{"id":282,"date":"2018-12-11T11:12:38","date_gmt":"2018-12-11T10:12:38","guid":{"rendered":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=282"},"modified":"2021-04-29T12:23:45","modified_gmt":"2021-04-29T10:23:45","slug":"wnukowie-powstanca-wielkopolskiego","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historiawronek.pl\/?p=282","title":{"rendered":"Stefan Andrzejak"},"content":{"rendered":"\n

Jeste\u015bmy wnukami Powsta\u0144ca Wielkopolskiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stefana Andrzejaka (1899\u20131973)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wspomnienia te dedykujemy Powsta\u0144com Wielkopolskim, ich Rodzinom, Babci Monice i Dziadkowi Stefanowi<\/p>\n\n\n\n

Wychowali\u015bmy si\u0119 w domu, w kt\u00f3rym ogromn\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywa\u0142o si\u0119 do tradycji, do pami\u0119ci o wa\u017cnych wydarzeniach historycznych niewygodnych wtenczas dla w\u0142adzy komunistycznej. Nikt z naszych bliskich nie afiszowa\u0142 si\u0119 z posiadan\u0105 wiedz\u0105, czy te\u017c pogl\u0105dami politycznymi. Dzi\u0119ki dziadkom i rodzicom uzyskali\u015bmy informacje dotycz\u0105ce powstania wielkopolskiego, wojny bolszewickiej, Katynia, Ostaszkowa. Poznali\u015bmy smutn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych na Wile\u0144szczy\u017anie w latach 30 i 40 XX wieku. Nasz dziadek Stefan Andrzejak uczestniczy\u0142 w powstaniu wielkopolskim i wojnie bolszewickiej. Z kolei nasz pradziadek, przedwojenny policjant Franciszek Stranz (1885\u20131940) z dala od swoich bliskich zosta\u0142 zamordowany przez Sowiet\u00f3w w Kalininie (obecnie Twer), nast\u0119pnie wrzucono go do zbiorowego do\u0142u \u015bmierci w lesie ko\u0142o wsi Miednoje. W ostatnim li\u015bcie do rodziny napisa\u0142 o kr\u0105\u017c\u0105cych pog\u0142oskach o przeniesieniu… nad Morze Bia\u0142e. Drugi z naszych pradziadk\u00f3w Roman Krupski zgin\u0105\u0142 w 1939 r. na w\u0142asnym podw\u00f3rku od kuli wystrzelonej przez \u017co\u0142nierza Armii Czerwonej. Z takim baga\u017cem wiedzy historycznej \u201eniewygodnej\u201d w latach osiemdziesi\u0105tych i ukrywanej przez \u00f3wczesne w\u0142adze, tworzyli\u015bmy sw\u00f3j \u015bwiatopogl\u0105d, uczyli\u015bmy si\u0119 pokory w wyra\u017caniu w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w na tematy historyczne i polityczne. Wychowywani w atmosferze poszanowania prawd historycznych tworzyli\u015bmy pe\u0142ny i obiektywny obraz panuj\u0105cej rzeczywisto\u015bci socjalistycznej.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki starannie przechowywanej rodzinnej dokumentacji pochodz\u0105cej z lat 20 i 30 ubieg\u0142ego stulecia, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 zdj\u0119cia, \u017cyciorysy, podania, kwestionariusze, listy, dyplomy, mo\u017cemy odtworzy\u0107 histori\u0119 naszego dziadka Stefana oraz naszej rodziny. <\/p>\n\n\n\n

