0105d fasad\u0119 i balkon, towarzysz\u0105ce nam na wszystkich balkonowych zdj\u0119ciach.<\/p>\n\n\n\n

Czytamy wi\u0119c w omawianym zeszycie rzeczy ju\u017c poznane ale s\u0105 i zaskakuj\u0105ce nowo\u015bci: zalegaj\u0105ca dot\u0105d w maszynopisie praca historyka sztuki Eugeniusza Linette o naszym mie\u015bcie czy te\u017c nieznana mi dot\u0105d publikacja prof. Krzysztofa Kaczmarka o najstarszych dziejach klasztoru.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

2. Fotografia kolejnego domu Grupi\u0144skich na rogu ulicy Sierakowskiej i Spokojnej (stoi do dzi\u015b). Na niej m.in. trzej bracia Grupi\u0144scy: (od lewej) stolarz Edmund Grupi\u0144ski, J\u00f3zef Grupi\u0144ski oraz stolarz i rolnik Jakub Grupi\u0144ski. Ponadto widoczny \u201eMagazyn Mebli\u201d. Ok. roku 1904. W\u0142asno\u015b\u0107 autora<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c by\u0142 gr\u00f3d \u015bredniowieczny na Zamo\u015bciu, mia\u0142 i sw\u0105 wie\u017c\u0119… By\u0142 za rzek\u0105 i trzeci ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Rocha. Teraz ju\u017c nikt chyba nie w\u0105tpi. W ostatnie lata okupacji, gdy u\u017cyczy\u0142 nam, na Le\u015bnej, schronienia p. Leopold Bu\u015bko, przez dziur\u0119 w p\u0142ocie chodzi\u0142em do le\u015bnicz\u00f3wki p. Meisnerowskich na szklank\u0119 mleka od krowy. Nasi niemieccy bracia w Unii, w ramach okupacyjnych kartek serwowali Polakom \u201emleko\u201d odcedzone z t\u0142uszczu i wszelkich \u017cyciodajnych sk\u0142adnik\u00f3w \u2013 rodzaj zielonkawej zawiesiny o nieszczeg\u00f3lnym zapachu. Ta le\u015bnicz\u00f3wka, jak czytam \u2013 te\u017c historyczne miejsce… i dalej pag\u00f3rek, gdzie bawi\u0142em si\u0119 w piasku, a tam by\u0142 gr\u00f3d? Czytamy i ro\u015bnie w nas lokalny patriotyzm: Wronki by\u0142y tzw. \u201eczo\u0142em opola\u201d, wa\u017cn\u0105 piastowsk\u0105 plac\u00f3wk\u0105 wysuni\u0119t\u0105 przeciw niemieckiemu Drang nach Osten. Tu Kazimierz Wielki paktowa\u0142 z margrabi\u0105 brandenburskim.<\/p>\n\n\n\n

Os\u0142abiaj\u0105 nasze samopoczucie i budz\u0105 niesmak w\u0105tpliwo\u015bci historyk\u00f3w wobec akt\u00f3w za\u0142o\u017cycielskich klasztoru. Czcigodni ojcowie fa\u0142szowali dokumenty? S\u0105 i usprawiedliwienia? Klasztor by\u0142 bardzo ubogi na tle innych dom\u00f3w, niepe\u0142na obsada, cz\u0119sto brak wymaganej dwunastki. Miejsce zes\u0142ania dla niegodnych syn\u00f3w \u015bw. Dominika? By\u0142 i karcer? Ale… i tak mam s\u0142abo\u015b\u0107 do tych mur\u00f3w, w kt\u00f3rych by\u0142em ministrantem. Pra-pra dziad Andrzej ratowa\u0142 klasztor, wraz z innymi obywatelami Wronek, aktem notarialnym, doprowadzi\u0142 do wykupu ko\u015bcio\u0142a, uprzedzaj\u0105c drapie\u017cne, niemieckie r\u0119ce zaborcy, w latach kasaty zakonu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

3. Fotografia kamienicy Grupi\u0144skich przy Rynku. Posesja zakupiona w 1922 r. od wronieckiego \u017byda Podolskiego. Ok. roku 1950. W\u0142asno\u015b\u0107 autora<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze rzeka… A mo\u017ce przede wszystkim Warta? W omawianej ksi\u0105\u017cce niewiele o niej. A by\u0142a to przecie\u017c droga najszybsza, najta\u0144sza i najbezpieczniejsza. Dlatego cytowany prof. J. Wiesio\u0142owski, wobec rozbudowanych pyta\u0144: dlaczego klasztor w\u0142a\u015bnie we Wronkach, odpowiada: bo miasto nad rzek\u0105, z komunikacj\u0105 do klasztor\u00f3w dominika\u0144skich w Sieradzu, Poznaniu, Pyzdrach, \u015aremie i Obornikach. I jeszcze jedna (mo\u017ce ryzykowna) moja autorska teza. Mo\u017ce wronieckie dominium mia\u0142o 2 o\u015brodki administracyjne? Jeden na Zamo\u015bciu, drugi na terenie dzisiejszego wi\u0119zienia? Dominium rozdziela\u0142a rzeka, na kt\u00f3rej tak cz\u0119sto kra zdziera\u0142a most a przeprawa promowa nie zawsze sprawdza\u0142a si\u0119 wobec potrzeb.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

4-5. Zak\u0142ad stolarski W\u0142adys\u0142awa Grupi\u0144skiego. Widok od ul. Szkolnej i od podw\u00f3rza. Na drugiej fotografii W\u0142adys\u0142aw Grupi\u0144ski z synem Jerzym. Rok 1940. W\u0142asno\u015b\u0107 autora<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u015aredniowieczne Wronki\u201d w opracowaniu redaktora tego tomu \u2013 Piotra Pojaska, s\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, kt\u00f3r\u0105 czyta si\u0119 z pasj\u0105, sumuj\u0105c\u0105 i bogac\u0105c\u0105 wiedz\u0119 o naszym mie\u015bcie. Wydarzenie. Zwraca uwag\u0119 staranne opracowanie graficzne, edytorskie, jego autork\u0105 jest Anna Michalak. <\/p>\n\n\n\n

Jerzy Grupi\u0144ski<\/p>\n\n\n\n

\/Pozna\u0144, kwiecie\u0144 2017\/<\/p>\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drugi „Zeszyt Muzeum Ziemi Wronieckiej” – recenzja poety Jerzego Grupi\u0144skiego W \u015bredniowiecznych Wronkach Nowy numer \u201eZeszyt\u00f3w Muzeum Ziemi Wronieckiej\u201d 1 (2) 2016, w serii redagowanej przez Dari\u0119 Wajdeman-Waszy\u0144sk\u0105 i Piotra Pojaska, wyr\u00f3\u017cnia w podtytule 4 linie tematyczne ksi\u0105\u017cki: gr\u00f3d, miasto, trzeci ko\u015bci\u00f3\u0142, klasztor. Materia\u0142y wzbogacaj\u0105 sylwetki historyk\u00f3w, regionalist\u00f3w: Eugeniusza Linette, Wojciecha Piechoty, Janusza \u0141opaty-\u0141owi\u0144skiego. S\u0105 i […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":325,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[71],"class_list":{"0":"post-324","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"tag-zeszyty-muzealne","9":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=324"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":330,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/324\/revisions\/330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/325"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}