Stefan Andrzejak urodzi\u0142 si\u0119 19 listopada 1899 roku w Zalesiu gmina Duszniki jako pierwszy z siedmiorga dzieci Jana i Stanis\u0142awy z domu Musialskiej. Rodzice Stefana prowadzili \u015bredniej wielko\u015bci dobrze prosperuj\u0105ce gospodarstwo rolne. Szko\u0142\u0119 Powszechn\u0105 uko\u0144czy\u0142 w Grodziszczku w 1914 roku. Z zachowanych materia\u0142\u00f3w dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce dziadek zasadnicz\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 odby\u0142 w armii niemieckiej od czerwca 1917 do listopada 1918 roku. Jak wynika z rodzinnych przekaz\u00f3w zdarzy\u0142o si\u0119, i\u017c dziadek nie wr\u00f3ci\u0142 do wojska z urlopu, za co by\u0142 poszukiwany przez \u017candarmeri\u0119 niemieck\u0105. Funkcjonariusze zapytali w\u0142a\u015bnie jego o miejsce pobytu szeregowego Stefana Andrzejaka. On wskaza\u0142 \u017candarmom drog\u0119, a sam uciek\u0142 w przeciwnym kierunku, chroni\u0105c si\u0119 przed powrotem do s\u0142u\u017cby wojskowej. Nikt nigdy nie zapyta\u0142 dziadka o to jakie by\u0142y konsekwencje tego czynu. <\/p>\n\n\n\n

Sw\u00f3j szlak powsta\u0144czy dziadek spisa\u0142 dok\u0142adnie w roku 1965. Z zachowanych wspomnie\u0144 wynika, i\u017c w szeregi powsta\u0144cze wst\u0105pi\u0142 5 stycznie 1919 roku. Walczy\u0142 w kompanii powsta\u0144czej w Buku Wlkp., kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 ppor. Franciszek Szulc, a sier\u017cantem sztabowym by\u0142 Franciszek G\u00f3rczak. P\u00f3\u017aniej znalaz\u0142 si\u0119 w szeregach 2 batalionu 1 Pu\u0142ku Artylerii Ci\u0119\u017ckiej w Poznaniu, z kt\u00f3rym bra\u0142 udzia\u0142 w walkach pod Lw\u00f3wkiem, Wolsztynem i Zb\u0105szyniem. W okolicach Zb\u0105szynia dziadek zosta\u0142 ranny w szyj\u0119. Po wyzdrowieniu wr\u00f3ci\u0142 na szlak powsta\u0144czy i trwa\u0142 na nim do zako\u0144czenia walk wyzwole\u0144czych. Nast\u0119pnie zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Rezerwy Piechoty w \u015aremie. W \u201eKsi\u0105\u017ceczce stanu s\u0142u\u017cby oficerskiej\u201d w punkcie 18 (s\u0142u\u017cba czynna w W.P.) widniej\u0105 dwa wpisy:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 od 3 lutego 1919 r. do 7 grudnia 1921 r. s\u0142u\u017cba frontowa, ochotnicza jako kanonier w 7 Pu\u0142ku Artylerii Ci\u0119\u017ckiej<\/p>\n\n\n\n

\u2013 7 grudnia 1921 r. uzyskanie bezterminowego urlopu w stopniu kaprala. <\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie dziadek by\u0142 uczestnikiem wojny bolszewickiej 1919\u20131920. W wyniku ran jakie poni\u00f3s\u0142 podczas dzia\u0142a\u0144 wojennych, utraci\u0142 bezpowrotnie w\u0119ch. <\/p>\n\n\n\n

Po przej\u015bciu do rezerwy kapral Stefan Andrzejak jeszcze czterokrotnie uczestniczy\u0142 w \u0107wiczeniach rezerwy: od 17 wrze\u015bnia do 2 pa\u017adziernika 1928 r.; od 1 lipca do 24 sierpnia 1929 r.; od 5 pa\u017adziernika do 14 listopada 1931 r.; od 18 lipca do 27 sierpnia 1932 r. <\/p>\n\n\n\n

Dnia 1 wrze\u015bnia 1929 r. zosta\u0142 mianowany podporucznikiem, a w 1938 r. porucznikiem rezerwy piechoty o specjalno\u015bci wojskowej zast\u0119pca dow\u00f3dcy plutonu artylerii. <\/p>\n\n\n\n

Ostatni wpis w \u201eKsi\u0105\u017ceczce stanu s\u0142u\u017cby oficerskiej\u201d brzmi: \u201e29. VIII. 1939 roku zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do s\u0142u\u017cby czynnej\u201d, s\u0142u\u017cb\u0119 t\u0119 zako\u0144czy\u0142 20 wrze\u015bnia 1939 roku. <\/p>\n\n\n\n

Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 i s\u0142u\u017cb\u0119 otrzyma\u0142 liczne medale, odznaczenia i dyplomy, a mianowicie: \u201eKrzy\u017c Walecznych\u201d (26 marca 1921 r.); \u201eMedal Pami\u0105tkowy za Wojn\u0119 1918\u20131921\u201d (1929 r.); \u201eMedal Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d (17 marca 1938 r.); \u201eMedal Dziesi\u0119ciolecia Odzyskania Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d (23 sierpnia 1934 r.); \u201eOdznak\u0119 Pami\u0105tkow\u0105 Wojsk Wielkopolskich\u201d (10 kwietnia 1922 r.); \u201eWielkopolski Krzy\u017c Powsta\u0144czy\u201d (uchwa\u0142\u0105 Rady Pa\u0144stwa nr: 12.06-0.951 z 12 czerwca 1957 r.); Dyplom Weterana Powstania Wielkopolskiego (wci\u0105gni\u0119cie do Kartoteki Archiwum Towarzystwa dla Bada\u0144 nad Histori\u0105 Powstania Wielkopolskiego pod nr 18706); Dyplom Uznania za czynny udzia\u0142 w Powstaniu Wielkopolskim 1918\/19191 (27 grudnia 1948 r.). <\/p>\n\n\n\n

Dziadek nale\u017ca\u0142 do nast\u0119puj\u0105cych organizacji powsta\u0144czych: Zwi\u0105zek Towarzystwa Uczestnik\u00f3w Powstania Wielkopolskiego 1918\/1919, Zwi\u0105zek Weteran\u00f3w Powsta\u0144 Narodowych RP 1914\/19 i Zwi\u0105zek Powstania Wielkopolskiego 1918\/1919 (legitymacja cz\u0142onkowska nr 4 Ko\u0142a Wartos\u0142aw).<\/p>\n\n\n\n

Pomimo bogatych do\u015bwiadcze\u0144 \u017co\u0142nierskich swoj\u0105 prac\u0119 zawodow\u0105 nie zwi\u0105za\u0142 z czynn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 wojskow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 Seminarium Nauczycielskie w Rogo\u017anie zdaj\u0105c 22 kwietnia 1926 roku pierwszy egzamin nauczycielski i egzamin dojrza\u0142o\u015bci 26 kwietnia 1926 r. Trzy lata p\u00f3\u017aniej 4 listopada 1929 roku w Pa\u0144stwowym Seminarium Nauczycielskim w Zdu\u0144skiej Woli zda\u0142 praktyczny egzamin nauczycielski. W latach 1923\u201326 pracowa\u0142 jako nauczyciel w Publicznej Szkole Powszechnej w Ziele\u0144cu powiat Czarnk\u00f3w, a lata od 1926 do 31 stycznia 1931 roku sp\u0119dzi\u0142 w Remiszewie powiat Sieradz, gdzie tak\u017ce pracowa\u0142 w Szkole Powszechnej. Po czym 1 lutego 1939 roku Stefan Andrzejak otrzyma\u0142 stanowisko nauczyciela kieruj\u0105cego Publiczn\u0105 Szko\u0142\u0105 Powszechn\u0105 we Wr\u00f3blewie, funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do ko\u0144ca sierpnia tego samego roku. <\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

W kwietniu 1939 roku po\u015blubi\u0142 swoj\u0105 pierwsz\u0105 \u017con\u0119 Stanis\u0142aw\u0119 D\u0142u\u017cy\u0144sk\u0105. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej bra\u0142 czynny udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej. W grudniu 1939 roku zosta\u0142 wraz z \u017con\u0105 Stanis\u0142aw\u0105 przymusowo wysiedlony do J\u0119drzejowa w wojew\u00f3dztwie kieleckim. Okupacj\u0119 hitlerowsk\u0105 sp\u0119dzi\u0142 z najbli\u017cszymi: \u017con\u0105, ojcem, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1943 roku oraz rodze\u0144stwem. W zwi\u0105zku z niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 podj\u0119cia pracy w zawodzie nauczyciela, rodzin\u0119 utrzymywa\u0142 pracuj\u0105c w magazynie zbo\u017cowym. Dziadek do Wr\u00f3blewa wr\u00f3ci\u0142 wiosn\u0105 1945 roku i obj\u0105\u0142 od 1 kwietnia stanowisko kierownika szko\u0142y. Zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w prac\u0119 zawodow\u0105 jak i dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. <\/p>\n\n\n\n

W 1945 roku po powrocie z J\u0119drzejowa zmar\u0142a na tyfus pierwsza \u017cona dziadka. Nast\u0119pnego roku w lipcu Stefan Andrzejak zawar\u0142 zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z Monik\u0105 Stranz, z kt\u00f3r\u0105 spotka\u0142 si\u0119 we wrze\u015bniu 1939 roku w R\u00f3wnem w wojew\u00f3dztwie wo\u0142y\u0144skim. Monika Stranz wraz ze swoj\u0105 m\u0142odsz\u0105 siostr\u0105 uratowa\u0142y \u017cycie nieznajomemu oficerowi polskiemu \u2013 dziadkowi ostrzegaj\u0105c go o aresztowaniach polskich oficer\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w przez czerwonoarmist\u00f3w. Pomog\u0142y mu w zakupie cywilnych ubra\u0144 i powrocie do rodzinnych stron. Po tym zdarzeniu obiecali sobie, \u017ce po wojnie spotkaj\u0105 si\u0119 w Poznaniu. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Nasi dziadkowie doczekali si\u0119 dw\u00f3ch syn\u00f3w Zenona i Ireneusza, kt\u00f3rzy poszli w \u015blady swojego ojca i zostali nauczycielami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 historii rodzinnych znamy z opowiada\u0144 naszej babci Moniki. Cz\u0142owieka tolerancyjnego, otwartego, wspieraj\u0105cego swojego m\u0119\u017ca Stefana w piel\u0119gnowaniu tradycji rodzinnych i narodowych. Babcia przekaza\u0142a nam wiele fakt\u00f3w z \u017cycia dziadka i szczeg\u00f3\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z jego dzia\u0142alno\u015bci\u0105 patriotyczn\u0105. Jest do dla nas bardzo wa\u017cne, gdy\u017c czas jaki dano nam do wsp\u00f3lnego prze\u017cycia z naszym dziadkiem by\u0142 bardzo kr\u00f3tki. <\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki naszym dziadkom i rodzicom dowiedzieli\u015bmy si\u0119, co jest w \u017cyciu cz\u0142owieka bardzo wa\u017cne:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Rodzina<\/strong> \u2013 zawsze solidarna, lojalna i kochaj\u0105ca si\u0119<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Przyjaciele<\/strong>, kt\u00f3rym niezale\u017cnie od sytuacji nale\u017cy pomaga\u0107, wspiera\u0107 i piel\u0119gnowa\u0107, co pozwala nam utwierdzi\u0107 si\u0119 w przekonaniu, \u017ce nie zostaniemy sami z problemem, w trudnej sytuacji<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Wolno\u015b\u0107<\/strong> i prawo<\/strong> do prywatno\u015bci<\/strong> i w\u0142asno\u015bci<\/strong> ka\u017cdego cz\u0142owieka. <\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Maj\u0105c tak wielkie zabezpieczenie pokonuje si\u0119 \u0142atwiej przeszkody, przeciwno\u015bci i wrog\u00f3w. Dziadek podczas swojego d\u0105\u017cenia do wolno\u015bci, podczas podejmowania trudnych decyzji rodzinnych i zawodowych zawsze m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na wsparcie ze strony rodziny i przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy trwali przy nim podczas najci\u0119\u017cszych moment\u00f3w \u017cycia. Do takich zaliczy\u0107 nale\u017cy przej\u015bcie na emerytur\u0119 z powod\u00f3w zdrowotnych w 1965 roku. Ci\u0119\u017ckie chwile nasz dziadek przechodzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c podczas uroczysto\u015bci nadania stopni oficerskich Powsta\u0144com Wielkopolskim w maju 1972 roku. Jako porucznik rezerwy Wojska Polskiego otrzyma\u0142 wtedy mianowanie na ni\u017cszy stopie\u0144 podporucznika. Ogromnie roz\u017calony i rozgoryczony, ze wzgl\u0119du na stan zdrowia nigdy nie wyja\u015bni\u0142 tej sprawy. Nasz dziadek Powstaniec Wielkopolski po ci\u0119\u017ckiej i d\u0142ugiej chorobie zmar\u0142 w\u015br\u00f3d swoich najbli\u017cszych 28 kwietnia 1973 roku. O tym, \u017ce by\u0142 szanowanym cz\u0142owiekiem, ogromnie zaanga\u017cowanym w pracy kierownika szko\u0142y i nauczyciela oraz bardzo zwi\u0105zanym ze \u015brodowiskiem lokalnym \u015bwiadczy\u0142y t\u0142umy ludzi jakie zgromadzi\u0142y si\u0119 w ko\u015bciele parafialnym pw. \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca w Biezdrowie 1 maja 1973 roku. <\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Wielokrotnie gdy odwiedzali\u015bmy gr\u00f3b naszego dziadka, babcia bardzo cz\u0119sto wspomina\u0142a nam historie zwi\u0105zane z jego \u017cyciem. M\u00f3wi\u0142a te\u017c o swoim pragnieniu, \u017ceby na tablicy nagrobkowej widnia\u0142 napis \u201eTu spoczywa Powstaniec Wielkopolski\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj jeste\u015bmy spokojni, gdy\u017c o faktach historycznych, kt\u00f3re kilkana\u015bcie lat temu stanowi\u0142y tabu mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 otwarcie i poznawa\u0107 szczeg\u00f3\u0142y. Mo\u017cemy udost\u0119pni\u0107 pami\u0105tki rodzinne, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 dzisiaj warto\u015b\u0107 historyczn\u0105. Najwa\u017cniejsze dla nas wszystkich \u2013 Rodzin Powsta\u0144c\u00f3w Wielkopolskich jest to, \u017ce zaistnieli\u015bmy jako potomkowie tych, kt\u00f3rzy walczyli o woln\u0105 Polsk\u0119 w powstaniu wielkopolskim, w wojnie bolszewickiej i w II wojnie \u015bwiatowej. <\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj mo\u017cemy stoj\u0105c nad grobem naszej babci powiedzie\u0107: \u201eBabciu mo\u017cesz by\u0107 spokojna, spe\u0142ni\u0142o si\u0119 Twoje marzenie. Dziadek Stefan ma tablic\u0119 Powsta\u0144ca Wielkopolskiego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Agnieszka Andrzejak i S\u0142awomir Andrzejak. Biezdrowo, maj 2003 r.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie ilustracje pochodz\u0105 ze zbior\u00f3w autor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Kopiowanie, modyfikowanie, publikacja oraz dystrybucja ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci artyku\u0142u bez uprzedniej zgody w\u0142a\u015bciciela \u2013 s\u0105 zabronione.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeste\u015bmy wnukami Powsta\u0144ca Wielkopolskiego Stefana Andrzejaka (1899\u20131973) Wspomnienia te dedykujemy Powsta\u0144com Wielkopolskim, ich Rodzinom, Babci Monice i Dziadkowi Stefanowi Wychowali\u015bmy si\u0119 w domu, w kt\u00f3rym ogromn\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywa\u0142o si\u0119 do tradycji, do pami\u0119ci o wa\u017cnych wydarzeniach historycznych niewygodnych wtenczas dla w\u0142adzy komunistycznej. Nikt z naszych bliskich nie afiszowa\u0142 si\u0119 z posiadan\u0105 wiedz\u0105, czy te\u017c pogl\u0105dami […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":283,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,9],"tags":[45,59],"class_list":{"0":"post-282","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-ludzie","9":"tag-powstaniec-wielkopolski","10":"tag-stefan-andrzejak","11":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=282"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/282\/revisions\/285"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/283"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historiawronek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}